Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Sý sektoryndaǵy ahýal memlekettiń sý sharýashylyǵy saıasatyn, salany basqarýdy túbegeıli jetildirýdi, qalyptasqan qurylymdy qaıta qaraýdy, sý sharýashylyǵy sýbektileriniń fýnksııalaryn bólýdi, ekonomıkalyq qatynastardyń jańa tetikterin ázirleýdi talap etip otyr.
Osy máseleni eskergen Parlament depýtattary byltyrdan beri jańa Sý kodeksin ázirleýge kirisken. Parlament talqysynan ótken qujatqa jaqynda memleket basshysy qol qoıdy.
Májilis depýtaty Nurjan Áshimbetovtiń pikirinshe, Sý kodeksi sý boılarynda salynǵan gıdrotehnıkalyq qurylystardy tıimdi paıdalanýǵa jol ashady. Ásirese birneshe jyldan beri sharýalardyń bas aýrýyna aınalyp turǵan Pavlodardaǵy Aqkól-Jaıylmanyń máselesin sheshýde mańyzdy ról atqarmaq.
«Sý kodeksinde gıdrotehnıkalyq qurylystardyń, sonyń ishinde ózen boılarynda bógetterdi paıdalanyp otyrǵan jeke sýbektilerdiń jaýapkershiligin arttyrýǵa mán berilgen. Ásirese sý aıdyndarynyń arnasyn buryp, bekitip tastaıtyndarǵa qatysty jaza kúsheıtiledi. Jańadan bóget salýǵa nıettense, áýeli memlekettik saraptama júrgizilýi kerek bolady. Elimiz aýmaǵyndaǵy qoldanysta turǵan barlyq gıdrotehnıkalyq qurylysty jyl saıyn tekseristen ótkizý de kózdeledi», deıdi depýtat.
Byltyr gazetimizde Kerekýdegi Aqkól-Jaıylma alqaby men Aqtoǵaı aýdanynyń qyrdaǵy halqy birneshe jyldan beri ádildik izdep, talaı mekemeniń tabanyn tozdyryp kelgeni týraly másele kótergen edik. Tarqata aıtsaq, О́leńti ózenin kórshiles Aqmola oblysy Ereımentaý aýdanynyń «Aıdar» sharýashylyǵy bógep tastap, 80-ge jýyq sharýa qojalyǵyn zar qaqsatyp otyr. Alaıda sý sharýashylyǵyna jaýapty mınıstrlik pen salanyń jergilikti uıymdary atalǵan máseleni sheshýge qaýqarsyz bolyp shyqty. Jurtshylyq muny «mal ósirip otyrǵan aǵaıynǵa qoldan jasalǵan qastandyq» dep baǵalaıdy.
Nurjan Áshimbetovtiń sózinshe, jańa Kodeks bul máseleni halyq paıdasyna qaraı sheshýge yqpal etedi.
«О́leńti ózeniniń sýyna tosqaýyl qoıyp tastaǵan kásipker bógetke keńes ókimeti tusynda paıdalanǵan jobalar paıdalanyldy degen syltaý aıtqan edi. Biraq onyń zardabyn oıdaǵy fermerler tartty. Qoldanystaǵy zań bógettiń jumysyn qaıta qaraýǵa múmkindik bermedi. Jańa Sý kodeksi negizinde álgi gıdrotehnıkalyq nysannyń qurylysyn qaıtadan saraptamadan ótkizip, ózgerister engizýge bolady», deıdi ol.
Elimiz byltyr 2030 jylǵa deıin sý resýrstaryn basqarýdy damytýdyń tujyrymdamasyn bekitkeni málim. Tujyrymdamada 42 jańa sýqoımasyn salý, taǵy 37 sýqoımasyn qalpyna keltirý josparlanyp otyr. Bul 2 mlrd tekshe metr sýdy jınaýǵa múmkindik beredi.
Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrliginiń aqparynsha, qazirgi jaǵdaıdy, halyqaralyq tájirıbeni eskere otyryp, Tujyrymdama jobasynda sý resýrstaryn basqarý júıesin damytý kórinisi jeti tásilmen aıqyndalǵan. Atap aıtqanda:
– Sý sharýashylyǵy ınfraqurylymyn jańǵyrtý jáne damytý;
– Sý resýrstaryn paıdalaný tıimdiligin arttyrý;
– Sý resýrstaryn basqarý júıesin aqparattyq-taldamalyq qamtamasyz etýdi jetildirý;
– Ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartý;
– Transshekaralyq yntymaqtastyqty damytý;
– Normatıvtik-quqyqtyq bazany jetildirý, ǵylymı-ádistemelik qujattamamen qamtamasyz etý;
– Sý salasyndaǵy kadrlyq qamtamasyz etý.
Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstri Nurjan Nurjigitovtiń aıtýynsha, Tujyrymdama 60 is-sharany kózdeıtin is-qımyl josparyna sáıkes júzege asyrylatyn bolady. Aýqymdy, bastapqy kezektegi is-sharalardy iske asyrý 2030 jylǵa qaraı 10 tekshe shaqyrymǵa deıin sý jınaýǵa, únemdeýge, sondaı-aq sýarmaly jerlerdiń aýmaǵyn 2,5 mln gektarǵa deıin jetkizýge múmkindik beredi.
Resmı statıstıkada otandyq aýyl sharýashylyǵynyń sýdy tutyný úlesi jalpy sý qorynyń 65%-yn quraıtyny kórsetilgen. Sý alý, ónimsiz shyǵyndar deńgeıi týraly statıstıka sýarmaly eginshilikte sýdy eń tıimsiz paıdalaný qarqyny baıqalatynyn kórsetedi. Jaǵdaıdy túzetý úshin sý únemdeýdiń ozyq tehnologııalaryn engizý kerek. Fermerlerdi sý únemdeý tehnologııalaryn qoldanýǵa yntalandyrý maqsatynda Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligimen birlesip, sý únemdeý júıelerin ornatý, tamshylatyp, jańbyrlatyp sýarý jabdyqtaryn satyp alý shyǵyndaryn sýbsıdııalaý úlesin ulǵaıtý jóninde jumystar jalǵasyp jatyr.
Pavlodar oblysy
