Qazaqstan halqy Assambleıasyn qurý qoǵamdyq turaqtylyqty, birlik pen kelisimdi nyǵaıtýǵa, memleket quraýshy qazaq ultynyń aınalasyna birikken 120-dan asa etnos ókilderiniń mádenıetin saqtaýǵa baǵyttalǵan saıasatynyń kóńilge qonymdy jalǵasy boldy.
1995 jyly 1 mamyrdy «Qazaqstan halqynyń birligi kúni» dep jarııalaý týraly Jarlyqqa qol qoıylýy etnosaralyq kelisimdi saqtaý basymdyǵyna negizdelgen eldiń strategııalyq damý baǵytyn rastady. Budan ári ázirlengen Qazaqstan halqy Assambleıasynyń strategııasy, «Qazaqstan halqy Assambleıasy týraly» zań, Qazaqstan halqynyń ulttyq birligi doktrınasy, Qazaqstan halqy Assambleıasy týraly ereje onyń zańdyq resimdelýin jáne odan ári serpindi damýyn qamtamasyz etti. Bul qujattar bostandyq, teńdik pen kelisim, qoǵamnyń barlyq múshesin ózara qurmetteý jáne qoldaý ıdealdaryna, adam men azamattyń quqyqtary men bostandyqtarynyń basymdyǵyna, tegine, áleýmettik, laýazymdyq jáne múliktik jaǵdaıyna, jynysyna, násiline, ultyna, tiline, dinge kózqarasy men nanymyna baılanysty qandaı da bir kemsitýshilikke jol bermeýge negizdelgen etnosaralyq qatynas salasyndaǵy memlekettik saıasattyń negizgi qaǵıdattaryn bekitti.
2007 jyly Konstıtýsııaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizilip, QHA-ǵa óz ókilderinen 9 adamdy Parlamenttiń tómengi palatasy – Májiliske depýtat retinde saılaý quqyǵy berildi. Osylaısha, Assambleıa konstıtýsııalyq mártebege ıe boldy. 2008 jyly onyń materıaldyq bazasyn nyǵaıtý maqsatynda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qory quryldy.
Jalpyulttyq birlik pen kelisimniń mańyzdylyǵy aıryqsha nazarda turatynyn 2015 jyldy Assambleıaǵa 20 jyl tolýyna oraı «Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jyly» dep jarııalaý taǵy bir rastady. Mundaı sharalar halyqty odan ári biriktirip, etnosaralyq qatynasty úılestirýdiń otandyq tájirıbesine halyqaralyq jurtshylyqtyń nazaryn aýdardy jáne «Beıbitshilik pen kelisimniń jol kartasy», «Úlken el – Úlken otbasy», t.s.s. birqatar jobanyń tabysty iske asyrylýyn qamtamasyz etti.
Ortaq tarıh negizinde qazaqtar men basqa etnostardyń kómegimen ortaq qıynshylyqty eńserý barysynda polıetnostyq Otanymyzdyń birligin saqtaý men nyǵaıtýdaǵy mańyzdy qadam – 2016 jyldyń 1 naýryzynda Alǵys aıtý kúnin mereke retinde atap ótý boldy. Bul mereke qalyń buqara halyqtyń arasynan qoldaý taýyp, nátıjesinde turaqty túrde toılanyp, Assambleıanyń qaıyrymdylyq is-sharasy onyń ajyramas bir bóligine aınaldy.
QHA qoǵamdyq kelisim men jalpyulttyq birlikti qamtamasyz etý, otandyq patrıotızmdi qalyptastyrý, memlekettik tildi jáne basqa da etnos tilderin damytý jónindegi memlekettik saıasatty ázirleýge jáne iske asyrýǵa járdemdesti. Ol etnosaıası máseleler boıynsha zań jobalarynyń qoǵamdyq-saıası saraptamasyna, eldegi qoǵamdyq kelisim men jalpyulttyq birliktiń elimizge tán modelin nasıhattaýǵa, aǵartýshylyq jáne baspa qyzmetin júzege asyrýǵa, etnosaralyq qatynastar aıasynda monıtorıng júrgizýge qatysyp otyrdy. Assambleıa qazaq dıasporasy men ırredentasyna ana tilin, mádenıeti men dástúrlerin saqtaý men damytý boıynsha qoldaý kórsetip, onyń tarıhı Otanymen baılanysyn nyǵaıtýǵa, kelispeýshilikter men daýly máselelerdi retteýge, etnosaralyq qatynastar salasyndaǵy janjaldy jaǵdaılardyń aldyn alý boıynsha usynystar ázirleýge jáne praktıkalyq sharalardy iske asyrýǵa yqpal etti.
Byltyr kóktemdegi sý tasqyny kezinde Assambleıa eriktiler qozǵalysy men qaıyrymdylyq jumysynyń kóshbasshysyna aınaldy. Prezıdent óz málimdemesinde: «Assambleıa keıbir adamdardyń aıtyp júrgen tek qaǵaz júzindegi dekorasııalyq uıym emes ekenin, kerisinshe ultymyzdyń birligi men yntymaqtastyǵy qundylyqtarynyń bastaýshysy ekenin taǵy da kórsetti. Meniń Batys Qazaqstan, Soltústik Qazaqstan, Qostanaı oblystarynyń sý basqan aýdandarynyń turǵyndarymen kezdesýlerimde olar QHA múshelerine ózderiniń janarshyrlyǵy men ýaqtyly kórsetken kómegi úshin rızashylyqtaryn bildirdi», deýi – sonyń aıqyn aıǵaǵy.
QHA memlekettik bılik pen azamattyq qoǵam júıesine biriktirilgen ınstıtýt bolyp sanalady. Memlekettik salaǵa qatysý óńirlik deńgeıdi qosa alǵanda, Prezıdentpen, ákimdermen jáne salalyq atqarýshy organdarmen baılanys arqyly kórinedi.
Álemdik qoǵamdastyq QHA qyzmetin erekshe kózqaraspen zerttep keledi. Bizdiń tájirıbemizben tanysý úshin Ulybrıtanııa, Germanııa, Fransııa, Ispanııa, Italııa, Qytaı, Malaızııa, AQSh, Reseı, Túrkııa, Bolgarııa, Armenııa, Kanada, Ońtústik Koreıa, Polsha, Majarstan, Fınlıandııa jáne álemniń basqa da elderinen ókildikter ótinish bildirdi. Qazaq eliniń úlgisi boıynsha osyndaı qoǵamdyq qurylymdar TMD-nyń birqatar elinde, atap aıtqanda, Qyrǵyzstan, Moldova, Reseı jáne onyń sýbektilerinde (Sheshenstan, Saha, Bashqurtstan, Tatarstan t.b.) quryla bastady. Sondaı-aq elimizdiń QHA tájirıbesi halyqaralyq sarapshylardyń da joǵary baǵasyna ıe bolyp keledi.
Zııabek QABYLDINOV,
UǴA akademıgi
