Ol 1910 jyly aqpan aıynda qazirgi Abaı oblysy Abaı aýdanyna qarasty Arqat aýylynda dúnıege kelgen. О́ner qonǵan áýletten shyqqan. – Atasy Terlikbaı aqynjandy, sózge sheshen adam bolsa, ákesi Musabek uzyn boıly, kók kózdi, batyr tulǵaly jan bolǵan. Áke jolyn jalǵaǵan Omarhan da eńseli, eki ıyǵyna eki kisi mingendeı deneli, ózi ónerge jaqyn, kóptiń aldyna shyǵyp, el yqylasyna bólengen azamat retinde qalyptasty. Dombyra shertip, syrnaı tartyp, án salyp el ishindegi dýmannyń kórkin qyzdyrǵan ónerpazdyń qatarynan edi. Qala berdi, azdap óleń shyǵaratyn aqyndyq qasıeti de bolǵan. О́z zamanynda «bes Aıagózdi aýzyna qaratqan» ónerli azamattardyń biri bolǵan. Jastyq shaǵyn óziniń jan dosy, elge belgili óner ıesi, halyq ártisi Júsipbek Elebekovpen birge ótkizgen. Ákemniń aıtýynsha, el aralap júrgen óner adamdary 1936 jyly Almatyǵa fılarmonııaǵa shaqyrǵan eken. Dosy Júsipbek Almatyǵa attanady da, ákem el men jerin qııa almaı, týǵan topyraǵynda qalýǵa bel býǵan.
Soǵys bastalǵan bettegi eń bir surapyl kezeńde – 1941 jyldyń 11 tamyzynda ásker qataryna alynyp, Máskeý túbinde 63-artıllerııalyq polkiniń quramynda 30-artıllerııalyq dıvızııada qatardaǵy jaýynger, keıin serjant sheninde maıdanǵa qatysady. 1944 jyly kúzde bolǵan bir shaıqasta 25-30 metr qashyqtyqta jarylǵan snarıad jaryqshaqtarynan eki tizesinen aýyr jaralanyp, ólim men ómir arasynda qalady. Jaraly kúıde jorǵalap, arasynda aýyq-aýyq esinen tanyp, qaıta es jıyp, jol boıyndaǵy ózge jaraly ofıserdi súırep kele jatyp, sanıtarlarǵa kezigedi. Sóıtip, dereý gospıtalge jetkiziledi. Dárigerler eki aıaǵyn kesýdi usynady, biraq ákem dárigerlerdiń sheshimine qarsylyq bildiredi. Áıteýir eki aıaǵy aman qalyp, uzaq emdelip, qaıtadan maıdan dalasyna oralady.
1945 jyly sáýirde Berlın úshin bolǵan sońǵy urystarǵa qatysady. «Qyryq jyl qyrǵyn bolsa da, ajaldy óledi» degen sózdiń rastyǵy bolar, Jeńisten keıingi beıbit ómirdiń aýasyn jutyp, sol jyldyń qyrkúıeginde kórer jaryǵy bar ákem elge aman-esen oralyp, áskerı mindetten bosatylady.
Soǵystan keıin Aıagózdegi vagon jóndeý deposynda avtomatshy bolyp jumys istep, sol mekemeden 1970 jyldyń 1 aqpanynda zeınetke shyqty. Bul kún onyń týǵan kúni retinde resmı belgilenip, ony ujymdastary zeınet demalysyna qurmetpen shyǵaryp saldy.
Soǵys jyldaryndaǵy eren erligi úshin Qyzyl Juldyz ordenimen, «Berlındi alǵany úshin», «Erligi úshin», basqa da medaldarmen marapattalǵan.
Sol kezde mekteptegi, keńshardaǵy Jeńis kúnine oraı ótetin kezdesýlerde soǵys týraly estelikterdi kóp aıta bermeıtin. Kezdesýlerde ǵana emes, úıde ózimiz otyrǵan kezderde de bul taqyrypqa sóz qozǵaǵysy kelmeıtin. Ol aýyr estelikterdi ishine búgip, eńbekpen elge qyzmet etýdi tańdaǵan jandardyń biri edi.
Ákem 1989 jyldyń 19 shildesinde Aıagóz qalasynda dúnıeden ótti. 1985 jyly ómirden ozǵan jubaıy Shárbaný Raqymqyzynyń janyna jerlendi. Artynda 6 ul, 1 qyz qaldy. Barlyǵy da joǵary bilim alyp, túrli salada eńbek etti, el damýyna óz úlesin qosty. Dúnıeden ótkenderi de bar, qalǵandary áli de eńbektenip keledi. Ákeniń eren eńbegi men taǵylymdy ómir joly – urpaqqa óshpes ónege, sarqylmas rýhanı mura.
Jeńistiń 80 jyldyǵy tusynda bizge beıbit ómirdi syılaǵan ákelerimiz, olardyń maıdandas dostary eske túsedi. Qanshama jannyń otbasyna qaıǵy ákelgen, anany baladan, balany ákeden aıyrǵan, zardaby áli kúnge deıin seziletin sum soǵysqa laǵnet aıta otyryp, jeńisti jaqyndatqan batyr ákelerimiz ben atalarymyzdyń rýhyna máńgilik taǵzym etemiz.
Qalıjan MUSABEKOV,
Astana qalalyq kópsalaly medısına ortalyǵynyń dárigeri
