Uzyndyǵy 1 metrge jetetin erekshe jilikti alǵash baıqap, qazyp alǵan Jasqaırat, Jasbolat, Izbasqan Myrzabevtar jáne Meráli Jasqaıratuly erekshe jádigerdi sol Atameken aýylyndaǵy «Jeruıyq» tarıhı-ólketaný mýzeıine tartý etipti. Mýzeı jetekshisi Jánibek Ábilpeıisov jiliktiń sýretin mamandarǵa kórsetip, aqparat izdeı bastaǵan. «Áý basta bul súıek zildiń – ejelgi mamonttyń jiligi bolar dep oıladym» deıdi aýyl muǵalimi.
«Sýretke qaraǵanda bul súıek osydan 23-34 mıllıon jyl buryn paleogen, kaınozoı dáýirinde ómir súrgen alyp múıiztumsyq – paraseraterıı haıýanatynyń asyqty jiligi bolýy múmkin. Árıne, naqty tujyrym aıtý úshin jan-jaqty zertteý, ǵylymı saraptama jasalýy kerek. Janýardyń ózge bóligin tabý úshin oqıǵa bolǵan jerge qazba jumysyn júrgizý qajet shyǵar. Bizdiń ýnıversıtette paleontologııalyq sútqorekti janýarlardy zerttep júrgen ǵalym bar, bul ispen aınalysady dep oılaımyn. Jalpy, alyp múıiztumsyqtyń súıegi budan buryn da Qostanaı óńirinen, Jaıyq boıynan 1950 jyldary ekspedısııa kezinde tabylǵany belgili» deıdi Mahambet О́temisuly atyndaǵy Batys Qazaqstan ýnıversıtetiniń Ǵylymı jumys jáne halyqaralyq baılanystar jónindegi prorektory, geografııa ǵylymdarynyń kandıdaty, professor Qajymurat Ahmedenov.
Paraseraterıı – Azııa qurlyǵynda ómir súrgen ejelgi sútqorekti janýarlardyń eń irisi eken. Qańqa súıegi túgel tabylmaǵandyqtan, onyń denesiniń dál ólshemi áli kúnge deıin tolyq anyqalmaǵan. Moıynomyrtqa men qabyrǵalary túgel emes, quıryǵy týraly múlde málimet joq.
«Bul haıýannyń tasqa aınalǵan súıegin alǵash 1846 jyly Vıkarıı esimdi soldat qazirgi Pákistan jerinen taýypty. 1916 jyly Reseı ǵylym akademııasynyń ǵalymdary Aral teńizine jaqyn jerden múıizsiz paraseraterııdiń jaqsy saqtalǵan basy joq tolyq qańqasyn tapqan eken. Oǵan «Indricotherium» – «Indrık ańy» degen esim berilgen. Al 1922 jyly amerıkalyq zertteýshi Roı Chepmen Endrıýs Gobı shólindegi Monǵolııa men Qytaı aımaǵynan osy janýardyń aıaq súıegi men bas súıegin tabady. Qytaı ǵalymdarynyń 2003–2004 jylǵy zertteýi nátıjesinde, haıýanattyń bul túrine pákistandyq paraseraterıı, qazaqstandyq jáne monǵolııalyq ındrıkoterıı, qytaılyq djýngarıterıı degen ataý berilipti», – deıdi Jánibek Ábilpeıisov.
О́lke tarıhyna erekshe qumar azamat, shaǵyn aýyldan mýzeı ashyp, oqýshylardy tarıhqa baýlyp otyrǵan Jánibek Ábilpeıisov jazǵy kanıkýl kezinde Jaıyqtyń súıek tabylǵan qumdy jerin qazyp, izdestirý-zertteý jumysyn júrgizýdi josparlap otyr.
Batys Qazaqstan oblysy
