Foto: Densaýlyq saqtaý mınıstrliginen
Aptalyq halyqtyń reprodýktıvti densaýlyq, ınfeksııalyq aýrýlardyń profılaktıkasy, otbasyn josparlaý, ata-ana jaýapkershiligi jóninde bilimin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Jumys barysynda jastarǵa, reprodýktıvti jastaǵy áıelder men erlerge, ata-analarǵa basymdyq beriledi.
Bul kúnderi elimizdegi emhanalar men Jastar densaýlyǵy ortalyqtarynda Ashyq esik kúnderi ótedi. Turǵyndar, ásirese jastar jaǵy mamandardan tegin keńes alady. Jasóspirimder, jastar, ata-analardyń qatysýymen otbasyn josparlaý, jynystyq jolmen beriletin ınfeksııalardyń, adam papıllomasy vırýsynyń profılaktıkasy taqyrybynda dáris, semınar men sheberlik sabaq ótedi. Mektep, kolledj, joǵary oqý oryndarynda arnaıy sabaqtar men synyptan tys is-sharalar uıymdastyrylady. Jasóspirimderdiń reprodýktıvtik densaýlyǵyn saqtaý máselelerine ata-analardy tartý jóninde jumys júrgiziledi.
Aptalyq barysynda árbir kún naqty bir taqyrypqa arnalady. Mysaly, 12 mamyrda – otbasyn josparlaý, 13 mamyrda – áıelder densaýlyǵy, 14 mamyrda – erler densaýlyǵy, 15 mamyrda – jastardyń reprodýktıvti densaýlyǵy, jynystyq jolmen beriletin ınfeksııaǵa qarsy is-qımyl, 16 mamyrda – adam papıllomasy vırýsyna qarsy is-sharalarǵa basymdyq beriledi.
Ásirese joba sheńberinde jasóspirimder men jastarǵa kóp kóńil bólinedi. Osy rette Densaýlyq saqtaý mınıstrligi halyqtyń reprodýktıvti densaýlyǵyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan birneshe baǵdarlama men jobany úılestirip jatqanyn aıta ketken jón. Qazir óńirlerde 103 Jastar densaýlyǵy ortalyǵy jumys isteıdi. 2026 jylǵa deıin balalar gınekologııasyn damytý jónindegi jol kartasy bekitilgen. Balalar gınekologterin qaıta daıarlaý jóninde biliktilik arttyrý kýrstary ótkizilip jatyr. Aýyldarda gınekologııalyq aýrýlary bar jasóspirimderge qajetti medısınalyq kómek kórsetý baǵyty ázirlengen.
Bıyldan bastap iske asyp jatqan «Analar saýlyǵy» baǵdarlamasy pregravıdarlyq daıarlyqty qamtıdy. Bul – fertıldik jastaǵy áıelderdiń densaýlyǵyn baǵalap, júktilikke, deni saý balany dúnıege ákelýge daıarlaýǵa arnalǵan is-sharalar jıyntyǵy. IýNFPA derekteri boıynsha, elimizde jasóspirimderdiń kóbi jynystyq ómirdi erte bastaý qaýpi men onyń profılaktıkalyq ádisteri týraly jetkilikti aqparat ala almaıdy. 15-19 jas aralyǵyndaǵy azamattardyń 60%-dan astamy jynystyq jolmen beriletin ınfeksııa men josparlanbaǵan júktilikten qalaı qorǵaný keregin bilmeıdi. Zertteý boıynsha, AITV-nyń berilý joldaryn tek 9% jasóspirim ǵana biletini anyqtalǵan.
