Taǵzym • 13 Mamyr, 2025

Aqıqattyń aldaspany edi

100 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qazaq poezııasyna kók túrikter sarynyn qaıta ákelip, dúbirli ózgeris jasaǵan klassık aqyn, Qazaqstannyń Halyq jazýshysy, memlekettik syı­lyq­tyń laýreaty Temirhan Medet­bek reformator aqyn edi.

Aqıqattyń aldaspany edi

Temirhan Medetbektiń shyǵarma­shylyǵyn «Kók túrikter sarynyna» deıin jáne keıin dep ekige bólýge bolady. Tutas Turan tulǵa tutqan kók túrik­ter dúbirin bastamaı turyp, oǵan deıin­gi ózgeshe qoltańbasy da tegeýrindi edi.

Poezııa áleminde eki óris ashqan, ekeýi de ózgeshe álemge aınalǵan aqmań­daı aqyn tek Temirhan Medetbek qana!

Al Kúlteginniń kúmbirin, Tony­kóktiń tolǵaýyn jańǵyrtqan kók túrikter saryny Temirhannyń túri ǵana emes, jyry da «egeýli naıza qolǵa alǵan» er Mahambetke keletinin dáleldeı tústi.

Temirhan jańa zamannyń Maham­beti edi.

Temirhan Medetbekterdiń tolqyny – soǵystan soń týǵan Jumataı, Keńshilik, Jarasqan, Járken bastaǵan aqyndar – óleńde ózderiniń ózgeshe óristerin ashqan daryndar. Bulardyń aldarynda Qasym, Syrbaı, Ábdilda, Iztaı, Qýandyqtardan keıin jarqyrap shyqqan alpysynshy jyldardaǵy altyn dáýirdiń aqyndary Muqaǵalı, Tólegen, Qadyr, Tumanbaı, Jumeken, Saǵılar turdy.

Temirhandardyń tolqynyna aldarynda asqaqtap turǵan osy daraboz aqyndardan daralaný ońaı bolǵan joq.

Temirhan Medetbekti el eń aldymen aqıqattyń aldaspany, shyndyq jyrshysy dep biledi. О́ıtkeni Temkeń jalǵan aıtqan emes. Bıliktiń shotyn shapqan emes. Qandaı da bir qoǵamdyq-saıası oqıǵalarda tek shyndyqty aıtty. Halyqtyń sózin sóıledi. Ádilet­sizdikterdi ashyq aıyptady. Ár sóziniń qarymy atqan oqtaı, jalyny jaqqan ottaı, aryny shapqan attaı tereń de, kemel jyrlarymen  aqıqattyń aıbaryn aıshyqtap, dáýir beınesin bederleı bildi.

Bıyl seksenniń seńgirine shyqqan kúni syrtta júrip, bara almaı, tele­fon arqyly sóılesip edik. О́zine ar­nap jazǵan maqalamdy oqyp, qatty rıza bolǵanyn aıtyp, qýanyp qalǵan edi. Únemi habarlasyp, qamqor bolyp júretin edi. Elý jasymdy el toılaǵanda Muhtar Shahanov, Dýlat Isabekov, Kópen Ámirbektermen birge shalǵaıdaǵy Shardaraǵa arnaıy at basyn tirep bardy. Qyzyldyń qu­myn­daǵy «Qyzylqum» aýylyndaǵy qarashańyraǵymyzda da bolyp, eldiń qurmetine bólenip, batasyn berdi.

Ádebıette artynan ergen búkil talantty jastarǵa qamqor boldy. Talanttardy tamyrshydaı tap ba­sady. Anaý bir kezde ádebıetke toqsanynshy jyldary, qıyn kezeń­de kelgen tegeýrindi tolqynǵa «Al­tynkópirlikter» dep at qoıyp, aıdar taǵyp, bir top aqynnyń shyǵar­mashylyǵyn zerttep, aq batasyn bergeni belgili.

Ony kórgen saıyn aǵa­myzdyń alpys jasyn toıla­ǵany­myz eske túsedi. Elýlerge deıin Mańǵys­taýdyń mań dalasynda mańǵaz basyp júrgen Temirhan Almatyǵa kesh oraldy.

2005 jyly Ońtústikte rýhanııatqa janashyr qaıratker Islam Ábish bastaǵan azamattardyń nıetimen kıeli Túrkistanda Temir­han Medetbektiń alpys jasy dúrildep ótti. Almaty men Astanadan bir top áıgi­li qalamger bir vagon bolyp keldi. Bul mereıtoı jigit kezinde elden attanyp ketken Temirhan aqynnyń Túrkistanǵa túrki áleminiń tarlan aqyny bolyp oralǵan toıy boldy.

Qazaqtyń aldaspan aqyny qazaq halqymen birge máńgi jasaı beredi.

Temirhan týraly naǵyz sóz endi aıtylady.

Temirhan dáýiri bastalady.

Aqynyn ardaqtaǵan Alash jur­tyna otbasy-áýletine kóńil aıtamyz.

Peıishte rýhy shalqı bergeı!

 

Qazybek ISA,

aqyn, Parlament Májilisiniń depýtaty