Foto: almatykitap.kz
Qazaq dalasynda jyr aıtqan adamnyń únimen urpaqtar tildesip, sol únmen ǵasyrlar toǵysqan desedi. Biraq keıde sol únniń ıesi kómeski tartyp, ózi jetkizgen muranyń kóleńkesinde qalyp qoıady. Marabaı Quljabaıuly da sondaı – daýsy asqaq, bolmysy beımálim jyraý. Ol týraly derekter shekteýli, shyǵarmalary saqtalmaǵan. Biraq jyraýdyń artynda umytylmas iz qaldyrǵan eki nárse bar: biri – «Sóıle dediń bizderge…» dep bastalatyn tolǵaýy, ekinshisi – elge sińirgen eńbegi arqyly saqtalyp qalǵan batyrlar jyry.
«Qobylandy batyr» jyry qazaqtyń eń súıikti, eń kóp taralǵan epostarynyń biri. Biraq osy jyrdyń bizge jetken eń shynaıy nusqasy Marabaıdyń aıtýymen ǵana saqtalǵan.
Aǵartýshy Ybyraı Altynsarın arnaıy baryp, dál osy Marabaıdan «Qobylandyny» jazyp alady. Jyrdyń ishinen Taıbýryldyń shabysy týraly úzindini tańdap alyp, ony 1879 jyly jaryq kórgen óziniń «Qazaq hrestomatııasyna» engizedi. Bul halyq jyrynyń alǵash ret oqý quralyna aınalýy edi.
Keıin folklorıst Ábýbákir Dıvaev Marabaı nusqasyn tolyq kúıinde jazyp alyp, ony Tashkentte bastyryp shyǵarady. Osylaısha Marabaı aıtqan «Qobylandy» qazaq rýhanııatynyń asyl qazynasyna aınalady.
Al orys zertteýshisi Nıkolaı Ilmınskıı 1860 jyldary qazaq dalasyn aralap júrgende, jyrshylyq ónerimen aty shyqqan Marabaıǵa jolyǵady. Ol jyraýdan «Er Tarǵyn» jyryn túgel jazyp alyp, 1862 jyly Qazanda jeke kitap etip shyǵarady. Bul – batyrlyq jyrlardyń tuńǵysh baspa nusqasy, al ony jetkizýshi – Marabaı.
Zertteýshiler bul nusqanyń poetıkalyq qurylymy men baıandaý máneriniń asa kórkem ekenin erekshe atap ótedi. Sebebi Marabaı jyrdy tek aıtyp qana qoımaǵan, ony óńdep, kórkemdep, tyńdaýshynyń júregine jetetindeı etip jetkizgen. Bul onyń tek jyraý ǵana emes, sheber baıandaýshy, naǵyz epık bolǵanyn kórsetedi.
