Foto: gov.kz
2000-2024 jyldar aralyǵyndaǵy resmı sanderekke súıensek, elimizde 2013 jyly eń kóp - 168 447 neke tirkelipti. Jańa ǵasyr basynda bul kórsetkish 90 873 bolsa, 2023 jyly 120 851 otaý tigilgen. Byltyr bul san – 123 626-ǵa artqan. Qoǵamda ókinishke qaraı, erli-zaıyptylardyń eki jaqqa ketisý jaǵdaıy da tirkeledi. Biz mysal etken 2013 jyly - 51 482 jup ajyrasqan. 2000 jyly - 27 391 neke kúshin joısa, 2023 jyly - 40 227, 2024 jyly – 40 569 otbasynyń shańyraǵy shaıqalǵan. Keıingi keltirgen derekterimiz qoǵamdaǵy otbasy rólin nyǵaıtý sharasyn odan ári kúsheıtýge jol silteıdi.
Memleketke qyzmet etip, onyń áleýmettik, saıası, ekonomıkalyq arsenalyn otbasy músheleri, halyq qamtıdy. Sondyqtan el eńsesiniń tik bolýy – otbasyndaǵy birlik pen tálim-tárbıemen baılanysyp jatyr. Osy oraıda Fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty, Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýnıversıtetiniń Qazaqstan halqy Assambleıasy jáne áleýmettik saıası pánder kafedrasynyń meńgerýshisi Úmbethan Sersenbın otbasy qundylyqtarynyń qunyn quldyratpaı, bekem etýdiń tarıhı qalyptasqan modelin jańǵyrtý kerek ekenin atap ótti.
«Azamattyq, ulttyq biregeılik otbasynda qalyptasady. Qoǵamda otbasy qaýqary myqty bolsa memleket irgetasy – myǵym. Ár ata-ana, ata-áje qoǵam, memleket aldyndaǵy óziniń jaýapkershiligin jete bilý kerek. Ol birinshi kezekte - balany, urpaqty tarıhı qalyptasqan model negizinde tárbıeleý. Dástúrli qazaq qoǵamyndaǵy otbasy ınstıtýtynyń negizgi prnısıpteri tálim-tárbıe tógilgen ańyz, áfsana, batyrlar jyry, esti áńgime, ertegide tunyp tur. Ondaǵy keıipkerlerdiń ómirlik mysaly – balaǵa da ómirlik baǵyt-baǵdar. Polıak jazýshysy Adolf Iаnýshkeevıchtiń: «Ár kesh qazaq otbasyna kelsek, aqsaqaldar handardyń, batyrlardyń taǵlymyn aıtyp otyrady», dep jazǵany sózimizdiń aıqyn aıǵaǵy. Sondaı-aq, batyrlar jyry adamnyń ishki jan dúnıesin tárbıelep, tarıhı, eldik sanany serpiltedi. Bul qatarǵa ulttyq oıyndardy da qosar edim. Olar otbasy múshelerin rýhanı turǵyda jaqyndastyryp, birlikke, tatý týystyqqa úndeıdi», dep oıyn ortaǵa salǵan Úmbethan Qýandyquly urpaqty eńbekke baýlý, jaýapkershiligin júgin abyroımen atqarýǵa shaqyrý da otbasynyń negizgi mindeti ekenin qaperge saldy.
«Mádenıettiń ózi adamnyń eńbektený qyzmetimen baılanysty. Eńbek - adam tabıǵatyna qatysty qundylyqtyń biregeıi. Ár otbasy balany eńbeqorlyqqa, jaýapkershilikke tárbıeleý kerek. Nemis fılosofy Immanýıl Kant «Tarıh - qoǵamǵa úlgi bolatyn baǵyt» degen. Bul sózderdiń qazirgi jahandaný zamanynda qundylyqtarymyzdy qaıta qaraýǵa úlken mindet júktep turǵanyn ańǵaramyz», deıdi Úmbethan Sersenbın.
Úmbethannyń otbasyn biriktirýde ulttyq sportty mysal etkenindeı, Astana qalasynda ótken «Úzdik jas otbasy - 2024» baıqaýynyń júldegerleri Endibaevtar otbasy saıys olardy shyńdap, jubynyń pikirine den qoıý syndy daǵdylaryn damyta túskenin jetkizdi. Eki qyzdyń ata-anasy Maǵjan Endibaı men Marjan Nurtazına shyǵarmashylyq sátterdiń otbasy múshelerin jaqyndata túsetin syryn da atap ótti.
«Biz úshin óte keremet tájirıbe boldy. Qysqa ǵana ýaqyt ishinde tushymdy dúnıe shyǵarý úshin barymyzdy saldyq, artylǵan jaýapkershilikti jumyla kóterip, bir-birimizge qoldaý bildire aldyq. О́ner saıysyna tarıh paraqtarynan syr shertetin qoıylym sahnaladyq. Qoıylymdy daıyndaý barysyndaǵy izdenis, tyń faktilermen tanysý, ony boıymyzdan ótkizip, sezinip jetkizýimiz bizdiń otanǵa degen súıispeshiligimizdi arttyra túskendeı, ári tarıhı oqıǵalardy ýaqyt ótken saıyn basqasha - tereńirek qabyldaıtynymyzdy da osy baıqaýda uǵyndyq. Qyzdarymyz kishkentaı bolǵan soń, belsendi aralasa almady. Biraq saıysta balalarymen birge óner kórsetken juptar da boldy. Kóz qyzyǵady. Mundaı shyǵarmashylyq sátter otbasy múshelerin jaqyndatatyny sózsiz», dedi Marjan Nurtazına.
Otbasyn qoldaý - memleket strategııasynda belgilengen negizgi baǵyttardyń biri. Osy baǵytta elimizde otbasyn qoldaý ortalyqtary da qarqyndy jumys istep tur. Zańnamalyq, áleýmettik qoldaýdy da aıryqsha atap ótýge bolady.
