Is-shara Qazaqstandaǵy áıelderdiń reprodýktıvti densaýlyǵy salasyndaǵy ózekti máseleler, úrdister men sheshimder talqylanǵan saraptamalyq dıalog alańyna aınaldy. Qatysýshylar profılaktıka, bilim berý jáne zamanaýı medısınalyq qyzmetterdiń qoljetimdiligin arttyrý máselelerine erekshe nazar aýdardy.
Negizgi taqyryptar qatarynda — reprodýktıvti densaýlyqty qorǵaýdaǵy zamanaýı tásilder, áleýmettik faktorlardyń áseri, kontrasepsııanyń zamanaýı ádisteri týraly aqparattyń qoljetimdiligi, endometrıozdy emdeý, áıelderge arnalǵan kontrasepsııa jáne gormonaldy terapııa, sondaı-aq barlyq jastaǵy áıelderdiń densaýlyǵyna baǵyttalǵan keshendi strategııalardy ázirleý sharalary bar.
Kezdesý Gedeon Richter Kazakhstan kompanııasynyń qoldaýymen jáne Kazakhstan Women’s Health jobasy aıasynda uıymdastyryldy. Joba áıelderdiń óz densaýlyǵyna qatysty bilim deńgeıi men belsendiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
QR Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa tóraǵasynyń orynbasary Juldyzaı Ysqaqova is-sharany ashyp, Reprodýktıvti densaýlyq aptalyǵy aıasynda óńirlerge erekshe kóńil bólingenin atap ótti.
Komıssııa músheleri qoǵam jáne jastarmen kezdesýler barysynda áleýmettik máselelerdi ashyq talqylap, medısınalyq qyzmetterge qoljetimdilik, túrli aýrýlardyń aldyn alý mańyzdylyǵy, APV-ǵa (adam papıllomasy vırýsy) qarsy vaksınasııa qajettiligi týraly máselelerdi kóterdi.
Gedeon Richter Kazakhstan kompanııasynyń ókili Dınara Birmaǵanbetova reprodýktıvti densaýlyq jóninde halyqty aqparattandyrýdyń mańyzdylyǵyn aıtty.
«Bıyl biz áıelder densaýlyǵyna qatysty halyq arasynda saýalnama júrgizdik. Gınekologqa aldyn ala qaralý kórsetkishteri mynadaı: saýalnamaǵa qatysqan áıelderdiń 50%-y dárigerge jylyna bir ret baratynyn aıtty. Taǵy 38%-y 1,5–2 jylda bir ret barady, al 12%-y naqty aralyqty ataı almady. Mundaı aldyn alý kórsetkishi jetkiliksiz», – dedi Dınara Birmaǵanbetova.
Saýalnama nátıjesinde tek 44% respondent qana áıelder densaýlyǵyna naqty anyqtama bere alǵan. 30% tolyq emes jaýap berse, 26% múlde jaýap bere almaǵan. Bul derekter halyqtyń bul salada jetkilikti bilimi joq ekenin kórsetedi.
«Sondyqtan da reprodýktıvti densaýlyqty tek medısınalyq másele retinde emes, keshendi áleýmettik qubylys retinde qarastyrý asa mańyzdy. Biz Gedeon Richter Kazakhstan kompanııasynda osy baǵytta belsendi jumys istep kelemiz, dál osylaısha Kazakhstan Women’s Health áleýmettik jobasy dúnıege keldi», – dep qosty kompanııa ókili.
QR Prezıdenti Is basqarmasy Medısınalyq ortalyǵy aýrýhanasynyń ýrologııa bóliminiń meńgerýshisi Bahtııar Qasymov erler densaýlyǵy máselesiniń de ózektiligin atap ótti.
«Meniń bir ǵana usynysym bar — múmkindiginshe "Erler densaýlyǵy jylyn" jarııalap, ony jas erekshelikterine qaraı taqyryptarǵa bólý. Mysaly, balalar ýrologııasy. Búginde týa bitken jáne jasóspirim kezde paıda bolatyn ýrologııalyq aýrýlar jıi kezdesedi», – dedi ol.
Ashyq pikirtalas barysynda jasóspirimderdiń jynystyq jetilýi, erte júktilik, JJBI (jynystyq jolmen beriletin ınfeksııalar), sondaı-aq er azamattardyń reprodýktıvti densaýlyqty saqtaýdaǵy róli men jaýapkershiligi sekildi taqyryptar da kóterildi.
«Áıelder álsiz bolyp kórinemin dep qorqady, suraq qoıýǵa uıalady, keıde tipti keıbir belgilerdiń mamanǵa qaralýǵa sebep ekenin bilmeıdi. Mine, sondyqtan da Kazakhstan Women’s Health sekildi jobalar óte mańyzdy. Olar qoǵamǵa jańa normany – ashyq sóılesý, suraq qoıý, ózine qamqor bolý mádenıetin sińiredi», – dedi reprodýktolog dáriger Almaz Ibragımov.
Dóńgelek ústel barysynda APV-ǵa qarsy ulttyq vaksınasııa baǵdarlamasyn keńeıtý, ıaǵnı ul balalardy da erikti túrde vaksınasııalaýdy engizý bastamasy aıtyldy.
Basqa usynystar qatarynda Dıýshenn aýrýy men SMA-ny anyqtaýǵa arnalǵan genetıkalyq skrınıngterdi, egde jastaǵy áıelder úshin osteoporoz skrınıngin engizý týraly bastamalar boldy.
Is-shara qorytyndysynda qatysýshylar áıelder densaýlyǵyn júıeli damytý úshin memlekettik, qoǵamdyq jáne bıznes qurylymdardyń kúshin biriktirý qajet ekenin atap ótti.
