Aımaqtar • 22 Mamyr, 2025

Ǵımarattar qashan paıdalanýǵa beriledi?

380 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2022 jyldyń qarashasynda Aty­raýǵa kelgen saparynda jańa máde­nıet ortalyǵy­nyń qajet­tigine nazar aýdardy. Degenmen jańa nysannyń qurylysy bastala qoıǵan joq.

Ǵımarattar qashan paıdalanýǵa beriledi?

Dombyra pishindes ortalyq

«Oblystaǵy mádenıet salasyn damytýǵa erekshe nazar aýdarý qajet. Qalada mádenıet oryndarynyń kóbi­rek bolǵany jón. Atyraý qalasynda daryndy jastar úshin mádenıet jáne shyǵarmashylyq ortalyǵyn salýdy tapsyramyn. Ony qazaq kúı óneriniń alyby – Qurmanǵazynyń atymen ­ataýdy usynamyn», dedi Prezıdent.

Munaıly shahardaǵy konsert zalynyń qurylysy 2010 jyly bas­talǵan edi. Quny – 3 mlrd 681 mln teńge. Biraq qabyrǵasy áınekpen kómkerilgen konsert zalynyń qury­lysy 2012 jyly kúrt toqtady. Jer­gilikti ákimdik «saqaldy» qury­lys­qa aınalǵan nysandy qaıta jań­ǵyrtýǵa ınvestor izdedi.

Atyraýǵa sheteldik ınvestorlar kelip, qurylysy toqtap qalǵan nysan­men tanysty. Biraq nege ekeni belgi­siz, qaltaly ınvestorlar jer­gilik ákimdik­pen kelisim jasaǵan joq. Keıin ákimdik ókilderi konsert zaly­nyń nysanyn saý­da ortalyǵyna aınaldyrýdy kózdedi. Bul qadam taǵy da aıaqsyz qaldy.

Prezıdent tapsyrmasynan keıin qurylysy 10 jyldan astam ýaqyt tu­ryp qalǵan konsert zaly buzyldy. Endi onyń ornyna jańadan máde­nıet orta­­lyǵyn salýǵa umtylys baıqa­lyp otyr. Alaıda munaıly shaharǵa kórik be­­rýi múmkin jańa nysan­nyń quryly­sy qa­shan bastalatyny ázirge aıtylǵan joq.

Atyraý oblysy ákiminiń baspasóz hatshysy Rýslan Jumaǵazıevtiń usyn­ǵan aqparatyna qaraǵanda, jańa nysan­nyń jobalyq-smetalyq qujaty saraptamada jatyr. Jobalyq-smeta­lyq qujattamaǵa sáıkes konsert zaly men tarıhı-ólketaný mýzeıin biriktiretin mádenıet ortalyǵy úsh blokke bólinedi.

Birinshi blokte 1 200 oryndyq kon­sert zaly men bólme qarasty­ry­­­lypty. Munda kórermen­derge ar­nal­­­ǵan úlken vestıbıýl, foıe men ký­lýar­lar, býfetter bolady. Eki konferens-zaly ornalasady. Onyń biri – 100, ekinshisi 50 oryndyq. Sondaı-aq 40 orynǵa eseptelgen VIP zal, orkestrge arnalǵan sahna, óner ujymdarynyń daıyndyq jasaıtyn birneshe zaly men dybys jazý stýdııa­sy ashylady.

Ekinshi blokke tarıhı-ólketaný mý­zeıin ornalastyrý josparlanyp otyr. Keshen quramyna sandyq jáne ǵy­­lymı kitaphana, ǵylymı zerthana, she­­ber­hanalar men muraǵat, qor, kór­me, eks­­pozısııalyq jáne májilis zaly kiredi.

Mádenıet ortalyǵynyń úshinshi blogi ózgeshe bolǵaly tur. Bul – al­dyńǵy eki blokte bir-birimen jal­ǵas­tyratyn dombyra pishinindegi ba­qy­laý alańy. Munda kassalyq galereıa, lıft pen baspaldaq alańy bar foıe ornalasady. Ár blokte ákim­shilik, qosalqy bólmeler qaras­tyrylǵan.

 

Rezıdensııadan lagerge deıin

Prezıdent sondaı-aq 5 óńirdegi resmı qonaqtarǵa arnalǵan rezıdensııalardy balalardyń qajet­tiligine berýdi tapsyrǵan edi. Sondaı rezıdensııanyń biri Mahambet aýda­nyndaǵy Aqqaıyń aýylynda orna­lasqan. Buryn munda resmı qonaq­tardy qabyldaýǵa arnalǵan úı bolǵan.

Jaıyq ózeniniń oń jaǵalaýyn­daǵy rezıdensııaǵa jaqyn mańnan «Atyraý-Oral» tasjoly ótedi. Onyń janynda shaǵyn jaǵajaı, úlken alma baǵy, tikushaq qonatyn alań bar. О́zenge deıin asfalt jol tóselgen.

Oblys ákiminiń baspasóz hatshysy Rýslan Jumaǵazıevtiń málimetinshe, burynǵy rezıdensııany balalar lagerine laıyqtaý kózdelip otyr. Ny­san 200 orynǵa eseptelgen. Lagerdi «Jas daryn» dep ataý uıǵarylypty.

«Balalarǵa arnalǵan lagerdi paı­­da­la­nýǵa berýge daıyndaý, jer telimi­ne qatysty qujattaryn rá­simdeý jumy­sy aıaqtaldy. Nysanda gaz ben sý quby­rynyń jelisi joq. Soǵan baılanysty ony paıdalaný tek elektr energııa­sy esebinen múmkin bolady. Biraq bul ekonomıkalyq turǵydan tıimsiz. Lager­di jyl boıy, tıimdi paıdalaný maqsa­tynda odan ári jańǵyrtý, onyń ishinde gaz, sýmen qamtýǵa ınjenerlik jeliler júrgizý, jatyn korpýstaryn, ashana men basqa da qurylystardy keńeıtý, balalardyń bos ýaqytyn ótkizý­ge arnalǵan qosymsha nysan salý joly­men qalypty jaı-kúıge keltirý josparlanyp otyr. Bul jumysty 2025 jyldyń birinshi jartysynda júrgizý, jıhaz ben basqa qural-jabdyqtardy jańartý kózdelgen», dep málimdedi R.Jumaǵazıev.

Burynǵy rezıdensııanyń nysanaly maqsatyn ózgertý de qolǵa alynyp jatyr. Osy maqsatta arnaıy qujat­tar toptamasy daıyndalǵan.

 

Aqqaıyńda alańdaıtyn másele kóp

Burynǵy rezıdensııa ornalas­qan Aqqaıyń – Beıbarys aýyldyq okrýginiń quramyndaǵy eldi meken. 2006 jylǵa deıin Sorochınko atalǵan edi. Keıingi 35 jyldan beri turǵyn­dar sany edeýir azaıypty. Máselen, 1989 jyly eldi mekendegi turǵyn­dar sany 174 adam bolǵan. 1999 jyly 130 adam, onyń ishinde 60 er, 70 áıel adam turǵan. 2009 jyly 89 adam (46 er, 43 áıel) qalǵan. Elimizdegi 2021 jylǵy sanaq qorytyndysy­men aýyl­da 78 adamnyń turatyny esep­ke alynǵan eken. Bir qyzyǵy, erler­diń sany áıelderden eki esege kóp bo­lyp shyqqan.

Beıbarys aýyldyq okrýginiń ákimi Seıilbek Zulhashevtiń deregine qaraǵanda, qazir Aqqaıyńda 80 adam tir­kelipti. Alaıda naqty turatyn­dardyń sany – 25 adam.

«Bul eldi meken Atyraý qalasynan shamamen 30 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan. Beıbarys aýylynan tóte jolmen júrse, qashyqtyq bes shaqyrymdaı bolady. Munda ótken jyly feldsherlik-akýsherlik pýnkt salyndy. Ázirge paıdalanýǵa berilgen joq. Aýylda sý, jaryq, gaz jelileri bar. Aýyzsý Jaıyq ózeninen alynady. Turǵyndarǵa beriler aldynda sý tazartý qondyrǵysynda súzgiden ótkiziledi. Biraq aýyldaǵy 12 otbasy ǵana sýdyń aqysyn tóleıdi. Sol sebepten jazǵy sý qubyryn júrgizý tıimsiz bolyp otyr», deıdi S.Zulhashev.

Aqqaıyń aýylyna qoǵamdyq kólik qatynamaıdy. Eldi mekende mektep pen balabaqsha, kúndelikti tutynatyn azyq-túlik, ózge de qajettilikti satatyn dúken joq.

«Turǵyndardyń bárinde derlik jeke kólik bar. Azyq-túlikti, ózge de qa­jet zattardy Beıbarys aýylynan, Aty­raý qalasynan ákeledi. Aýyl tur­­ǵyn­da­ry qoı men sıyr ustaıdy. Kókónis pen baq­sha daqyldaryn ekpeıdi», deıdi okrýg ákimi.

Memleket basshysy bergen tapsyr­manyń munaıly óńirdegi jaı-kúıi osyndaı.

 

Atyraý oblysy