Foto: ashyq derekkóz
Kofe — tabıǵı stımýlıator. Onyń quramyndaǵy kofeın mıdaǵy adenozın dep atalatyn, uıqyǵa jaýapty molekýlalardy ýaqytsha bógeıdi. Sonyń arqasynda biz sergek júremiz. Biraq bul — tek ýaqytsha áser. Adenozın aǵzaǵa jınala berdi. Kofeın dıýretık retinde áser etedi jáne keıde ishek qyzmetin jedeldetedi. Ol júrek soǵý jıiligin arttyryp, dene temperatýrasyn kóterýi múmkin. Shyǵarý júıesiniń belsendiliginiń artýy keı jaǵdaılarda degıdratasııaǵa ákeledi. Eger adam sý ishýdi umytsa, kofeın shóldeý sezimin tómendetip qana qoımaı, organızmdegi suıyqtyqty tez jumsaıdy. Bul jaǵdaı sýsyzdaný, letargııa men sharshaýdyń negizgi sebepteriniń biri.Kofeınniń áseri basylǵan kezde, ol qaıta «shabýyldap», sizdi burynǵydan da qatty sharshatýy múmkin.
Iаǵnı, kofe sharshaýdy joımaıdy, tek keıinge shegeredi. Sonyń saldarynan keshke qaraı álsizdik basyp, kúni boıy bir-eki shyny kofe ishseńiz de, sergek bolýdyń ornyna kerisinshe — mazasyzdanyp, kúızeliske túsip, ashýlanshaq bolyp ketýińiz múmkin.
Kofe nege keı adamdardy sharshatady?
1. Uıqynyń ornyna kofe ishý
Uıqyńyzdy tolyq qandy ala almasańyz, kofe iship alǵanmen ol sizge demalys syılamaıdy. Uıqy tapshylyǵy jınaqtalyp, kofe ony tek jasyrady
2. Kofege táýeldilik
Aǵza kún saıyn kofeınge úırenip ketedi. Onyń áseri azaıa beredi. Buryn bir shyny jetkilikti bolsa, keıin eki-úsh shynydan da paıda kórmeýińiz múmkin. Al táýeldilik arta túsedi.
3. Qant pen sút qosylǵan kofe
Qant pen tátti súttiń áserinen energııa kúrt kóteriledi de, artynan tez tómendeıdi. Bul — sharshaý men ashýshańdyqqa sebep bolady.
4. Keshki ýaqytta kofe ishý
Kofeın aǵzada 6-8 saǵat saqtalady. Eger siz tústen keıin nemese keshke kofe ishseńiz, uıqyńyz buzylady. Al uıqy buzylsa — erteńgi kúni de sharshap turasyz.
Kofe ornyna ne isteýge bolady?
· Sýdy kóbirek ishińiz — keıde sharshaý tek sýsyzdanýdyń saldary bolýy múmkin.
· Taza aýada júrińiz — mıǵa ottegi barǵan saıyn sergek bolasyz.
· Azdaǵan jattyǵý jasańyz — 2 mınýttyq dene qımylynyń ózi kofeden artyq áser beredi.
· Uıqy rejımin retteńiz — eń tıimdi energııa kózi — sapaly uıqy.
Kofe — dos pa, jaý ma? Bul suraqtyń jaýaby sizdiń oǵan qanshalyqty táýeldi ekenińizge baılanysty. Eger siz kofeni tek lázzat úshin ishseńiz — bul bir bólek. Al eger kofemen ǵana kún kórip júrgen bolsańyz — sharshaýdyń sebebin basqa jaqtan izdeý kerek.
Múmkin, sizdi kofe emes, durys demalys pen ómir yrǵaǵyn tabý ǵana oıata alady.
Janel TО́LEÝBEKOVA, EUÝ 2 kýrs stýdenti
