Reforma • 27 Mamyr, 2025

Erkindik elesi

70 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

 Kez kelgen saıası qozǵalystar bizge ýtopııany ýáde etedi. Ýtopııa degenimiz, «kógildir arman, kógerter kez ǵoı kóńildi qalǵan». Ant-sý ishetinderdiń baǵdarlamasyn qabyldasańyz, ıdealdy qoǵamǵa jetemin dep oılaısyz.

Erkindik elesi

Biraq árkimniń ýtopııasy ártúrli. Bireýge tynysh aýyl – jumaq, basqasyna shýly megapolıs – baqyt. Bizdiń qoǵam mundaı popýlısttikten áldeqashan sharshady. Osy tusta Argentınanyń eń qıyn kezinde prezıdent bolyp saılanǵan Haver Mıleıdiń ustynyn ustanym qylsaq qoı dep ózimiz de bir ýtopııaǵa berildik. Haver ózin «lıbertarıandyq baǵyttyń adamymyn» deıdi. Lıbertarıandyqtyń máni – ýtopııany emes, erkindikti ýáde etý. Árkim óz ómirin óz qalaýy boıynsha qurýǵa quqyly. Iаǵnı, memlekettik kapıtalızmdi moıyndamaıdy. Memleket ekonomıkaǵa múlde aralaspaýy kerek. Memleket sizdiń ómirińizge aralaspaıdy, tek sizdiń quqyqtaryńyzdy qorǵaıdy. Ár qaýymdastyq óz erejelerin ornata alady. Bir jerde dástúrler mańyzdy bolsa, basqa jerde erkindik pen ınnovasııa ústemdik etedi. Bul desentralızasııa – ártaraptylyqtyń kepili.

Jańaǵy maqtap otyrǵan Argentına prezıdenti Mıleıimiz kele sala elde aýqymdy ózgeristerdi bastaǵan edi. Halyq túsinbeı dal boldy. Ol elektr energııasyna sýbsıdııalardy alyp tastap, kommýnaldyq tólemderdi 4 ese qymbattatty. 18 mınıstrliktiń jartysyn jaýyp, 25 myń memlekettik qyzmetkerdi jumystan shyǵardy. Salyq qyzmetin jaýyp, onyń ornyna jańa ARCA organyn qurdy. Salyqtyq amnıstııa jarııalap, azamattarǵa zańsyz aktıvterin zańdastyrýǵa múmkindik berdi, nátıjesinde bankterdegi depozıtter 19,3 mıllıard dollarǵa ósti. Ulttyq valıýtany – pesony qunsyzdandyryp, ony erkin aınalymǵa jiberdi. Endi ne iste deısiz, erkindikke jetý úshin de erik-jiger kerek...Biraq bul saıası buzaqylyqtyń nátıjesi de keremet boldy. Jańashyl prezıdent «О́tinemin, sál shydaı turyńyzdarshy» dep shyńǵa jeteledi.

– Úkimetke keıingi 5 jylda batyl reformalar jetispeı otyrǵany taıǵa tańba basqandaı anyq kórinedi. Reforma – esh kompromıssiz, belgili bir qalyptasqan júıeni syndyrýǵa arnalǵan qadam. Al bizdegi ózgeristerdiń barlyǵy kompromıstik, keıde kosmetıkalyq bolyp jatady. Bizdiń basty problemamyz – bıýdjet defısıtiniń jyl sanap ulǵaıýy. Defısıtti 3 trıllıon teńge korıdoryna qaıta aparyp tyǵa alsaq, Ulttyq Qor syndy rezervterdi tez toltyryp alyp, artynan defısıtti ınvestısııalyq tabys esebinen jaýyp otyrýǵa múmkindik alar edik. Qazaqstannyń eń basty jaýy – ekonomıkalyq popýlızm. Halyqqa unaıtyn nárse aıtý ońaı. Aqsha basatyn stanokty qosyp qoıyp, barlyq kredıtti keshirip, barlyǵyna aqsha taratý da qıyn emes. Biraq ekonomıkany aldaı almaısyz. Argentına, Venesýela, basqa da Latyn Amerıkasynyń elderi popýlıster bılikte otyrǵan kezeńniń zardabyn áli kúnge deıin tartyp keledi, – dep túsindiredi muny Aıbar Oljaev.