Aıta keterligi, alǵashqy jyldary aýyldyń ishinde ǵana eleýsizdeý ótken bul is-sharaǵa byltyrdan beri aýdan basshylyǵy kóleminde kóńil bóline bastady. Byltyr úshinshi márte uıymdastyrylǵan baıqaýda qazylar alqasynyń quramynda bolǵan aýdandyq bilim bóliminiń basshysy Sanat Áshirbekov bıyl bul is-sharany bólimniń jyldyq jumys josparyna engizip, óńirdegi ózge de aýyldardyń sózge sheber, bilimdegi betkeustar oqýshylarynyń baǵy men babyn synaýyna múmkindik jasady.
«Qarakemer aýylynyń azamattaryna urpaq tárbıesi men bilim isine barynsha úles qosyp kele jatqandaryna alǵysymdy bildiremin. Byltyr Abaıdyń júrip ótken jolyn, aıtyp ketken ósıetin júreginiń tórine shyǵaryp, adamı asyl qasıetterdi boıyna sińirý jalǵyz qarakemerlikterge ǵana tán emes shyǵar, hakimniń rýhanı nárin búkil aýdan, oblys, respýblıka halqy da boıyna sińirýi kerek degen oı aıtylǵan. Sol bastamanyń alǵashqy qadamy, mine, aýdandyq deńgeıge jetip otyr. Bul joba balalarǵa ájeptáýir motıvasııa bereri sózsiz», deıdi bólim basshysy Sanat Áshirbekov.
Uly aqyndy ulyqtap, 180 jyldyq mereıtoıyna oraılastyrylǵan baıqaý aýdandyq mádenıet úıinde ótkizildi. Oǵan 5–11-synyptardan 48 oqýshy qatysty. Sóz saıysyna shyqqan oqýshylardyń ónerine belgili jambyldyq qalamger, elimizdiń qurmetti jýrnalısi Qurmanbek Álimjan bastaǵan qazylar alqasy baǵasyn berdi. Baıqaý jeńimpazdary men júldegerlerine Qarakemer aýylynyń demeýshi azamattary atynan 500 myń teńge kóleminde qarjylaı júlde tabystaldy.
Baıqaý qorytyndysynda 5–8-synyp oqýshylary arasynan Noǵaıbaı aýyldyq №35 Rza Qýnaqova atyndaǵy orta mekteptiń 5-synyp oqýshysy Aıǵanym Bilál, al 9–11-synyp oqýshylary arasyndaǵy básekede Qarakemer aýyldyq Ábil Núsipbaev atyndaǵy №14 orta mekteptiń 10-synyp oqýshysy Jansaıa Isa top jaryp, bas júldeniń 100 000 teńge qarjylaı syılyǵyn jeńip aldy.
Baıqaýdyń bas júldesin jeńip alǵan 10-synyp oqýshysy Jansaıa Isa bala kúninen Abaıdyń qarasózderin qyzyǵa oqyp, óleńderin jattap ósken eken. Ol 2021 jyly baıqaýda 6-synyp oqıtyn kezinde hakimniń 9 qarasózin jattap, júldeli 2-oryn alsa, kelesi jyly 12 qarasózben taǵy da ekinshi orynnyń tuǵyryna kóterilipti.
«Men sol kezde óz-ózime ýáde berip: «Kelesi jyly qarasóz sanyn arttyryp, bas júldeni jeńip alamyn», dep ishteı ózimdi qamshylaǵan edim. 2023 jylǵy baıqaý burynǵydan da aýqymdy deńgeıde ótip, oǵan aýdandyq bilim bóliminiń basshysy, jýrnalıster men túrli sala mamandary qazylyq etti. Men 27 qarasóz jattap, erekshe kózge túsip, bas júldege ıe boldym. Odan keıin aýdandyq ózge saıysta 35 qarasózben qarsylas shaq keltirmeı, taǵy da bas júldeni jeńip aldym», degen Jansaıany byltyrǵy Semeı sapary erekshe shabyttandyryp, Abaıǵa degen súıispenshiligin odan ári arttyra túsipti.
Sonyń áserimen bıyl 40 qarasózdi jatqa aıtyp, taǵy da bas júldeni qanjyǵasyna baılap otyr. Endigi mejesi – 45 qarasóz.
Jalpy, bul jobaǵa keńirek toqtalsaq, byltyrǵy mamyr aıynda osy baıqaýǵa qatysqan qarakemerlik 25 oqýshy «Abaıdy oqy, tańyrqa!» atty ǵylymı-tanymdyq ekspedısııa aıasynda aýyl azamattarynyń qarjylaı qoldaýymen Abaı oblysyna baryp qaıtqan.
Úsh kúnge josparlanǵan saparda oqýshylar aldymen Almatyǵa aıaldap, Respýblıka saraıy aldyndaǵy Abaıdyń eskertkishine gúl shoqtaryn qoıyp, sol jerde oıshyl aqynnyń óleńderi men qarasózderin oqydy. Izdenis jolynda úlken saparǵa shyqqan órenderge abaıtanýshy ǵalymdar men Qazaqstan Ulttyq ǵylym akademııasynyń múshesi, akademık Asqar Jumadildaev, kınorejısser Erkin Raqyshev, ekonomıst, qarjy sarapshysy Maqsat Halyq jáne Almaty qalalyq máslıhatynyń depýtattary Abaıdyń eskertkishi aldyndaǵy kezdesýde sáttilik tilep, aq batalaryn berdi.
«Bul óte quptarlyq ıgi is-shara eken. Abaı – qansha oqysań da, qansha tańyrqasań da, taýsylmaıtyn, tereń de telegeı teńiz ǵoı. Bul oqýshylardyń kishkentaı kezinen Abaıǵa úńilip, sonyń shyǵarmashylyǵyna qyzyǵyp, tolyq adam bolyp qalyptasýǵa umtylýy qýantyp otyr. Al aýyl oqýshylaryna osyndaı baıqaý uıymdastyryp, onyń jeńimpazdary men júldegerlerin ekspedısııaǵa alyp shyqqan aýyl azamattary da erlegen eken», deıdi akademık A.Jumadildaev.
Oqýshylar Jıdebaıǵa Abaı men Shákárim jatqan qos keseneni kórip qaıtý úshin ǵana barmapty. Olar ózderi daıyndaǵan teatrlandyrylǵan qoıylymyn sahnalap, jattaǵan qarasózderin, qos aqynnyń óleńderin de oqyp, sol jaqtaǵy el-jurtqa óner kórsetip qaıtqan. Ári ǵylymı izdenis baǵytynda biraz maǵlumat alyp qaıtty.
Aıtpaqshy, jýyrda osy aýdandyq baıqaýǵa qatysqan qarakemerlik 8 oqýshyǵa sol aýyldan túlep ushqan almatylyq kásipker azamat baǵaly syılyǵyn tartý etip, jerles ini-qaryndastarynyń odan ári yntalana túsýine, óleńge degen qushtarlyqtarynyń artýyna demeý boldy. Al uıymdastyrýshylar bul jobanyń aýqymyn keńeıtip kishigirim aýyldyq olımpıada etip uıymdastyrýdy kózdep otyr.
Rınatqyzy Ásemaı,
Álikeı Marǵulan atyndaǵy
40 mektep-lıseıi
11 synyp oqýshysy
