Án • 31 Mamyr, 2025

Sezim notasy

170 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Synaptaı syrǵyǵan ýaqyt ótken shaqqa qaraılaýǵa múmkindik bermeıtindeı kórinedi. Áıtse de ár onjyldyqtyń óz úni, óz boıaýy, óz sazy bar. Kóńil pernesin dóp basqan sıqyrly saz jurt júreginen de, jadynan da óshpek emes. Sodan da bolsa kerek, erterekte ánsúıer qaýymnyń júregin jaýlaǵan ánder sanamyzda saırap turady.

Sezim notasy

Sýret: fandom.com

Bul ánniń de tabıǵatynda sarqyl­mas saǵynyshtyń sazy tunyp tur desek, qatelese qoımaspyz. Tyńdarman júregin áldılegen oınaqy týyndy ýaqytynda hıtke aınalyp ketkeni ras. Qaıda júrsek te qulaǵymyzda ánniń «jalyn keshken, janym des­ken» degen sózderi jańǵyryp tursa, kóńilimizdi «dir etkizgen, shyqpas esten, móldiregen janaryń» degen joldary terbeı jóneletin. Bul – aqyn men kompozıtordyń baqyty. Dúıim halyq ándi janyndaı jaqsy kórip ketse, baqyt emeı nemene?

Álbette, kózden ǵaıyp bolǵan jyldardyń ózine tán qupııasy, sezim notasyn terbegen, sergeldeńge salǵan kezi az bolmasa kerek. Árkimniń óz júreginde ótkenge degen máńgilik qımastyq, saǵynysh izi saırap jatatyny daýsyz. Kózden bulbuldaı ushqan sol kezeńniń beınesi men bederin jadymyzda jańǵyrǵan jyrdan, áýeni bólek ánnen izdeıtinimiz de sondyqtan shyǵar. О́nerdiń qudireti degenimiz de osy ǵoı.

Ýaqytynda «Kóne Taraz» kúıi­men jambyldyqtardyń alǵysy­na bólengen kompozıtor Aman Maldybaev jazǵan ádemi án jetki­likti. Áıtse de, tutas halyq súısine tyńdaǵan «Jalyn keshken» ániniń orny bólek ekenine eshkimniń talasy joq shyǵar.

Oınaqy áýendegi ánniń túpki aıtar oıy tereńde jatsa kerek. Sodan da bolar, ony bir emes, birneshe ánshi óz baǵytynda jańǵyrtyp, jańartyp oryndady. Túrli boıaýdaǵy daýyspen halyqqa jetken ǵajap shyǵarma áli de bolsa eskirgen joq.

«Esińde me ásem gúli kóktemniń,

Syńǵyr qaqqan taýdyń erke bulaǵy.

Qyzyqty edi ózińmenen ótken kún,

Kóz aldymda sol qalpynda turady», dep bastalatyn ánniń alǵashqy shý­maǵynan-aq avtordyń júreginde máńgilik saǵynysh taby, óshpes sezim shoǵy qalǵanyn ańǵarý asa qıyn emes. Árkimniń júrip ótken joly – taǵdyry. Al taǵdyr taraýynda esten ketpes eleýli kún az bolmaıtyny anyq. Zymyrandaı zýlaǵan ýaqyt tizbegi de sol bir, móldir kezeńniń estelikterin óshire almaq emes. Bul shyǵarmanyń alǵashqy shýmaǵy da sony esimizge salyp turǵandaı bolady.

Ádette kompozıtorlar kókeıinde saırap turǵan ánge yńǵaılap sóz jazdyryp jatady. Ánge jazylǵan mátinniń udaıy sátti shyǵa berýi ekitalaı. Al Aman Maldybaev bul shyǵarmasyn balalar aqyny, marqum Lesbek Saılaýbektiń sózine jazǵan. Anyǵyraq aıtsaq, ádemi án aqyn kitabyndaǵy óleńge arnaıy jazylǵan eken. Sodan da bolsa kerek, tamasha týyndy áli kúnge deıin túrli sahnada jıi-jıi oryndalyp júr. Sóz ben sazdyń úılesimi degenimiz osy emes pe?

«Jalyn keshken, janym desken,

Kúnder qaıda, qaraǵym?

Dir etkizgen, shyqpas esten,

Móldiregen janaryń»,

dep keletin ánniń qaıyrmasy áli kúnge deıin oıymyzǵa orala beredi. Munyń ózi shyǵarmanyń tilge jeńil, júrekke jyly tıetinin ańǵarta tússe kerek. Muny óleń avtory da sezse kerek. Tirisinde «Men jazǵan «Jalyn keshken» ániniń sózin tyńdarman jattamaıdy, sóz ónersúıer qaýymnyń sanasynda ózdiginen jańǵyryp, jattalyp qalady», dep ázildep otyratyn. 

Ánniń aty keıde avtor qoıǵan taqyrypty joqqa shyǵaryp jibe­retini bar. Tyńdarman ózi qoıǵan ataý qaı kezde de basym túsedi. Halyq esinde solaı saqtalady. Marqum Lesbek Saılaýbek áýelde bul óle­ńin «Ińkár sezim» dep ataǵan desedi. Alaıda shyǵarma halyqqa án retinde keń taraǵan soń ónerge ańsary aýǵan jurt shyǵarmany «Jalyn keshken» dep atap ketkeni belgili.

Júrektegi óshpes alaýdyń sho­ǵyn úrleıtin shyǵarmanyń shoqtyǵy qashanda bıik bolatyny belgili. Kúlli qazaqtyń júreginen oıyp turyp oryn alǵan «Jalyn keshken» áni de sol shoqtyǵy bıik týyndylar qatarynda tursa kerek.