Sıfrlandyrý medısınaǵa serpin beredi

MÁMS-ten keıin halyqtyń talaby joǵarylady

Medısınadaǵy kúrdeli máseleniń bar­lyǵyn sıfrlandyrýǵa tirep, sol rettelse, barlyǵy ońalady dep aıtýdan aýlaqpyz. Odan tys maman tapshylyǵyna, biliktiligine, qarjylandyrý, keıbir medısına uıymdarynda qural-jabdyqtardyń bolmaýyna, shalǵaı aýyldardaǵy ahýalǵa qatysty, taǵysyn-taǵy suraqtar jetedi. Bul joly basqasyn ysyra turyp, sıfr­landyrýǵa toqtalǵandy jón kórdik.

Bes jyl buryn engizilgen mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesinen keıin halyqtyń medısına salasyna qoıar talaby joǵarylady. Onyń da jóni bar, sebebi qarjylandyrý kólemi eki ese ulǵaıdy. Degenmen osynyń ózi salany durys basqaryp, baqylaýǵa, ashyqtyqty saqtaı otyryp, medısınalyq kómek sapasyn jaqsartýǵa jetkiliksiz boldy. Aı saıyn medısınalyq saqtandyrý qoryna jarnasyn tólep otyrǵan turǵyn jany qysylyp mekenjaıy boıynsha emhanaǵa barsa, aılap kezek kútýge májbúr. Aldy­men Damumed mobıldi qosymshasy arqyly kezekke turǵan azamat jalpy tájirıbe dárigeriniń esigin qaǵady. Keıin terapevtiń nusqaýymen kardıolog, lor, gastroenterolog, travmatolog syndy basqa da beıindi mamandardyń birine jazylady. Aqyrynda terapevt pen beıindi mamannyń ortasynda bos sabylǵan pasıent sharasyzdan aqyly emhanalarǵa júginedi.

Osydan 12 jyl buryn «Aqparattyq Qa­zaqstan-2020» memlekettik baǵdarlama­synyń erejelerin basshylyqqa ala otyryp, elektrondy densaýlyq saqtaýdy damytýdyń 2013–2020 jyldarǵa arnalǵan tujy­rymdamasy bekitildi. Densaýlyq saq­taýdy sıfrlandyrý osy tustan bas­taldy. Sodan soń densaýlyq saqtaýdy damy­týdyń 2020–2025 jyldarǵa arnalǵan meml­kettik baǵdarlamasy qolǵa alyndy. Igi bastamalarǵa Sıfrlyq damý, ınno­vasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi de qoldaý kórsetti.

Aqparattyq júıeler qysqarady

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev byltyrǵy Joldaýynda medısına­da aqparattyń biryńǵaı derekqoryn qurý­dy usynyp, salaǵa bólingen qarajat­tyń tıimdiligin arttyrý máselesin basshylyqqa alýdy tapsyrdy. Birine-biri baılanysy joq ondaǵan baǵdarlama men aqparattar bazasynyń ornyna biryńǵaı memlekettik medısınalyq aqparat júıesin jasaýdy usyndy. Jańa júıe menshik túrine qaramastan, memlekettik tapsyrys alatyn medısına mekemeleriniń bárin baqylap, málimetterdiń shynaıylyǵyn qamtamasyz etýi qajet. Prezıdent Úkimetke osy olqy­lyqtardy túgel retteýdi tapsyrdy.

Sodan beride salada birshama ózgeris boldy. Mysaly, elimizdiń densaýlyq saqtaý salasynda 17 aqparattyq júıe bar bolsa, osy júıelerdi segizge qysqartýǵa qatysty jumystar bastalyp ketti. Biryń­ǵaı memlekettik medısınalyq de­rekqor ázirlenip jatyr. Jumystardy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi bıyl jeltoqsanǵa deıin aıaqtaýǵa tıis. Osydan soń azamattardyń densaýlyq qujaty sıfrlyq formatta qoljetimdi bolady. Iаǵnı pasıent qaı medısınalyq uıymǵa júginse, sol uıymda onyń medısınalyq derekteri shyǵa keledi. Osylaısha, árbir azamat óziniń derekterin basqara alady. Qandaı medısınalyq uıymǵa, qaı dárigerge baratynyn ózi portal arqyly naq­tylap otyrady. Jýyrda ótken bas­pasóz máslıhatynda Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Erbol Ospanov sıfrlyq bastamalar týraly habarlady.

«Qarashaǵa deıin Densaýlyq saqtaý resýrstaryn basqarý júıesi jańǵyrady. Memleket tarapynan qaralǵan qarjylyq resýrstardyń bóliný úderisteri ashyq bolady. Búginde keıbir medısınalyq uıymdar qarjyny alǵan soń tıisti medısınalyq kómek kólemin kórsete almaı jatady. О́ıtkeni kezektiń kóptigi, dáriger tapshylyǵy, medısınalyq qu­ral­dardyń jetispeýi syndy kedergiler shyǵyp qalady. Osynyń barlyǵy ashyq bolýy úshin júıeni qaıta jańǵyrtamyz. Bıyl bala men ana densaýlyǵynyń jaı-kúıine sıfrlyq monıtorıng júrgizý jónindegi jumys bastaldy. Júkti áıelder, analar, dınamıkalyq baqylaýdaǵy azamat­tardyń densaýlyǵyna da monıtorıng júrgiziledi», dedi E.Ospanov.

Face-ID «jalǵan derekterdi» tusaýlaıdy

Búginde memlekettik bıýdjet jáne Medısınalyq saqtandyrý qorynyń qarjylandyrýy arqyly 1900-ge jýyq medısınalyq uıym jumys isteıdi. Osy uıymdar jyl saıyn 21 mln-nan astam otandasqa, 450 mln-ǵa jýyq medı­sınalyq kómek kórsetedi. Prezıdent tapsyrmasynan keıin Densaýlyq saqtaý mınıstrligi qyrkúıekten «jalǵan derekterdi tirkeýge» qatysy bar degen medısınalyq uıymdardy anyqtaı bastady. Máseleni sıfrlyq tehnologııalardyń kómegimen túbegeıli retteýge kiristi. Byltyr Astanadaǵy emhanalar bazasynda naýqastarǵa medısınalyq qyzmetterdi kórsetý faktisin rastaıtyn Face-ID boıyn­sha qanatqaqty joba bas­taldy. Budan bylaı naýqastar emhanaǵa kelgende Face-ID, veb-kamera kómegimen jeke basynyń sáıkestigin naqtylaıdy. Joba qazirdiń ózinde 1 800-den astam medısınalyq uıymdy qamtyǵan. Júıeni kún saıyn 80 myńnan astam qyzmetker paıdalanady. Jyl basynan beri olar 66 mln-nan astam qabyldaý ótkizgen. Nátıjesinde, medısınalyq qyzmetter kólemi 11,5%-ǵa azaıypty. Demek, júıe zańsyz kórsetiletin qyz­mettiń kólemin tejedi. Face-ID-ge barlyq medısınalyq uıymdar qosylsa, kel­megen naýqasty keldige sanap, jalǵan qyzmet kórsetetin uıymdardyń máselesi sheshiledi.

Medısına mamandarynyń júktemesi jeńildeıdi

Osyǵan deıin medısına qyzmetkerleri túrli aqparattyq júıelerde qujat toltyrýǵa kóp ýaqyt jumsaıtyn. Endi medısınalyq aqparattyq júıelerdi ıntegrasııalaý, modernızasııalaýdyń arqasynda medısına qyzmetkeriniń júktemesi 40%-ǵa azaıady. Dárigerler búginge deıin 4 aqparattyq júıede jumys istese, qazir bireýin ǵana qoldanady. Basqasy ıntegrasııa arqyly sheshilip jatyr. Sondaı-aq medısınalyq qujattar, anyqtamalar sıfrlyq formatqa aýysady. Qazirdiń ózinde 5 qujat sıfrlyq formatta usynylady. Mınıstrlik bıyl taǵy úsh qujatty aýystyrmaqshy. Buryn tek qaǵaz túrinde resimdelgen 073/ý (kólik júrgizý úshin), 075/ý (medısınalyq tekserý) syndy medısınalyq anyqtamalar, balanyń densaýlyq pasporty, jeke jumysshylarǵa arnalǵan medısınalyq kitapshalar endi elektrondy formatta qoljetimdi. Olardy eGov arqyly alýǵa bolady. Bul zańsyz berilip jatqan qujat­tar aınalymyn qysqartýǵa múmkin­dik beredi.              

Astana, Almatyda jedel járdem qyz­metkerleriniń beınejetondardy paıdalanýy jónindegi qanatqaqty joba iske asa bastady. Qazirdiń ózinde mamandar 3 myńnan astam sapar kezinde beınejetondy paıdalanǵan. Sondaı-aq «Yandex Qazaqstan»-men birlesip, Astana turǵyndaryna jedel járdemniń naqty ýaqyttaǵy ornalasqan jerin baqylaýǵa múmkindik beretin taǵy bir joba bastaldy. Osynyń arqasynda qaıtalanatyn qo­ńy­raýlardyń sany 40%-ǵa deıin azaıǵan. Dári-dármekterdi tańbalap, olardy naý­qas­tarǵa berý baǵytynda da birshama oń ózgeris bar.

«Byltyr 1 shildeden dárilik zattardy tańbalaýdy bastadyq. Farmasevtıkalyq naryqtyń barlyq qatysýshylaryn DZ tańbalaý júıesine biriktirýdi aıaqtadyq. Júıede qazirdiń ózinde 36 otandyq óndirýshi, dıstrıbıýtorlar, 8 myńǵa jýyq dárihana, 1 900-den astam medısınalyq uıym jumys isteıdi. 360 mln-nan astam dári-dármek tańbalanǵan. Júıe jalǵan ónimmen kúresýge kómektesedi. 2025 jyldyń 1-toqsanynda dárilik zattar naryǵyna qatysýshylardyń aınalymyn 15%-ǵa arttyrdy», deıdi E.Ospanov.

Densaýlyq saqtaý mınıstrligi engizgen jańashyldyqtyń arqasynda qazir ár medısınalyq uıym óz betinshe dári-dár­mek satyp alýǵa quqyly. Osyǵan deıin satyp alý qujattary tek qaǵaz kúıinde ǵana bolǵan. Qarjy mınıstrligimen birlesip, arnaıy sıfrlyq mehanızm iske qosyldy. Endi dári-dármek satyp alý týraly aqparat barlyǵyna qoljetimdi. Elektrondy por­taldyń arqasynda bıylǵy 4 aıdyń ishinde 750 mln teńgege deıin qarajat únemdelgen.

Kórsetilgen medısınalyq kómekterdiń aqysyn medısınalyq uıymdarǵa tóleý júıesi – byltyrdan beri iske asyp jatqan joba. Qazir elimizdiń 9 óńirinde medısınalyq qyzmetterge aqy tóleýdiń biryńǵaı júıesi iske qosylǵan. Maýsym aıynda júıe búkil óńirdi qamtıdy. Jyl sońyna deıin biryńǵaı memlekettik medısınalyq derekqory tolyǵymen aıaqtalyp, basqa da iri jobalar oıdaǵydaı oryndalsa, salaǵa qaralǵan qarajattyń tıimdiligin kóre alamyz. Bul degenińiz, medısınalyq kómektiń sapasy jaqsaryp, bu­rynǵydan da qoljetimdi bolýǵa tıis degen sóz.