Ata Zań – el tiregi

Osydan 20 jyl buryn, ıaǵnı 1995 jyly 30 tamyzda Negizgi Zańymyz – elimizdiń Konstıtýsııasy qabyldanyp, bul kún «Qazaqstan Respýblıkasynyń merekeleri» Zańyna sáıkes memlekettik merekeler tizimine enip, Respýblıka Konstıtýsııasynyń kúni retinde barlyq Qazaqstan halqy atap ótetin jalpymemlekettik meıramǵa aınaldy. Eń joǵarǵy zańdyq kúshi bar Konstıtýsııa respýblıkadaǵy qoldanylatyn jáne qalyptasyp jatqan quqyqtyq júıeniń normatıvtik bastaýyna aınalyp, qoǵamdyq jáne memlekettik qurylystyń mańyzdy jaqtaryn retteıdi. Konstıtýsııa – el táýelsizdiginiń, memlekettiginiń negizgi tiregi jáne saıası-quqyqtyq tólqujaty. Ata Zańymyz birneshe bólimderden quralǵan, onyń II bólimi adam jáne azamat taqyrybyna arnalyp, onda elimizdiń ár azamatynyń quqyqtary men mindetteri túsindirilgen. Ata Zańymyz azamattarǵa quqyqtar men bostandyqtar belgileýmen qatar, birqatar mindetter júkteıdi. Eń aldymen, Qazaqstan azamaty Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyn jáne zańdaryn saqtaýǵa, basqa adamdardyń quqyqtaryn, bostandyqtaryn, abyroıy men qadir-qasıetin qurmetteýge mindetti. Árkim de memleket rámizderin qurmetteýge tıisti. Zańdy túrde belgilengen salyqtardy, alymdardy jáne ózge de mindetti tólemderdi tóleý árkimniń mindeti bolyp tabylady. Qazaqstan Respýblıkasyn qorǵaý – onyń árbir azamatynyń qasıetti paryzy jáne boryshy. Respýblıka azamattary zańda belgilengen tártip pen túrler boıynsha áskerı qyzmet atqarady. Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary tarıhı jáne mádenı muralardyń saqtalýyna qamqorlyq jasaýǵa, tarıh pen mádenıet eskertkishterin qorǵaýǵa jáne tabıǵatty saqtaýǵa, tabıǵat baılyqtaryna uqypty qaraýǵa mindetti. Ultaralyq tatýlyqty buzatyn kez kelgen áreket konstıtýsııalyq emes dep tanylady. Halyq ózi qabyldaǵan zańyn qurmettep qasterleýi tıis. Zań jaqsy jumys isteý úshin, ony buljytpaı oryndaý kúndelikti daǵdyǵa, ádetke aınalýy kerek. Zańǵa qurmetpen, qaraý – bizdiń ortaq paryzymyz. Máselen, ońtústiktiń halqy kóp shoǵyrlanǵan aýdany Maqtaaral aýdanynda 300 000-ǵa jýyq adam turady. Aýdanda 60-tan astam ult ókilderi aýdan aýmaǵynda aýyzbirshilikpen ómir súrip keledi. Tájik, slavıan, ózbek, ázerbaıjan, koreı ulttyq-mádenı ortalyqtary aýdannyń qoǵamdyq-saıası ómirine merekelik is-sharalardy ótkizýde belsendilik tanytady. 56 dinı birlestikteri jumys jasasa, toǵyz merzimdi basylymdar: «Maqtaaral», «Naryq álemi», «Jetisaı jańalyqtary», «Jetisaı aqshamy», «Islamı nasıhat», «Jetisaı jarnamasy», «Orta Azııa», «О́rken», «Jeti Syr» gazetteri jaryqqa shyǵyp, aýdannan bólek respýblıka kólemine taralady. On bes úkimettik emes uıymdar: «Maqtaaral aýdandyq «Chernobyl ardagerleriniń keńesi» QB, «Azamattardyń Konstıtýsııalyq quqyqtaryn qorǵaý» QB, «Meıirimdi júrek» OQO júrek tamyr qoǵamy» QB Maqtaaral fılıaly, «Maqtaaral polısııa ardagerler uıymy», «Ana júregi» qoǵamdyq birlestigi, «QR Jergilikti jáne aýǵan soǵysy ardagerler odaǵy» qoǵamdyq birlestiginiń Maqtaaral aýdandyq fılıaly, «Qazaqstan halqynyń emshiler assosıasııasy» qoǵamdyq birlestigi Jetisaı qalalyq fılıaly, «Ataqonys» oralmandardy qoldaý uıymy, «Múgedekter qoǵamy», «Zaǵıptar qoǵamy», «Aýyl sharýashylyǵy men kásipkerlerdi qoldaý ortalyǵy» qoǵamdyq qory, «Aýdandyq ardagerler keńesi», «Qalalyq ardagerler keńesi», «Aýdandyq áıelder keńesi», «Maqtaaral jas­tary» qoǵamdyq birlestigi aýdan kóleminde aýdandyq ishki saıasat bólimimen birlesip, tárbıelik, qaıyrymdylyq, zań kómegi sııaqty ár tarapty qoǵamdyq jumystar atqaryp keledi. Al osy oraıda Konstıtýsııa kúni – táýelsiz Qazaqstannyń quqyqtyq ómirinde mán men mańyzdylyǵy jaǵynan erekshe orynǵa ıe, halqymyzdyń eń joǵarǵy dárejede atap ótetin basty merekeleriniń biri bolyp qala beredi. Altyn EShANQULOVA, Maqtaaral aýdany ákiminiń orynbasary. Ońtústik Qazaqstan oblysy.