Sarapshynyń aıtýynsha, elimizdegi ınflıasııalyq ahýal áli de ýshyǵyp tur. Jyl basynan beri eseptik ınflıasııa 11% deńgeıine jaqyndap qaldy.
«Ulttyq bank budan da qatań sheshim qabyldap, mólsherlemeni kóterýi múmkin edi. Biraq olar tek boljamyn nasharlatýmen shekteldi. Endi ınflıasııa 2027 jyly ǵana maqsatty dálizge túsedi deıdi. Bul, menińshe, tym optımıstik ssenarıı», deıdi Chýkın.
Salystyrý úshin Reseıdiń Ortalyq banki mólsherlemeni 21%-dan 20%-ǵa túsirdi. Iаǵnı olar da endi abaılap áreketke kóshken. Biraq qyzyǵy bizde de, olarda da ınflıasııa deńgeıi uqsas bolǵanymen, Qazaqstanda mólsherleme aıtarlyqtaı tómen.
«Nátıjesinde ne bolady? Biz rýbldi 6,46 teńgeden satyp alamyz – bul devalvasııalyq soqqy. Odan keıin Reseıden 10% ınflıasııany ımporttaımyz. Bul – qosarlanǵan áser», deıdi ol.
Jaqsy jańalyqtardyń biri – 2025 jylǵa arnalǵan ekonomıkalyq ósim boljamy 6%-ǵa deıin kóterildi. Biraq Almas Chýkın bul kórsetkishtiń mazmunyna nazar aýdarýǵa keńes beredi.
«Bul ósim qaıdan kelip jatyr? Jeke sektordan emes, memleketten. Iаǵnı bul bıýdjettik ınvestısııalar – áskerı jalaqy, mektep qurylysy, t.b. Al mundaı suranys ekonomıkany «qyzdyrady», biraq naqty ónim óndirmeıdi. Bul – ınflıasııany kúsheıtetin tikeleı faktor. Al jeke kásipkerlikke nesıeniń qoljetimsizdigi taǵy bir tyǵyryq. Joǵary mólsherleme bızneske kredıt bermeý degen sóz. Al kredıt joq jerde ınvestısııa da joq. Investısııasyz – ónim de joq. О́nim bolmasa – suranys ósip, ınflıasııa kúsheıe beredi. Bul – tuıyq sheńber», deıdi sarapshy.
Chýkın keıingi jyldardaǵy ınflıasııaǵa toqtaldy: 10%, 20%, 10%, 8% – jaı sandar emes, jınaqtalǵan áser. Kópshilik bárin qossań 50% dep oılaıdy. Biraq ınflıasııa qarapaıym arıfmetıkamen júrmeıdi. Ol kúrdeli paıyz arqyly kóbeıedi. Nátıjesinde, halyqtyń naqty tabysy áldeqaıda kóbirek tómendedi. Kásiporyndardyń satyp alý qabileti quldyrady. Alaıda dál osy kúrdeli jaǵdaıda syrttan paıda bolǵan bir erekshe qubylys bar.
«Qytaıda kerisinshe jaǵdaı. Olar baǵanyń túsýimen kúresip otyr. Ekonomıka baıaýlady, eksport turalap qaldy. AQSh-pen tarıftik soǵys, ishki suranystyń quldyraýy – bári qatar keldi. Al zaýyttar tolyp tur. Baǵa soǵysy» degenniń naqty mysalyn ol bylaı jetkizedi: «Qytaıdyń BYD kompanııasy kólikterin 34%-ǵa deıin arzandatty. Keıbir modelder – ózindik qunynan tómen satylyp jatyr. Bul qalypty báseke emes, qarsylasty qurtý úshin baǵany ádeıi qulatatyn ınvolıýsııalyq báseke», deıdi Chýkın.
Ekonomıst tipti óz tájirıbesinen mysal keltiredi: «Qytaılyq bir kásipker maǵan 100–200 elektrobýs usyndy. «Nege?» desem, «Klıent tapsań boldy, aqshasyn keıin berse de jaraıdy. Biz úshin qoımany bosatý mańyzdy» deıdi. Bul – naryqtyq qatynas emes, aman qalýdyń strategııasy.
«Mine, dál osy baǵa soǵysynyń bizge áseri qandaı? – deıdi Chýkın. – Biz úshin bul — kólik naryǵynda baǵanyń tómendeýi, ınflıasııaǵa qysymnyń álsireýi. Iаǵnı Qytaıdyń daǵdarysy bizge ımport arqyly oń yqpal etip jatyr».
Onyń aıtýynsha, eger Qazaqstan bul jaǵdaıdy durys paıdalana bilse, qoljetimdi tehnıka, arzan kólik, tıimdi logıstıkalyq kelisimder arqyly ishki naryqty jańǵyrtýǵa múmkindik bar.
«Biz bul sátti ótkizip almasaq – ınflıasııany tejeýdiń syrtqy resýrsyna qol jetkize alamyz», deıdi ol.
