Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Byltyr Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev medısına qyzmetkerlerin quqyqtyq jáne qarjylyq turǵydan qorǵaý júıesin engizetin jáne olardyń jaýapkershiligin arttyratyn, áleýmettik jaǵynan qoldaıtyn zańǵa qol qoıdy. Osy arqyly medısına qyzmetkerleriniń kásibı jaýapkershiligin saqtandyrý tetigi engizilip, sala mamandaryn qoldaýǵa baǵyttalǵan túzetýler qabyldandy. Aýyldyq jerlerde kadr tapshylyǵy bar salalarda jumys isteıtin mamandarǵa bir rettik 100 eń tómengi jalaqy kóleminde (8,5 mln teńgeden astam) tólem taǵaıyndaldy. Nátıjesinde, 2023 jyldyń qorytyndysy boıynsha dáriger tapshylyǵy 19%-ǵa (4864-ten 3954-ke deıin), orta býyn medısına qyzmetkerleriniń jetispeýshiligi 7%-ǵa (4820-dan 4505-ke deıin) azaıdy.
Medısınadaǵy bilim sapasyn kóterý maqsatynda granttar mólsheri saralanyp, medısınalyq kolledjder men joǵary oqý oryndarynda oqıtyn stýdentterdiń shákirtaqysy kóbeıgen. Memleket jyl saıyn júzdegen stýdent pen medısına mamanyn sheteldiń jetekshi ýnıversıtetterine oqýǵa jiberedi. Osylaısha, bilimi tolysqan mamandar sheteldiń ozyq tájirıbesi men bilimin otandyq medısınany damytýǵa paıdalanyp júr. Bıylǵy jyldyń alǵashqy 5 aıynyń qorytyndysy boıynsha 1,4 mln adam stasıonarlyq kómek alǵan. Onyń ishinde 399 myńnan astamy – balalar. 445 myńnan astam operasııa jasalsa, onyń 8,4 myńy – joǵary tehnologııaly operasııalar. 80 myńnan astam naýqas stasıonar jaǵdaıynda ońaltýdan ótken, 3 mıllıonnan astam reabılıtasııalyq qyzmet emhanada kórsetilgen. Jyl basynan kúni búginge deıin eldegi emhanalar 163 mıllıonnan astam ótinishke qyzmet kórsetken. Jedel járdem qyzmeti 2,7 mln shuǵyl shaqyrtýǵa barǵan. Qoly altyn akýsherlerdiń kómegimen 132 myńǵa jýyq bala dúnıege kelgen.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Prezıdent tapsyrmasymen medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómekti júıeli túrde transformasııalaýdy byltyr bastap ketti. Bul ózgerister densaýlyq saqtaý júıesiniń barlyq satysyn qamtıdy. Iаǵnı ózgerister zańnamadan bastalyp, sıfrlyq sheshimder men jańa klınıkalyq tájirıbelerdi engizýmen jalǵasady. Mysaly, profılaktıka men sozylmaly aýrýlardy basqarýǵa basymdyq bere otyryp, alǵashqy kómek kórsetýdiń biryńǵaı standarttary bekitildi. Medısınalyq bilim sapasy kúsheıdi. Meıirgerlik tájirıbe damyp keledi. Endi meıirgerler de pasıentterdi óz betinshe qabyldaı alady. Buǵan qosa, onkologııalyq jáne júrek-qan tamyrlary aýrýlaryn erte anyqtaýǵa baǵyttalǵan skrınıngtiń jańa túrleri iske qosyldy. Kardıologııa, onkologııa, endokrınologııa, basqa da baǵyttar boıynsha quzyrettilik ortalyqtary qurylyp jatyr. Keıingi úsh jylda elimizde 633 densaýlyq nysany boı kótergen. Olardyń qatarynda Astanadaǵy Ulttyq ǵylymı onkologııa ortalyǵynyń, 200 tósektik orynǵa shaqtalǵan Ulttyq shuǵyl medısınany úılestirý ortalyǵynyń nysandary bar. Almatydan 350 tósektik oryn Ulttyq ǵylymı juqpaly aýrýlar ortalyǵy salyndy. «Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aıasynda búginge deıin 469 alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek (MSAK) nysany salynǵan. Bıyl jyldyń sońyna deıin taǵy 186 nysannyń qurylysy aıaqtalady dep josparlanǵan. Budan ózge 32 kópsalaly aýdandyq ortalyq aýrýhana zamanǵa saı medısınalyq jabdyqtarmen jańǵyrtylyp jatyr.
Memleket basshysy byltyrǵy Joldaýynda medısınada aqparattyń biryńǵaı derekqoryn qurýdy usyndy. Salaǵa bólingen qarajattyń tıimdiligin arttyrý máselesin basshylyqqa alýdy tapsyrdy. Birine-biri baılanysy joq ondaǵan baǵdarlama men aqparattar bazasynyń ornyna biryńǵaı memlekettik medısınalyq aqparat júıesin jasaýdy júktedi. Sodan beride salada birshama ózgeris boldy. Aıtalyq, elimizdiń densaýlyq saqtaý salasynda 17 aqparattyq júıe bar bolsa, osy júıelerdi segizge qysqartýǵa qatysty jumys bastalyp ketti. Biryńǵaı memlekettik medısınalyq derekqor ázirlenip jatyr. Jumystardy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi josparǵa saı bıyl jeltoqsanǵa deıin aıaqtaýǵa tıis.
Búginde medısınadaǵy 52 memlekettik qyzmettiń 90%-dan astamy tolyq sıfrlandyrylǵan. Biryńǵaı memlekettik medısınalyq aqparattyq júıe medısınalyq kómekti tóleýdiń biryńǵaı júıesin engizedi. Osy arqyly «jalǵan derekterdiń» jolyn kesýge arnalǵan sıfrlyq baqylaý tetikteri iske qosylady. Sıtýasııalyq taldaý ortalyǵy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń aqparattyq júıelerimen biriktiriledi. Medısınalyq aqparattyq júıelerdi ıntegrasııalaýdyń, modernızasııalaýdyń nátıjesinde medısına qyzmetkeriniń júktemesi 40%-ǵa azaıady. Dárigerler búginge deıin 4 aqparattyq júıede jumys istese, qazir sonyń birin ǵana qoldanady.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Memleket basshysynyń, Úkimettiń tapsyrmalaryn ýaqtyly ári sapaly oryndaý maqsatynda medısınalyq kómekti uıymdastyrýdy jetildirýge kúsh salyp, onyń qoljetimdiligi men sapasyn qamtamasyz etýge kóp kóńil bóledi. MÁMS júıesin túbegeıli jańǵyrtý jóninde jańa bastamalardy engizedi. Salaǵa ınvestısııa tartýdy jalǵastyryp, ulttyq joba aıasynda densaýlyq saqtaý nysandaryn ýaqtyly paıdalanýǵa berýge basymdyq beredi. Biryńǵaı memlekettik medısınalyq aqparattyq júıeni engizip, medısına mamandaryn daıarlaý isinde sapany arttyrýdy pysyqtaıdy. Shyn máninde resýrstardy tıimdi, ashyq jáne utymdy paıdalaný arqyly ǵana pasıentke baǵyttalǵan densaýlyq saqtaý modelin qalyptastyrýǵa múmkindik týady. Joǵarydaǵy jospardyń barlyǵyn úılesimdi iske asyrýda máseleniń bári qarjylandyrýǵa kelip tireledi. Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesi júzege asyryla bastaǵaly salaǵa tıesili qarajat eki ese kóbeıdi. Qarjy jetkilikti, demek jumysty tıimdi úılestire bilse, medısınalyq kómek sapasyn jaqsartýmen qatar, medısına qyzmetkerleriniń áleýmettik jaǵdaıyn kótere berýge de ábden bolady.
