Aýyldan ashylǵan «aqyldy» ferma

Qurylysy júrip jatqan sút fermasynyń qýaty – jylyna 70 myń tonna sút. Qurylysy aıaqtalyp, kásip­oryn tolyq iske qosylǵan soń 180 jańa jumys orny ashylady.

«Evrazııa Invest LTD» JShS quryl­taıshysy Ivan Georgıadı jobanyń kezeń-kezeńimen iske asyrylatynyn, birinshi kezek bıyl iske qosylatynyn atap ótti. Kásipkerler golshteın asyl­tuqymdy sıyrdyń alǵashqy legin satyp alypty.

– Jemshóp bazasy menshikti bolady. Bıylǵy maýsymda myń gektarǵa jýyq júgeri men jo­ńyshqa egildi. Aýyl sharýa­shy­lyǵy salasynda bıyl úshinshi jyl jumys istep kelemiz. Al­ǵashqy jyly zamanaýı tehnıkalar, ekinshi jyly tamshyla­typ sýarý jobasyn qolǵa aldyq. Jeńildetilgen nesıeniń kómegine júginip, sharýamyzdy ilgeriletip otyrmyz, – deıdi I.Georgıadı.

Kásiporyn sýarmaly jerle­riniń aýmaǵyn 10 myń gektarǵa deıin ulǵaıtyp jatyr. Joba boıynsha 120 jańbyrlatyp sýaratyn mashına ornatylady. Bul ónim­dilikti arttyrýǵa mol múm­kindik bere­di. Budan basqa, 12 myń tonnaǵa arnal­ǵan kók­ónis qoı­masyn salýdy josparlap otyr.

О́ńirde alǵashqy «aqyl­­dy» sút fermasy Nura aýda­­ny, Kóbeteı aýylynan saly­nyp, búginde sátti jumys istep jatyr. Eki-aq jylda boı kótergen fermadaǵy 1 100 bas sıyrdan kúnine 25-30 tonna sút saýady. Prezıdenttiń iri sút fermalaryn salý jónindegi pármeninen soń, kóp uzamaı Kóbeteı aýylynan ashylǵan taýarly sút fermasy tabysty arttyryp, aýdan ekonomıkasyn eseleıdi.

Buǵan deıin tek dándi daqyl ósirýmen aınalysyp, yrysyn eselep kelgen «Chernıgovskoe ı K» JShS men «Ramadan MF» JShS taýarly iri sút fermasyn salyp, tabysyn ulǵaıtýǵa umtylady.

– Sút-taýar fermasyn salý arqyly qyzmetimizdi ártarap­tandyraıyq dep sheshtik. Biz – ósim­dik ósirýshilermiz. Jasyratyny joq, jyl saıyn mono dán egýmen aınalysý qıyndap barady. Sol sebepti «Ramadan MF» JShS-men birigip, Qaraǵandy oblysy men Astana shaharynyń sút óńdeý kásiporyndaryn shıkizatpen qam­tamasyz etetin zamanaýı taýarly-sút fermasyn salý týraly sheshim qabyldadyq. Basa aıta ketetin dúnıe, eki jyl ýaqyt ishinde mun­daı zamanaýı ferma salý ońaıǵa soqpaıdy. Úki­met bul jobany bastan-aıaq qoldap, úlken kómegin tıgizdi, – deıdi «Ramadan» sút fermasy dırektorynyń orynbasary Arman Nurjanov.

Sonymen jaqynda ǵana ashyl­ǵan «aqyldy» sút ferma­synyń qarjysy da qomaqty. Joba quny 4,8 mlrd teńgeni qurapty. Onyń 2 mlrd 70 mln teńgesi keshenniń qurylys ju­mysyna jum­salǵan. 1 mlrd 292 mln qarajaty fer­manyń zamanaýı jabdyǵy­na ıgerilip, 1 mlrd 463 mln teńge­si­ne asyltuqymdy sıyr alynady. Úkimet fermanyń tolyq jab­­dyǵy men maldaryn sýbsıdııa­lap jatyr. Ferma jańa agro­óner­kásiptik ke­shen­derge jeńil­dikpen nesıe berýdiń mem­lekettik baǵdarlamasy boıynsha sa­lynǵan.

Mundaı alpaýyt jobalar aýyldy jarylqaıdy. Mysalǵa, Kó­beteıdegi aǵaıyn «eki qolǵa – bir kúrekti» osy fermadan taýyp otyr. Salynyp jatqan ke­shenniń basshylary aýyl turǵyndaryn barynsha jumyspen qamtyp keledi. Qazirdiń ózinde fermada 30-ǵa jýyq adam eńbek etip júr. Kásiporyn tolyq iske qosylǵan soń, qyzmetkerlerdiń sanyn 70-ke jetkizemiz dep otyr.

Negizinen basshylyq básekege qabiletti eńbekaqy tóleýge nıetti. Bul degenińiz, dıplomy bar kóp jas aýylǵa qaıta oralady degen sóz. Mysalǵa, Marlen Sherkenov osy ýaqytqa deıin Kóbeteı aýylynyń malyn baǵyp kelgen. Ferma ashyla salysymen, osynda jumysqa ornalasqan.

– «Aqyldy» ferma ashylady degende aýyl bolyp qýandyq. Osy ýaqytqa deıin óriste júrip, aýyldyń malyn ósir­dik. Eńbek ettik. Endi jańa fermaǵa orna­lastyq. Munda turaqty ári joǵary aılyq bar. Jumys jeńil, barlyǵy avtomat­tandyrylǵan. Jumystyń deni tehnıkalardyń kómegimen atqarylady. Biz­diń mindet – maldyń jaı-kúıin qada­­ǵalaý. Aýyldyń jastaryn da fer­maǵa alyp jatyr, – deıdi fer­manyń malshysy M.Sher­kenov.

Fermada 30 adamǵa arnalǵan jataqhana bar. Alystan kelgen mamandar osynda turady. Tegin. Ashana da jumys isteıdi. Qyz­metkerlerge kún saıyn úsh mez­gil tamaq qarastyrylǵan. Al­daǵy ýaqytta kór­shi aýyldaǵy ju­mys­kerlerdi tasymaldaý qolǵa alynady deıdi basshylyq.

Fermanyń ornalasqan jeri de kóp sharýaǵa ońtaıly bol­ǵaly tur. Nura aýdanynyń orta­lyǵynan 25 shaqyrym, Astana qalasynan 70 shaqyrym jerde. Dál kúrejoldyń boıynda. Sút fer­masynyń basshylary sút óni­min áýeli Qaraǵandy oblysyna ótkizip, artylǵanyn Astanaǵa saýdalamaqshy.

Bul arada bes fermadan tu­ratyn keshen, sondaı-aq jemshóp óndirýge arnalǵan súrlem alańy bar. Taýarly-sút fermasynda arnaıy astyq tazartqysh qoımasy qatar ornalasqan. Munymen qosa, tamshylatyp sýarý júıesi or­natylǵan.

Taýarly-sút fermasy qajetti azyq­pen ózin-ózi qamtamasyz etedi. Ol úshin sý tartý qurylysyn, sý qubyry jelilerin salý jobasy ázirlenip, qolǵa alynǵan. «Bız­nestiń jol kartasy» memlekettik baǵdarlamasynan qoldaý tapqan joba súrlemge, basqa da dándi daqyldarǵa aralas­tyratyn jasyl júgeri otyrǵyzý jos­parlan­ǵan 700 gektar alqapty sýarady. Aýstrııalyq «Bauer» fermasynyń alty shashyratqysh mashınasy satyp alynǵan. Qazirde fermadaǵy asyl tu­qymdy sıyrlarǵa byltyr ázirlep qoıǵan 15 myń tonna jem­shóbin berip otyr.

«Fermaǵa jumystyń barlyq sıklin avtomattandyrýǵa múm­kindik beretin zamanaýı baǵ­darlama engizilgen. Iаǵnı sıyr saýatyn oryn súttiń mólsheri men sapasyn avtomatty túrde baqy­lap otyratyn joǵary teh­no­lo­gııa­lyq qurylǵymen jab­­dyqtal­dy. Mundaı to­lyq «aqyldy» qu­rylǵyny Germa­nııadan arnaıy aldyr­dyq. Bul baǵdarlamanyń eń bir keremeti – saýyn alańyndaǵy ár sıyrdyń kúıi, dene qyzýy, júrek qaǵysy, jemshóbi men salmaǵy, kúndik beretin sútiniń mólsheri men quramy týraly málimetter jı­naqtalyp otyrady. Ár asyl­tu­qymdy sıyrdyń arnaıy «chıpi» bar. Sol arqyly kúnine, aıyna qansha sút bergenin kórýge bolady», – deıdi fermanyń jetekshisi Janserik Seıitmuratuly.

Fermanyń eń basty ar­tyq­shylyǵy – sıfrly tehnologııasynda. Tek saýyndy avtomattandyryp qana qoımaı, tabyndaǵy ár sıyrdyń kúıine qatysty kór­setkishterdi baqylaıdy. «Aqyl­dy» arnaıy qondyrǵysy arqyly ortalyq basqarý pýltine túsip otyrady. Bul jerde zootehnıkke de óte tıimdi bolmaq. Kom­pıýtermen qaı sıyrdyń sútti ekeni, qaısysynyń súti azaıa bas­taǵany, qaı sıyrdyń du­rys jem jemeı júrgeni týraly má­limetterdi onlaın rejim­de alyp, qajetti sharýasyn aldyn ala baǵamdap otyrady. Eýro­panyń áıgili «Dairycomp» tehnologııasyn endi ornatady. Qazir daıyndyq jumystary júrip jatqan kórinedi.

Fermanyń mal qorasynda ishtegi aýany jeldetip, tazartyp turatyn arnaıy qondyrǵy da qoımaq. Tipti maldyń jemshóbin beretin aýyl sharýashylyǵyna paıdalanylatyn sheteldiń sha­ǵyn tehnıkalaryn satyp alyp jatyr. Demek munda jumys atqa­ratyn malshylardyń da, saýyn­­shylardyń da jumysy jeńildeıdi.

Kásipkerler Reseıden 403 bas golsh­teın atty asyltuqymdy sıyrdyń alǵash­qy legin ákeldi. Endi qalǵan eki bóligin shilde, qazan aıynda ákeledi. Bul sıyrlar – eń sútti tuqymdardyń biri retinde belgili. Bıyl quny qym­battapty. Teń­gemen eseptegende, 1 mln – 1 mln 200 myń. Fer­manyń jobalyq qýaty – 1 100 bas. Kúnine 27 tonna lıtrge deıin sút alýdy josparlap otyr. Ázirge sıyrlary buzaýlamaǵan. Aldaǵy bir-eki aıda tóldeýge tıis. Shamamen, kúz aılarynda alǵash alǵan sútterin saýdalaǵaly otyr.

Osy ýaqytqa deıin óńirimizde shıki sút tapshylyǵy sezilip kelgen edi. Endi, mine, onyń da oń­taıly sheshimi tabylyp otyr.

Qaraǵandy oblysy,

Nura aýdany,

Kóbeteı aýyly