Keshe Astanada «Qazaqstan saıasattanýshylarynyń kongresi» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi men el Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty birlesip, saıasattanýshylardyń halyqaralyq forýmyn ótkizdi. «Qazaqstan joly – bolashaǵy bir ult» taqyrybynda uıymdastyrylǵan bul alqaly jıynǵa depýtattar, otandyq jáne sheteldik ǵalymdar, sarapshylar, saıasattanýshylar jáne áleýmettanýshylar qatysty. Forýmdy Prezıdent Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary Baǵlan Maılybaev ashyp berdi. Al Májilis depýtaty Kamal Burhanov jıyndy júrgizip otyrdy.
Aıta keteıik, kongress barysynda Elbasynyń usynǵan 5 ınstıtýttyq reformasyna, sondaı-aq, tarıhtyń jańa tolqynynda ult birligin nyǵaıta túsýge jáne jalpyadamzattyq qundylyqtardy qurmetteýge qatysty máseleler talqylandy.
Iýrıı SOLOZOBOV,
saıasattanýshy, Reseı Ulttyq strategııa ınstıtýtynyń halyqaralyq jobalar jónindegi dırektory:
– Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstanda júrgizip kele jatqan salıqaly saıasatyna laıyqty baǵany halyqtyń ózi berdi. Ústimizdegi jyldyń 26 sáýirinde ótken prezıdenttik saılaýda Qazaqstan halqynyń daýys berý belsendiligi eń joǵary deńgeıde boldy. Naqtylaı aıtqanda, qazaqstandyqtardyń 98 paıyzǵa jýyǵy Prezıdenttiń saıasatyn qoldap-qýattap daýys berdi. Men saılaýdy baıqaýshy retinde bul faktige kýáger bola alamyn. Prezıdent saılaýy barsha Qazaqstan halqynyń senim mandatyna aınaldy. Bul qazirgi býyn ǵana emes, sonymen qatar, bolashaq urpaq arasynda da Nursultan Ábishuly Nazarbaev usynǵan baǵyt, alǵa qoıǵan aýqymdy mindet keńinen qoldaýǵa ıe bolǵanyn aıqyndaıdy.
Biz Qazaqstanda óte mańyzdy, maqsatty, ómirsheń saıası jáne ekonomıkalyq reformalar iske asyp jatqandyǵyn kórip júrmiz. Qazaqstannyń jetistikteri Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń eren eńbeginiń jarqyn kórinisi ekenin bilemiz. Sondyqtan da halyq ol kisini árdaıym qoldap keledi. Qysqarta aıtqanda, Qazaqstan Prezıdenti óz elin damytyp, aldyńǵy qatarly 30 memlekettiń qataryna qosý maqsatynda tyń bastamalardy, aýqymdy mindetterdi kún tártibine shyǵaryp otyr. Al munyń barlyǵy óz kezeginde jemisin bermeı qoımaıdy.
Hýman SADRI,
AQSh-tyń Aqparat jáne saıası taldaý ortalyǵynyń prezıdenti:
– Qazaqstannyń álemdegi damyǵan 30 eldiń qatarynan kórinýine múmkindikter kóp. Meniń oıymsha, qaı memleket bolsa da onyń qýatyn arttyrý úshin birneshe faktor qajet. Solardyń arasyndaǵy eń mańyzdysy – ekonomıkalyq resýrstar. Al mundaı resýrs Qazaqstanda jetkilikti. Buǵan qosa, sizderdiń elderińizde adamı resýrstar da bar. Qazaqstan jastary bilimdi. Barsha álemde qazaqstandyq ǵalymdar men zertteýshiler keńinen tanylyp kele jatyr. Bul Qazaqstan Prezıdentiniń osy baǵyttaǵy jumystarynyń jarqyn kórinisi. Muny men Qazaqstannyń ózgelerden artyqshylyǵy dep bilemin.
Taǵy bir erekshe aıtyp óter jaıt, Qazaqstan – Ortalyq Azııa elderi arasynda múmkindigi joǵary, jetekshi oryndaǵy memleket. Eldegi turaqtylyq, ornyqty damý Qazaqstandy Ortalyq Azııadaǵy ǵana emes, dúnıejúzindegi bedelin ósire túsedi. Bul oraıda, Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń eńbegin aıtpaı ótý orynsyz bolar. Memleket basshysynyń ýaqyt talabyna saı tamasha sheshimder qabyldaýy kisi qyzyqtyrady. Ásirese, sońǵy kezde kún tártibine shyǵarylǵan memlekettik baǵdarlamalardyń, talaılar tamsana aıtyp júrgen bes ınstıtýttyq reformanyń qolǵa alynýy Qazaqstandy bıik belesterge jeteleıdi.
Arýn MOHANTI,
Dj.Nerý atyndaǵy ýnıversıtettiń Reseı jáne Ortalyq Azııany zertteý ortalyǵynyń tóraǵasy (Úndistan):
– Qazaqstan aldaǵy 30 jylda álemniń damyǵan 30 iri memleketiniń biri bolýǵa nıet bildirip otyr. Menińshe, bul mejege jetýge elde alǵysharttar irgesi qalanyp, naqty josparlar túzilip qoıǵan. Sol josparlardyń bir bóligi retinde turmysy orta sanattaǵy adamdardyń qataryn kóbeıtý mindetin aıtar edim. Bul turǵyda Nursultan Nazarbaev óziniń saılaýaldy naýqany kezinde halyqqa túsinikti etip aıtyp bergen bolatyn. Qoǵamda orta sanattaǵy azamattardyń kóp bolýy eldegi turaqtylyqqa kepil bolatyn faktorlardyń biri ekeni anyq. Máselen, Eýropa elderinde turaqtylyq faktory – orta sanattaǵylar. Bul toptaǵylar eýropalyq jáne ózge de damyǵan elderde halyqtyń shamamen 60-70 paıyzyn quraıdy. Prezıdent osyny jaqsy bilip otyr. Sondyqtan da ol kisi bul máselege basa nazar aýdarýda.
Jalpy, aldaǵy 10-15 jylda Qazaqstanda halyqtyń shamamen 70 paıyzy orta sanattaǵylar bolatynyna senemin. Prezıdent áleýmettik ınfraqurylymdy zaman talabyna saı qurý kerektigine qatty kóńil aýdaryp otyr. Dáliregi, bilim berý, densaýlyq saqtaý salalaryn damytýǵa qomaqty qarjy salynyp, tıisti jumystar atqarylmaq.
Osy sátti paıdalana otyryp aıta keteıin, Qazaqstan – ınvestısııa tartý isinde tájirıbesi mol memleket. Bul týraly kóp aıtýǵa bolady. Qazaqstan Prezıdenti ınvestorlar úshin elde jaǵymdy ahýal qalyptastyrýǵa kóp jumys istedi. Endi sonyń ıgiligin halyq kórýde. Aıta keteıin, «Jibek joly» jobasy aıasynda Qazaqstanǵa quıylatyn ınvestısııalar aldaǵy 10-15 jylda 250 myń jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi.
Tıberıo GRASIANI,
Joǵary geosaıası zertteýler jáne aralas ǵylymdar ınstıtýtynyń prezıdenti (Italııa):
– Qazaqstanda Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen júrgizilip jatqan reformalar Ortalyq Azııaǵa úlgi bola alady dep esepteımin. Sondaı-aq, el damýynyń kepili retinde qarastyrylyp otyrǵan bastamalardan Qazaqstannyń álemdegi ózindik rólin aıqyn kórýge bolady.
Qazirgi tańda Qazaqstan memleketi ǵalamdyq ekonomıkalyq daǵdarysqa qarsy kúresýde nátıjeli jumystar atqaryp, ońtaıly sheshimder qabyldaýda. Daǵdarysty eńserýde sizderdiń memleketterińizdiń tájirıbesi óte kóp. Sondyqtan da Qazaqstan bul máselede sonshalyqty qınala qoımaıdy. Negizinen, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qurylýyn álemdik daǵdarysty eńserýdiń utymdy sharasy dep qarastyrýǵa bolady.
Buǵan qosa, Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń kún tártibine der kezinde shyǵarǵan bes ınstıtýttyq reformasy Qazaqstannyń áleýetin kúsheıtip, el damýynyń buǵan deıin qalyptasqan alǵysharttaryn odan ári jetildire túsedi. Al qazaqstandyqtardyń óz Prezıdentteriniń bastamalaryna biraýyzdan qoldaý bildirýi atalmysh reformanyń óz deńgeıinde júzege asatynyn ańǵartady.
Malek MARTIN,
Avstrııa Ulttyq qorǵanys akademııasynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri:
– Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal saıasaty Qazaqstandy turaqtylyqpen qamtamasyz etip otyr. Muny qazir álem moıyndaıdy. Qazirgi tańda álemde «ystyq núkteler» kóp. Al Qazaqstan óziniń tynyshtyǵymen, yntymaǵymen úlgi kórsetýde. Eńsesi bıik, mártebesi joǵary dep eseptelinip júrgen elderdiń ózi daǵdarys qyspaǵynan shyǵa almaı, halqy qınalyp otyrǵan osy shaqta Qazaqstannyń jahandaǵy ozyq 30 eldiń sapynan kórinýge talpynýy kimdi de bolsa qyzyqtyrmaı qoımaıdy. Budan men Nursultan Nazarbaevtyń jemisti saıasatyn kóremin.
Barshamyzdyń esimizde bolar, Keńes Odaǵy tarap, Qazaqstan táýelsizdigin alǵan kezde bul eldiń bolashaǵyna kúmánmen qarap, orynsyz pikirler aıtqandar kóptep kezdesti. Biraq, olardyń bul ushqary oılary teriske shyqty. Memleket basshysynyń ólsheýsiz eńbegi arqasynda elderińiz sanaýly jyldar ishinde adam tanymastaı ózgerdi. Basqasyn bylaı qoıǵanda, Astananyń qazirgi kelbetine qarap kóz toımaıdy. Ásirese, qazaqstandyqtardyń aýyzbirshilikte ǵumyr keshýi kóńil toǵaıtady.
Danııar ÁShIMBAEV,
sarapshy-saıasattanýshy:
– Qoǵamdyq kelisim men saıası turaqtylyq – bizdiń elimizdi jańa belesterge jeteleıtin basty baǵyttardyń biri. Memleketimizde jarqyn bolashaqqa bet túzeý úshin barlyq jaǵdaı jasalýda. Bul turǵyda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń ózindik róli zor ekenin aıtqym keledi. Memleket basshysynyń saıası sheshimderi qashanda áleýmettiń áleýetin arttyrýǵa baǵyttalyp keledi.
Osy arada aıta keteıin, Prezıdent birqatar aspektilerdi atap, bolashaq úshin óte qyzyqty baǵyttardy naqtylap berdi. Bul óz kezeginde elimizdiń ornyqty damýyna jol ashady dep oılaımyn. Nursultan Nazarbaevtyń bes ınstıtýttyq reformasy el úshin mańyzdy. Ony júzege asyrýǵa búkil qazaqstandyqtar atsalysýy qajet. О́ıtkeni, ol bizdiń bolashaǵymyzǵa tikeleı qatysty.
Edýard POLETAEV,
saıasattanýshy, «Eýrazııa álemi» qoǵamdyq qorynyń basshysy:
– Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bes ınstıtýttyq reformasy der kezinde jarııalandy dep esepteımin. О́zderińiz bilesizder, álemdegi saıası ahýal qıyn jaǵdaıda tur. Bul turǵyda kóptegen mysaldar keltirýge bolady. Jahandyq ekonomıkalyq daǵdarystyń aýyrtpalyǵy talaı memleketke ońaı tımeı otyr. Osyndaı kezeńde Qazaqstan óz aldyna jańa mindetter, tyń josparlar túzýi qajet boldy. Elbasy bul máselede óte sátti qadam jasady. Endi memlekettiń budan ári qaraı ornyqty damýyn saqtaý úshin halyqtyń yntymaqty bolǵany mańyzdy.
Jazyp alǵan Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan».
Sýretterdi túsirgen Erlan OMAROV.
Iýrıı SOLOZOBOV,
saıasattanýshy, Reseı Ulttyq strategııa ınstıtýtynyń halyqaralyq jobalar jónindegi dırektory:
– Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstanda júrgizip kele jatqan salıqaly saıasatyna laıyqty baǵany halyqtyń ózi berdi. Ústimizdegi jyldyń 26 sáýirinde ótken prezıdenttik saılaýda Qazaqstan halqynyń daýys berý belsendiligi eń joǵary deńgeıde boldy. Naqtylaı aıtqanda, qazaqstandyqtardyń 98 paıyzǵa jýyǵy Prezıdenttiń saıasatyn qoldap-qýattap daýys berdi. Men saılaýdy baıqaýshy retinde bul faktige kýáger bola alamyn. Prezıdent saılaýy barsha Qazaqstan halqynyń senim mandatyna aınaldy. Bul qazirgi býyn ǵana emes, sonymen qatar, bolashaq urpaq arasynda da Nursultan Ábishuly Nazarbaev usynǵan baǵyt, alǵa qoıǵan aýqymdy mindet keńinen qoldaýǵa ıe bolǵanyn aıqyndaıdy.
Biz Qazaqstanda óte mańyzdy, maqsatty, ómirsheń saıası jáne ekonomıkalyq reformalar iske asyp jatqandyǵyn kórip júrmiz. Qazaqstannyń jetistikteri Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń eren eńbeginiń jarqyn kórinisi ekenin bilemiz. Sondyqtan da halyq ol kisini árdaıym qoldap keledi. Qysqarta aıtqanda, Qazaqstan Prezıdenti óz elin damytyp, aldyńǵy qatarly 30 memlekettiń qataryna qosý maqsatynda tyń bastamalardy, aýqymdy mindetterdi kún tártibine shyǵaryp otyr. Al munyń barlyǵy óz kezeginde jemisin bermeı qoımaıdy.
Hýman SADRI,
AQSh-tyń Aqparat jáne saıası taldaý ortalyǵynyń prezıdenti:
– Qazaqstannyń álemdegi damyǵan 30 eldiń qatarynan kórinýine múmkindikter kóp. Meniń oıymsha, qaı memleket bolsa da onyń qýatyn arttyrý úshin birneshe faktor qajet. Solardyń arasyndaǵy eń mańyzdysy – ekonomıkalyq resýrstar. Al mundaı resýrs Qazaqstanda jetkilikti. Buǵan qosa, sizderdiń elderińizde adamı resýrstar da bar. Qazaqstan jastary bilimdi. Barsha álemde qazaqstandyq ǵalymdar men zertteýshiler keńinen tanylyp kele jatyr. Bul Qazaqstan Prezıdentiniń osy baǵyttaǵy jumystarynyń jarqyn kórinisi. Muny men Qazaqstannyń ózgelerden artyqshylyǵy dep bilemin.
Taǵy bir erekshe aıtyp óter jaıt, Qazaqstan – Ortalyq Azııa elderi arasynda múmkindigi joǵary, jetekshi oryndaǵy memleket. Eldegi turaqtylyq, ornyqty damý Qazaqstandy Ortalyq Azııadaǵy ǵana emes, dúnıejúzindegi bedelin ósire túsedi. Bul oraıda, Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń eńbegin aıtpaı ótý orynsyz bolar. Memleket basshysynyń ýaqyt talabyna saı tamasha sheshimder qabyldaýy kisi qyzyqtyrady. Ásirese, sońǵy kezde kún tártibine shyǵarylǵan memlekettik baǵdarlamalardyń, talaılar tamsana aıtyp júrgen bes ınstıtýttyq reformanyń qolǵa alynýy Qazaqstandy bıik belesterge jeteleıdi.
Arýn MOHANTI,
Dj.Nerý atyndaǵy ýnıversıtettiń Reseı jáne Ortalyq Azııany zertteý ortalyǵynyń tóraǵasy (Úndistan):
– Qazaqstan aldaǵy 30 jylda álemniń damyǵan 30 iri memleketiniń biri bolýǵa nıet bildirip otyr. Menińshe, bul mejege jetýge elde alǵysharttar irgesi qalanyp, naqty josparlar túzilip qoıǵan. Sol josparlardyń bir bóligi retinde turmysy orta sanattaǵy adamdardyń qataryn kóbeıtý mindetin aıtar edim. Bul turǵyda Nursultan Nazarbaev óziniń saılaýaldy naýqany kezinde halyqqa túsinikti etip aıtyp bergen bolatyn. Qoǵamda orta sanattaǵy azamattardyń kóp bolýy eldegi turaqtylyqqa kepil bolatyn faktorlardyń biri ekeni anyq. Máselen, Eýropa elderinde turaqtylyq faktory – orta sanattaǵylar. Bul toptaǵylar eýropalyq jáne ózge de damyǵan elderde halyqtyń shamamen 60-70 paıyzyn quraıdy. Prezıdent osyny jaqsy bilip otyr. Sondyqtan da ol kisi bul máselege basa nazar aýdarýda.
Jalpy, aldaǵy 10-15 jylda Qazaqstanda halyqtyń shamamen 70 paıyzy orta sanattaǵylar bolatynyna senemin. Prezıdent áleýmettik ınfraqurylymdy zaman talabyna saı qurý kerektigine qatty kóńil aýdaryp otyr. Dáliregi, bilim berý, densaýlyq saqtaý salalaryn damytýǵa qomaqty qarjy salynyp, tıisti jumystar atqarylmaq.
Osy sátti paıdalana otyryp aıta keteıin, Qazaqstan – ınvestısııa tartý isinde tájirıbesi mol memleket. Bul týraly kóp aıtýǵa bolady. Qazaqstan Prezıdenti ınvestorlar úshin elde jaǵymdy ahýal qalyptastyrýǵa kóp jumys istedi. Endi sonyń ıgiligin halyq kórýde. Aıta keteıin, «Jibek joly» jobasy aıasynda Qazaqstanǵa quıylatyn ınvestısııalar aldaǵy 10-15 jylda 250 myń jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi.
Tıberıo GRASIANI,
Joǵary geosaıası zertteýler jáne aralas ǵylymdar ınstıtýtynyń prezıdenti (Italııa):
– Qazaqstanda Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen júrgizilip jatqan reformalar Ortalyq Azııaǵa úlgi bola alady dep esepteımin. Sondaı-aq, el damýynyń kepili retinde qarastyrylyp otyrǵan bastamalardan Qazaqstannyń álemdegi ózindik rólin aıqyn kórýge bolady.
Qazirgi tańda Qazaqstan memleketi ǵalamdyq ekonomıkalyq daǵdarysqa qarsy kúresýde nátıjeli jumystar atqaryp, ońtaıly sheshimder qabyldaýda. Daǵdarysty eńserýde sizderdiń memleketterińizdiń tájirıbesi óte kóp. Sondyqtan da Qazaqstan bul máselede sonshalyqty qınala qoımaıdy. Negizinen, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qurylýyn álemdik daǵdarysty eńserýdiń utymdy sharasy dep qarastyrýǵa bolady.
Buǵan qosa, Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń kún tártibine der kezinde shyǵarǵan bes ınstıtýttyq reformasy Qazaqstannyń áleýetin kúsheıtip, el damýynyń buǵan deıin qalyptasqan alǵysharttaryn odan ári jetildire túsedi. Al qazaqstandyqtardyń óz Prezıdentteriniń bastamalaryna biraýyzdan qoldaý bildirýi atalmysh reformanyń óz deńgeıinde júzege asatynyn ańǵartady.
Malek MARTIN,
Avstrııa Ulttyq qorǵanys akademııasynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri:
– Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal saıasaty Qazaqstandy turaqtylyqpen qamtamasyz etip otyr. Muny qazir álem moıyndaıdy. Qazirgi tańda álemde «ystyq núkteler» kóp. Al Qazaqstan óziniń tynyshtyǵymen, yntymaǵymen úlgi kórsetýde. Eńsesi bıik, mártebesi joǵary dep eseptelinip júrgen elderdiń ózi daǵdarys qyspaǵynan shyǵa almaı, halqy qınalyp otyrǵan osy shaqta Qazaqstannyń jahandaǵy ozyq 30 eldiń sapynan kórinýge talpynýy kimdi de bolsa qyzyqtyrmaı qoımaıdy. Budan men Nursultan Nazarbaevtyń jemisti saıasatyn kóremin.
Barshamyzdyń esimizde bolar, Keńes Odaǵy tarap, Qazaqstan táýelsizdigin alǵan kezde bul eldiń bolashaǵyna kúmánmen qarap, orynsyz pikirler aıtqandar kóptep kezdesti. Biraq, olardyń bul ushqary oılary teriske shyqty. Memleket basshysynyń ólsheýsiz eńbegi arqasynda elderińiz sanaýly jyldar ishinde adam tanymastaı ózgerdi. Basqasyn bylaı qoıǵanda, Astananyń qazirgi kelbetine qarap kóz toımaıdy. Ásirese, qazaqstandyqtardyń aýyzbirshilikte ǵumyr keshýi kóńil toǵaıtady.
Danııar ÁShIMBAEV,
sarapshy-saıasattanýshy:
– Qoǵamdyq kelisim men saıası turaqtylyq – bizdiń elimizdi jańa belesterge jeteleıtin basty baǵyttardyń biri. Memleketimizde jarqyn bolashaqqa bet túzeý úshin barlyq jaǵdaı jasalýda. Bul turǵyda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń ózindik róli zor ekenin aıtqym keledi. Memleket basshysynyń saıası sheshimderi qashanda áleýmettiń áleýetin arttyrýǵa baǵyttalyp keledi.
Osy arada aıta keteıin, Prezıdent birqatar aspektilerdi atap, bolashaq úshin óte qyzyqty baǵyttardy naqtylap berdi. Bul óz kezeginde elimizdiń ornyqty damýyna jol ashady dep oılaımyn. Nursultan Nazarbaevtyń bes ınstıtýttyq reformasy el úshin mańyzdy. Ony júzege asyrýǵa búkil qazaqstandyqtar atsalysýy qajet. О́ıtkeni, ol bizdiń bolashaǵymyzǵa tikeleı qatysty.
Edýard POLETAEV,
saıasattanýshy, «Eýrazııa álemi» qoǵamdyq qorynyń basshysy:
– Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bes ınstıtýttyq reformasy der kezinde jarııalandy dep esepteımin. О́zderińiz bilesizder, álemdegi saıası ahýal qıyn jaǵdaıda tur. Bul turǵyda kóptegen mysaldar keltirýge bolady. Jahandyq ekonomıkalyq daǵdarystyń aýyrtpalyǵy talaı memleketke ońaı tımeı otyr. Osyndaı kezeńde Qazaqstan óz aldyna jańa mindetter, tyń josparlar túzýi qajet boldy. Elbasy bul máselede óte sátti qadam jasady. Endi memlekettiń budan ári qaraı ornyqty damýyn saqtaý úshin halyqtyń yntymaqty bolǵany mańyzdy.
Jazyp alǵan Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan».
Sýretterdi túsirgen Erlan OMAROV.
