Izet pen kúzet

Kóńilimde kópten qorda­la­nyp júr­gen saýalǵa ja­ýap almaq bolyp ákimdikke bara qaldym. Sharýamdy tez bitirip qaıtamyn dep oılaǵanmyn. Mań­daıym tasqa tıgendeı jer bolyp qaıtatynymdy bilsem, mańaıyna jolarmyn ba?

Esik aldyńda zińgitteı-zińgitteı eki jigit tur eken. Amandasyp, hal-jaǵ­daı suradym. Álgi jigittiń biri maǵan surlana qarady. Ekinshisi urlana qarady. «Birnárse búldirip qoıdym ba?» dep qýystana bastadym. Mynalar meni osy ury sanap tur ma eken? Tinte qaraǵany nesi?

– Qaıda barasyz? – dedi eńgezerdeı kúzetshiniń biri.

– Iá, qaraǵym! Bir saýalyma jaýap alý úshin ákimge, bolmasa orynbasaryna jolyǵýym kerek edi, – dep jónimdi aıttym.

– Sonda ne demeksiz? – dep surady taǵy biri.

– Endi ony saǵan emes, ákimge aıtamyn ǵoı.

– Ákimniń qabyldaýyna jazylyp pa edińiz? – dep surady kúzetshiniń biri.

– Joq, qaraǵym! Jazylatyndaı júdá jedel sharýam joq. Bar bolǵany bir suraǵyma jaýap alsam dep edim.

– Ol qandaı suraq?

Endi men qıtyǵaıyn dedim.

– Jumbaq. Senderge aıtýǵa bolmaıdy.

«Mynaý ne dep tur?» degendeı, ekeýi maǵan qasqyr kórgendeı eshkikózdenip qarady.

– Aıtýǵa bolmasa basqa jerge bary­ńyz, kóke! Jurtqa kedergi keltirmeńiz. Syrtqa shyǵyńyz, – dep álginiń biri omyraýlap meni yǵystyra bastady.

Men sharýamdy bitirmeı qaıtpaı­tynymdy aıtyp, tabandap turyp aldym.

– Shyǵyńyz! – dep ámir etti kúzetshiniń biri.

– Aý, qaraǵym! Bul memlekettik mekeme. Ákimdiktegiler qarasha halyqtyń muń-zaryń tyńdaý úshin otyr emes pe? Biraýyz sóz aıtyp shyǵaıyn, – dep bir taban sheginip, «tergeýshilerdiń» aldynda izettilik tanyta bastadym.

Kúzetshiler menen de basqa eki-úsh kisiniń jaǵasynan alǵandaı bolyp, syrtqa shyǵaryp jiberdi. Sol eki arada bala kótergen bir kelinshek keldi. Onyń da sharýasy ákimde eken. Kúzetshiler ony da kirgizbedi. Bir kezde kelinshektiń qolyndaǵy bala shyryldap jylaı bas­tady.

–  Jigitter! Tym bolmasa myna kelin­shekti kirgizseńdershi. Kórip tursyńdar, balasy qoldy-aıaqqa turmaı shyryldap jatyr, – dep men endi ózimniń sharýamdy umytyp, kelinshekke ara tústim.

Kúzetshiler kelinshekti de kelistirgen joq. «Mıymyz sý bolyp ketti» dep ony da syrtqa shyǵaryp jiberdi.

Sálden soń ekinshi qabattan bir jigit tústi.

– Kóke! Ákimniń qabyldaýyna jazyl­ǵan ba edińiz? – dep surady menen.

– Joq.

– Onda sizdi jýrnalǵa tirkep qoıaıyn. Aty-jónińizdi, tele­fonyńyzdy jazyp alaıyn, – dep álgi jigit qalam, qaǵazyn qolyna aldy.

– Ne sharýańyz bar edi?

– Ony da osy jýrnalǵa jazyp qoıa­syńdar ma?

– Joq. Surap jatqanym da.

– Endeshe, ákimińizge aıtamyn.

Bul jigit kúzetshilerge qaraǵanda sypaıylaý eken. Osy jerden toqtady.

– Qaıta berińiz. О́zimiz habarlaımyz. Telefonda bolyńyz, – dedi álgi jigit.

– Sonda qansha ýaqyt kútemin?

– Jaqynda qabyldaýy ótip ketti. Endi bir aıdan soń qabyldaıdy.

Al bir aıdan soń men aıtqaly barǵan sharýamnyń túk te máni qalmaıtyn edi. Basym salbyrap úıge qaıttym. Qoǵam­dyq sananyń sıqy osylaı bolsa, bas­qalarǵa ne joryq? Memleket ha­lyq únine qulaq asyp jatsa, ákimder nege bul tap­syrmany oryndamaıdy? Álde olar basqa elde ómir súrip jatyr ma? Qabyldamasa qabyldamaı-aq qoı­syn, biraq tym bolmasa esigin kúzetip tur­ǵan­darǵa kelýshilerge sypaıylyq, izet kór­setý kerek ekenin aıtyp qoımas pa eken?

Sabyrbek OLJABAI,

jazýshy