Qaırat Balabıevtiń aıtýynsha, «AMANAT» partııasynyń bastamasymen júzege asyrylyp jatqan «Jer amanaty» jobasy aıasynda 2022 jyldan beri paıdalanylmaı jatqan 10,8 mln gektardan astam aýyl sharýashylyǵy jeri memleket menshigine qaıtarylǵan. Onyń 3 mln gektarǵa jýyǵy qazirdiń ózinde azamattarǵa qaıta bólingen.
«Alaıda osy sharalarǵa qaramastan, Túrkistan oblysynda jaıylym máselesi áli de sheshimin tappaı otyr. 2024 jyly óńirde 70,9 myń gektar jer memleketke qaıtaryldy, biraq bul jetkiliksiz», deıdi depýtat.
Depýtattyń aıtýynsha, oblystaǵy jaıylymdardyń jalpy kólemi 8,8 mln gektardan asqanymen, olardyń kóp bóligi maqsatsyz paıdalanylady. Keń aýmaq bola tura, ol jerlerge qarapaıym halyqtyń qoly jetpeıdi.
«Jaıylym tapshylyǵy aýyldyq jerde áleýmettik shıeleniske sebep bolyp otyr. Munyń negizgi sebebi – jerdiń zańsyz jekeshelendirilýi men jeke tulǵalar tarapynan jerdi teris paıdalaný. Keıbir jaıylymdar tipti demalys aımaǵyna aınalyp ketken», deıdi Qaırat Balabıev.
Depýtat mal sharýashylyǵynyń damýyna da qaýip tónip turǵanyn alǵa tartady. Onyń aıtýynsha, 2025 jyldyń basyndaǵy málimetter boıynsha, Túrkistan oblysyndaǵy mal sany tómendegideı:
-
iri qara – 1,1 mln;
-
qoı men eshki – 5,5 mln;
-
jylqy – 484 myń;
-
túıe – 44,5 myń.
«Qazaqstannan eksporttalatyn sıyr etiniń 80 paıyzy, qoı etiniń 75 paıyzy Túrkistan oblysynan keledi. Bul óńirdiń el ekonomıkasyna qosar úlesi zor. Alaıda, jaıylym tapshylyǵy sheshilmeıinshe, mal basyn kóbeıtý múmkin emes», deıdi ol.
Depýtat et baǵasynyń ósýine de osy jaǵdaı tikeleı áser etip otyrǵanyn aıtady.
«2025 jyly et baǵasy aıtarlyqtaı ósti. Et odaǵy bul ósimdi mal basynyń 25 paıyzǵa qysqarýymen baılanystyryp otyr. Bul – jaıylym máselesin júıeli sheshý qajettigin taǵy bir dáleldeıdi», deıdi Balabıev.
Osy oraıda, depýtat Úkimetke mynadaı úsh usynys aıtty:
-
Jaıylymdardy ǵaryshtyq monıtorıng jáne drondar arqyly baqylap, olardyń maqsatty paıdalanýyn anyqtaý, sıfrlyq karta jasaý.
-
Paıdalanylmaı jatqan nemese zańsyz ıelengen jerlerdi memleket menshigine ońaılatylǵan tártippen qaıtarý.
-
Qaıtarylǵan jaıylymdardy jergilikti turǵyndarǵa – usaq fermerler men kooperatıvterge basymdyqpen berý.
«Bul sharalar tek Túrkistan óńirine ǵana emes, jalpy eldegi aýyl sharýashylyǵyn júıeli damytý úshin mańyzdy», deıdi Qaırat Balabıev.
