Qazaqstanda Memleket basshysynyń «Taza Qazaqstan» bastamasy aıasynda ekologııalyq jańarý boıynsha aýqymdy sharalar qolǵa alynyp jatyr. Bul rette ónerkásip salasy qorshaǵan ortaǵa áserdi azaıtý jáne kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý maqsatynda úzdik qoljetimdi tehnologııalardy engizý baǵytyna bet burdy.
«Memleket basshysynyń «Taza Qazaqstan» jalpyulttyq bastamasy aıasynda elimizde ekologııalyq jańarýdyń aýqymdy is-sharalary júzege asyrylýda. Sonymen qatar óndiristiń qorshaǵan ortaǵa tıgizetin zııandy áserin azaıtýymyz kerek. Jasyl ekonomıkaǵa kóshý jáne kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý úshin ozyq tehnologııalardy engizýdi eskere otyryp, ónerkásip sektoryn jańǵyrtýdy jandandyrý qajet. Basym baǵyttardyń biri – atmosferaǵa shyǵaryndylar men parnıktik gazdardy qysqartý, sondaı-aq óndiristiń energııa tıimdiligin arttyrý», dedi Oljas Bektenov.
Sonymen qatar Qaraǵandy, Shyǵys Qazaqstan oblystary men Ulytaý oblysyndaǵy ekologııalyq jaǵdaıǵa áser etý máselesi boıynsha «Qazaqmys» korporasııasy JShS, «Kazsınk» JShS jáne Qarmet AQ basshylyǵynyń óndiristerdi jańǵyrtý salasynda atqarylǵan jumystar týraly esepteri tyńdaldy.
«Qazaqmys» korporasııasy baıytý fabrıkalarynda tozań tutqysh júıelerin ornatý arqyly shańdy jınaý tıimdiligin 99,9%-ǵa jetkizdi. Jezqazǵan zaýytynda gazdandyrý nátıjesinde shyǵaryndylar 16%-ǵa tómendedi, al Balqash zaýytynda tushy sýdy tutyný 35%-ǵa qysqardy. О́ndirilgen qoj kóleminiń 100% mys konsentratyn, óreskel qorǵasyndy jáne t. b. alý arqyly óńdeledi.
«Qazmyrysh» JShS О́skemen metallýrgııalyq alańynda jumystar júrgizildi, nátıjesinde shyǵaryndylar 4 eseden astam tómendedi. 2001 jylǵy 69 myń tonnadan qazirgi ýaqytta 15 myń tonnaǵa deıin. Negizgi óndiristik alańdarda eń úzdik qoljetimdi tehnologııalardy engizý josparlanýda: bul gazdardan kúkirt dıoksıdin kádege jaratý jónindegi jańa jabdyqty ornatý, qatty bólshekterdi ustaýǵa arnalǵan súzgilerdi qaıta jańartý jáne taǵy basqalar osy maqsattarǵa arnalǵan ınvestısııalardyń jalpy kólemi 108 mlrd teńgeden asady», delingen habarlamada.
Sondaı-aq «Qarmet» AQ 2024–2030 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasy aıasynda koks batareıalaryn jańartý, qazandyqtardy jańǵyrtý, peshterdi gazǵa kóshirý jáne tazartý júıelerin jaqsartý sekildi birqatar iri jobalardy júzege asyrýda. Sońǵy eki jylda kompanııa atmosferaǵa shyǵaryndylardy 10,3%-ǵa, al qaldyqtar kólemin 19,8%-ǵa tómendetken.
«Jasyl Akademııa» ǵylymı-bilim berý ortalyǵynyń dırektory Baqyt Esekına, «Qazaqstannyń ekologııalyq uıymdary qaýymdastyǵy» zańdy tulǵalar birlestiginiń basqarma tóraǵasy Aıgúl Soloveva, KazWaste qaldyqtardy basqarý jónindegi qazaqstandyq qaýymdastyqtyń atqarýshy dırektory Vera Mustafına bıznespen jańa tehnologııalardy engizýdi yntalandyrý, kómirqyshqyl gazy shyǵaryndylaryn sıfrlandyrý, iri kompanııalardyń eseptiliginiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý jáne taǵy basqa máseleler men usynystar boıynsha jurtshylyq atynan sóz sóıledi.
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaevtyń aıtýynsha, jyl saıyn ekologııalyq ruqsattar aıasynda qaldyqtar boıynsha normatıvter tómendetilip otyr. Bul 2035 jylǵa qaraı zııandy shyǵaryndylardy 300 myń tonnaǵa qysqartýǵa múmkindik beredi dep kútiledi.
Oljas Bektenov Qazaqstannyń kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizýi boıynsha Úkimettik emes sektor, ǵylymı qoǵamdastyq jáne bıznes ókilderiniń birlesken jumysynyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Sonymen qatar ónerkásip kásiporyndary óndiristerde qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etý úshin belsendi jumys isteýi kerek. Úkimet tarapynan osy másele boıynsha baqylaý kúsheıtiledi.
Keńes qorytyndysy boıynsha Premer-mınıstr Oljas Bektenov jaýapty mınıstrlikterge birqatar tapsyrma berdi:
-
Ekologııa mınıstrligi ónerkásip kásiporyndarmen birlesip – Qazaqstan Respýblıkasynyń «jasyl ekonomıkaǵa» kóshýi jónindegi tujyrymdamanyń ındıkatorlaryn strategııalyq qujattar men tabıǵatty qorǵaý is-sharalarynyń josparlaryna engizýdi qamtamasyz etsin. Kompanııalar óndiristiń ekologııaǵa áseri týraly barlyq aqparatty ózderiniń ınternet-resýrstaryna ornalastyrýy kerek.
-
О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligi «Qazaqmys» jáne «Qazmyrysh» kompanııalarymen birlesip – energııa tıimdiliginiń nysanaly ındıkatorlaryn, sondaı-aq júrgizilgen energııa aýdıtiniń qorytyndylary boıynsha energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi josparlardy qaıta qarasyn.
-
Ekologııa, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrlikteri qoǵam qaıratkerlerimen jáne halyqaralyq uıymdarmen birlesip – ónerkásip kásiporyndary úshin ornyqty damý jónindegi eseptilikti engizý boıynsha birqatar semınar men kezdesýler ótkizý múmkindigin qarastyrý jáne jurtshylyq úshin aqparattyń qoljetimdiligin qamtamasyz etýi tıis.
-
Densaýlyq saqtaý, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrlikteri – tıisti usynymdar ázirleı otyryp, óndiristiń zııandy faktorlarynyń halyq densaýlyǵyna áserine qatysty tereń ǵylymı zertteýler júrgizý máselesin pysyqtasyn.
