Jeńis merekesine tartý retinde, keshe Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrligi men L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti birlesip, atalmysh oqý ordasynyń bas ǵımaratynda Uly Jeńistiń 70 jyldyǵyna oraılastyryp, arnaıy daıyndaǵan on tomdyq «Erjúrek» batyrlyq jyr-dastandar antologııasynyń tusaýkeserin ótkizdi.
Saltanatty sharany ýnıversıtet rektory Erlan Sydyqov ashty. Sodan soń Qorǵanys mınıstrligindegi Bas shtab bastyǵynyń orynbasary Muhamedjan Talasov sóz sóılep, jıylǵan qaýymdy aldaǵy aıtýly merekemen quttyqtady. Sondaı-aq, az ýaqyt ishinde osyndaı qundy eńbektiń shyǵýyna muryndyq bolǵan azamattarǵa, sonymen qosa, basylymnyń ıdeıasyn usynyp, qarjylaı kómek qolyn sozǵan Qorǵanys mınıstri Imanǵalı Tasmaǵambetovke úlken alǵystaryn bildirdi.
Qazaq eli tarıhynyń qıly dáýirlerinen kórkem syr shertetin san ǵasyrlar bederinde týǵan ádebı úlgiler keshegi uly dala bahadúrleriniń erlik dástúrin tarıhı sanamyzda jańǵyrtýymen qundy. Ol búgingi el men jer qorǵany bolyp otyrǵan aıbyndy sarbazdarǵa otanshyl rýh darytyp, dańqty babalarymyzdyń erlik dástúrinen taǵylym alýǵa serpilis beredi. Otan qorǵaý jaýapkershiligin jete sezinýine oı salady.
On tomdyq «Erjúrek» antologııasyna toqtalar bolsaq, munda batyrlyq jáne tarıhı jyrlar tarıhı-hronologııalyq turǵyda qamtylǵan. 1-tomda qazaq tarıhynyń baıyrǵy dáýiriniń batyrlyq bolmysy beınelengen «Qıssa Alpamys», «Qambar batyr», «Er Kókshe», «Qobylandy batyr», «Er Tarǵyn» dastandary bar. 2-3-tomdarǵa Qazaq eli tarıhyndaǵy Altyn Orda dáýiriniń erlik kúresin sýretteıtin «Edige», «Er Qosaı», «Saıyn batyr», «Qıssa Nárikbaı – Shora» «Oraq – Mamaı», «Tórehan batyr» jyrlary jınaqtalyp berilgen. 4-tomda «Qyrymnyń qyryq batyry» sıklyndaǵy «Ańshybaı batyr jáne onyń urpaqtary», «Qaradóń batyr jáne onyń urpaqtary» dastandary qamtylyp otyr. Al XVII ǵasyrdaǵy erlik ıeleri jaıyndaǵy «Oraqty batyr», «Qarasaı-Qazı», «Eńsegeı boıly er Esim» syndy jyrlar 5-tomǵa toptastyrylǵan.
6-7-tomdarda Abylaı han dáýirinde eldik pen erlik týyn jyqpaı ótken «Bógenbaı», «Qabanbaı», «Batyr Baıan», «Raıymbek batyr», «Er Jasybaı» sekildi dańqty batyrlardyń tarıhı tulǵasy sýrettelgen jyr-dastandar jınaqtalypty. 9-tomda HIH ǵasyrdaǵy otarshyldyq ezgige qarsy kúreste eldik pen erlik týyn asqaq ustaǵan arýaqty batyrlar beınesi somdalǵan «Isataı-Mahambet», «Kenesary», «Aǵybaı batyr», «Batyr Naýan», «Jasaýyl qyrǵyny», «Suranshy batyr», «Saýryq batyr», «Dosan batyr», «Arqalyq batyr» jyrlary qamtylǵan.
Antologııanyń 10-tomy Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta fashızmge qarsy surapyl maıdanda qazaq rýhyn asqaqtatqan bozdaqtarǵa arnalǵan qaharmandyq poemalarmen qorytyndylanypty. Osy maqsatta kórnekti qazaq aqyndarynyń «Er Tólegen», «Abdolla», «Mánshúk», «Álııa», «Sultan», «Jıyrma bes», «Er týraly jyr», «Qaıran sheshe», «Batyr-dastan», «Bolashaq úshin», «Málik batyr», «Tý tikken», «Aqyrǵy granata (habarsyz joǵalǵandar monology)», «Oq jáne gúl» poemalary berilgen.
Raýshan TÁÝIRHANQYZY, jýrnalıst.
ASTANA.
