Aqmola oblysyndaǵy Býrabaı óńiri – tek tabıǵaty kórkem jer ǵana emes, elimizdiń ishki týrızmindegi eń mańyzdy aımaqtardyń biri. 2024 jyldyń jazynan bastap bul óńirde ekologııalyq týrızmdi damytý, mádenı murany dáripteý jáne týrıstik ınfraqurylymdy jańǵyrtý baǵytynda birqatar aýqymdy jobalar júzege asýda.
Maýsym aıynda «Býrabaı» memlekettik ulttyq tabıǵı parkinde segiz sholý alańynyń qurylysy bastaldy. Atalǵan joba ekotýrızmdi órkendetip qana qoımaı, qorshaǵan ortany qorǵaýǵa da oń yqpal etpek.
Sholý alańdary Bólektaý, Aıýtas, Maksımka, Týfelka sekildi kórikti jerlerde salynyp jatyr. Jańa alańdarda demalýǵa arnalǵan terrassalar, fotozonalar men arqandy saıabaqtar ornatylady. Árbir nysannyń jeke arhıtektýralyq stıli bolady.
«Ǵylymı zertteýler kórsetkendeı, tanymal týrıstik oryndardaǵy rekreasııalyq júkteme 9 esege deıin artyp ketken. Bul – topyraqtyń tabıǵı qalpyna kelýine kedergi keltirip, degradasııa belgilerin týdyryp otyr. Sondyqtan jańa baspaldaqtar men demalys alańdary týrısterge jaıly jaǵdaı jasaýmen qatar, tabıǵattyń tozýyna jol bermeıdi», deıdi ulttyq park dırektory Sergeı Bykov.
Sonymen qatar, joba aıasynda kólikke arnalǵan 55 avtoturaq salynyp, Shýche kóli men Býrabaı kentinde 35 «aqyldy» beınebaqylaý kameralary ornatylady. Qoldanystaǵy júıeler de jańǵyrtylyp, qaýipsizdik pen tártip saqtaý kúsheıtiledi.
2024 jyldyń tamyzynda Shýchınsk qalasynda jańa sholý alańynyń qurylysy bastaldy. Ulttyq brend – kıiz úı pishininde jasalǵan bul qurylym temirbeton negizde boı kóterýde. Uzyndyǵy 21 metr, eni 3 metr, jalpy salmaǵy – 74 tonna. Sholý alańynyń bıiktigi – 14 metr, al dıametri – 9 metr.
Bul nysan 273,70 metr bıiktikte ornalasyp, Býrabaı kýrorttyq aımaǵyna túsetin rekreasııalyq júktemeni azaıtýǵa baǵyttalǵan. Kıiz úı tárizdes alań keshki ýaqytta neon jaryǵymen jaryqtandyrylady.
Býrabaıdan 12 shaqyrym jerde ornalasqan «Aqmaral» maral sharýashylyǵy – ekologııalyq týrızm men dástúrli emdeý ádisterin biriktirgen keshen. Joba aıasynda tabıǵı resýrstardy utymdy paıdalaný arqyly halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa, sondaı-aq ulttyq salt-dástúrdi tanytýǵa erekshe kóńil bólingen.
Keshendegi pantymen emdeý – maral múıizinen alynatyn dárýmender men bıologııalyq belsendi zattarǵa baı vannalar men emdik prosedýralardy usynady. Bul ádister adamnyń ımmýnıtetin nyǵaıtýǵa jáne aǵzanyń jalpy jaǵdaıyn jaqsartýǵa yqpal etedi.
Ferma aýmaǵynda maral sharýashylyǵy ornalasqan. Týrıster janýarlardyń tynys-tirshiligimen jaqyn tanysyp, olarǵa kútim jasaý prosesin baqylap, panty jınaýdyń dástúrli ádisterine qanyq bola alady. Sonymen qatar, ekskýrsııalar men etnografııalyq baǵdarlama aıasynda kelýshilerge kıiz úıde demalý, ulttyq taǵamdardan dám tatý jáne salt-dástúrlermen tanysý múmkindigi usynylady.
Al Býrabaıdaǵy 2024 jyldyń shildesinde tolyq qaıta jóndeýden ótken Mýltımedııalyq ınteraktıvti keshen (MIK) búginde Qazaqstandaǵy eń tehnologııalyq mýzeılerdiń birine aınaldy. Anımasııalyq, dybystyq jáne vızýaldy quraldardy keńinen qoldanatyn keshen qazaq halqynyń tarıhy men mádenıetine jańa qyrynan tanyp-bilýge múmkindik beredi.
Keshendegi «Kýb 360» zaly — Qazaqstandaǵy balamasy joq kınoalań. Onda 30 proektor arqyly kórermenderdi oqıǵa jelisiniń ortasyna engizetin erekshe formattaǵy fılmder kórsetiledi. Mundaı tásil kórermenniń nazaryn tolyq aýdaryp, tarıhı derekterdi áserli jetkizýdi qamtamasyz etedi.
MIK-te sonymen qatar ınteraktıvti kórmeler men oıyn tehnologııalary da keńinen qoldanylady. Balalar men sheteldik qonaqtar úshin arnaıy ázirlengen ekspozısııalar ulttyq mýzykalyq aspaptar, qazaq oıý-órnekteri, janýarlar men ósimdikter álemi týraly málimetterdi jeńil ári qyzyqty túrde usynady.
Keshen kún saıyn 10:00-den 20:00-ge deıin jumys isteıdi. Bılet quny eresekterge — 1500 teńgeden bastap, balalarǵa — 800 teńgeden bastalady. Arnaıy jeńildikter de qarastyrylǵan.
Sonymen qatar, Býrabaı memlekettik ulttyq parki aýmaǵynda avtokólikterge arnalǵan onlaın tólem júıesi engizildi. Demalýshylar endi parkke kirgen soń kólik nómiri tirkelip, QR-kod nemese Kaspi.kz jáne Homebank qosymshalary arqyly tólem jasaı alady. QR-kodtar parktyń barlyq 5 baqylaý-ótkizý pýnktterinde, Abylaı han alańynda, Bólektaý, Kógildir shyǵanaq, Oqjetpes pen «Ulýtas» mańyndaǵy turaqtarda ornalasqan. Bul – demalýshylardyń ýaqytyn únemdep, qyzmet sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan bastama. Shlagbaým aldynda kólik keptelisin týdyrmas úshin bank qosymshalary arqyly aldyn ala tólem jasaǵan jón.
Býrabaı óńirindegi jańa jobalar – tek demalys orny emes, sonymen qatar tarıhı, mádenı, ekologııalyq baǵyttaǵy keshendi týrızmniń jarqyn úlgisi. «Aqmaral» maral sharýashylyǵy men jańartylǵan MIK jobalary ulttyq bolmysty tanytý, salamatty ómir saltyn nasıhattaý jáne el ishindegi týrızmdi damytý maqsatyndaǵy mańyzdy bastamalar sanatynda. Jaz shyǵa Býrabaıǵa aǵylatyn týrıster úshin «Drive fest», «Burabay summer fest» syndy kóptegen is-sharalar uıymdastyrylyp, demalys maýsymynyń qyzyqty ótýine yqpal etedi.
Kamıla TAITО́LEÝ,
L.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-dyń 3-kýrs stýdenti.
