Sýretterdi túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Jazda kóbi jumys isteıdi
Stýdentter jazǵy demalysty bosqa ótkizýdi qalamaıdy. Kópshiligi bul ýaqytty tabys tabýǵa, tájirıbe jınaýǵa múmkindik retinde kóredi. Biri – repetıtor, endi biri kýrer nemese saýda ortalyqtarynda satýshy bolyp eńbek etedi. Mundaı jumys túrleri olarǵa tek tabys ákelip qoımaı, eńbekke beıimdelýge, jaýapkershilik pen shydamdylyqty úıretedi. Keıbiri tapqan qarajatyna oqý aqysy men jataqhana shyǵyndaryn japsa, endi biri ata-anasyna salmaq salmaı, óz qajettiligin óteýge tyrysady.
Jazǵy jumys stýdentti eńbekqorlyqqa úıretip, óz betinshe ómir súrýge beıimdeıdi. Erteńgi kásibı jolynda qajet bolatyn daǵdylar men minez erekshelikteri dál osy qarapaıym jumys arqyly qalyptasady. Sondyqtan da jaz mezgili stýdent úshin tek demalys emes, aldaǵy ómirge daıyndyq kezeńi deýge bolady.
«Jazda mindetti túrde jumys isteımin. О́ıtkeni sabaq ýaqytynda jumysty oqýmen qatar alyp júre almaımyn. Qazirden bastap jumys tájirıbeńdi arttyrmasań, keıin jumysqa ornalasý qıyn. О́z mamandyǵyń boıynsha jumys izdeseń de, mindetti túrde tájirıbe suraıdy. Sonymen qatar qarjylyq jaǵynan da ózimdi qamtamasyz etkim keledi», deıdi 3-kýrs stýdenti Arýana Omar.
Perızat Erbol da jazǵy demalysynda jumys isteımin dep sheshken. «Aqyly bólimde oqımyn. Oqý aqysyn ata-anam tóleıdi. Sondyqtan olarǵa taǵy salmaq salmaı, qajettilikterime aqsha tapqym keledi. Jumys isteýge jaz mezgili óte tıimdi. Oqýdy aıaqtaǵan soń tek óz mamandyǵym boıynsha jumys isteımin. Sol úshin qazir repetıtor bolyp júrmin», deıdi bolashaq muǵalim.
Memleket bergen múmkindik
Ras, dıplomyn endi alǵan stýdentke jumys tabý ońaı emes. Eńbek naryǵyndaǵy ahýal jas maman emes, dıplomy bar tájirıbeli kadrlardy kóbirek qajet etedi. Degenmen, memleket jastardy qoldaýǵa arnalǵan túrli baǵdarlamany júzege asyrady. Stýdentter jazǵy demalysynda halyqaralyq baǵdarlamalarǵa qatysa alady. Mysaly, «Work and Travel» jobasy nemese oqý ornymen birlesken taǵylymdama sekildi múmkindik bar.
Baǵdarlamalarǵa aǵylshyn tilin bazalyq deńgeıde biletin, 18–28 jas aralyǵyndaǵy kúndizgi bólim stýdentteri qatysa alady. Olardyń AQSh-qa, Ońtústik Afrıkaǵa baryp meıramhana, qonaqúı, dúken syndy oryndarda jumys isteýine bolady. Baǵdarlama 2 aıdan 12 aıǵa deıin jalǵasady. Qatysý quny 790–1150 dollar aralyǵynda. Al eger fransýz tilin jetildirip, Eýropa elinde jumys istegisi keletin jastar bolsa, «Work in France» baǵdarlamasy – taptyrmas tańdaý. Parıj, Lazýr jaǵalaýy, Alp taýlary aımaǵyndaǵy qonaqúıler men demalys oryndarynda jumys isteýge bolady. Jasy 18–30 aralyǵyndaǵy, fransýz tilinde erkin sóıleı alatyn stýdentter qatysa alady. Baǵdarlamanyń uzaqtyǵy 4 aıǵa deıin, al quny 630–1090 eýro aralyǵynda. Mundaı múmkindik arqyly jastar álem kórip qana qoımaı, kásibı mashyǵyn arttyryp, jańa ortada ómir súrý tájirıbesin de jınaqtaıdy.
Buǵan qosa, jaz mezgilinde stýdent jastar úshin taǵy bir tamasha múmkindik – «Jasyl el» baǵdarlamasy. Bul basótama ekologııalyq baǵyttaǵy erikti jumystarǵa negizdelgen. Jobaǵa qatysýshylar kógaldandyrý, turmystyq qaldyqtardy suryptaý, eko-aǵartýshylyq sharalar uıymdastyrý sııaqty mańyzdy isterge atsalysady.
«Jasyl el» – tek tabıǵatty qorǵaýǵa emes, sonymen qatar jastardyń ekologııalyq mádenıetin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Munda belsendilik tanytqan stýdentterge arnaıy qarjylaı tólem de qarastyrylǵan. Joba aıasynda jınaǵan tájirıbe bolashaqta ekologııa, ýrbanıstıka, qoǵamdyq jumys sekildi baǵyttarda jumysqa ornalasýǵa sep bolady.
Demalý men damýǵa arnalǵan ýaqyt
Al keıbir stýdentter úshin jazǵy demalys ózin damytatyn, jańa qabiletti meńgeretin, ýaqytty paıdaly ótkizetin múmkindik. Olar qosymsha kýrstarǵa qatysyp, shet tilin úırenip, sportpen shuǵyldanyp ne shyǵarmashylyq qabiletin shyńdaıdy. Iаǵnı bolashaq mamandyǵyna qazirden bastap daıyndalyp, óz qyzyǵýshylyǵyna qaraı bos ýaqytty tıimdi paıdalanýǵa umtylady.
«1-kýrsty endi aıaqtaǵandyqtan, jumys isteýge asyqpadym. Bıylǵy jazda demalamyn. Árıne, ózimdi damytýǵa kóńil bólemin. Qosymsha kúrespen aınalysatyndyqtan, jaz boıy jattyǵýǵa mán beremin», deıdi 1-kýrs stýdenti Bekasyl Tóleý.
Al 3-kýrs stýdenti Araı Muratbek til úırenýge den qoıǵan. «Shetelde oqyp, jetistikke jetip júrgen jastarǵa qatty qyzyǵamyn. Men de solardyń qatarynda bolǵym keledi. Sondyqtan osy jazda aǵylshyn tilin meńgerýdi basty maqsat etip otyrmyn», deıdi ol.
Onyń oıynsha, qazirgi zamanda shet tilin bilý – tek artyqshylyq emes, mindetti qajettilik. Sol sebepti demalysty óz paıdasyna jaratyp, bolashaǵyna ınvestısııa jasaýdy jón kórgen.
Al keıbiri oqý aıaqtala sala, aýylyna asyǵady. 2-3 aı buryn bıletterin daıyndap qoıady. 3-kýrs stýdenti Temirlan Mahatbektiń aıtýynsha, qalanyń qarbalasynan alystap, aýylǵa barýdan artyǵy joq. «Jyl saıyn demalysymda aýylǵa baramyn. Ata-anamnyń janynda bolamyn. Basqa kezde de jumys istep úlgeremin dep oılaımyn. Al osy bir mamyrajaı maýsymdy aýylda ótkizgim keledi. Biraq, árıne, qur jatpaımyz. Onda da jumys kóp», deıdi Temirlan.
