Izdenisti arqaý etken kásiporyn

Sodan beri úzdiksiz jumys istep tur. Alǵash kelgen adam kásiporynnyń 32 gektar jerdi alyp jatqan aýmaǵyna qarap tańǵalar edi. Qaı tusta da óndiris mádenıeti, jumys oryn tazalyǵy, qalyptasqan tynymsyz yrǵaq, múltiksiz qımyl, mashyqty jumys sáti kózge túser edi.

Bul jerde tabany tas­tan taımaǵan tarlanbozdaı qa­ýyrt eńbek etip jat­qan ju­mysshylarǵa táp-táýir jaǵd­a­ı týǵyzylǵan. 2 500 adam eń­bek etedi. Ortasha jalaqy – 375 myń teńge kó­leminde. Muntazdaı taza turmys kor­pý­synda tehnıkalyq kitaphana or­nalasqan. Jaǵymdy ja­ńalyqtardy jetkizip turatyn radıo stýdııa bar.

Kıim she­shetin, jýynatyn bólmeleri talapqa saı. Ashana ishi kirse shyqqysyz. Jumys­shylar kezekti aýysymnan keıin sport zalǵa jınalyp, ózara jarys ótkizedi.

Bas dırektor Alekseı Ký­­kýshkınniń aıtýynsha, ónimniń 15%-y otandyq tu­tynýshylarǵa usynylsa, qal­ǵany eksportqa (Eýropa elderi men sonaý Afrıkaǵa deıin) jóneltiledi. 2023 jyly zaýyt barlyq saraptamadan sátti ótip, eýropalyq standartqa saı ónim óndiretini týraly sertıfıkat alǵan. О́nimdi ótkizý úshin Germanııa men Polshada keńselerin ashqan. 2024 jyly 2 mlrd teńge kóleminde ınves­tı­sııa quıylsa, bıyl jańa ınvest-baǵdarlama aıasynda 1,5 mlrd teńge baǵyttaý kózdelip otyr.

Qazir kásiporynda ónimniń ondaǵan túri óndiriledi. Shı­kizat elimizden jáne Qytaıdan jet­kiziledi. Uıymshyl ujym­nyń jylyna 2 mln-nan astam ónim óndirýge qýaty qaptal jetip tur. 2024 jyly 1 mln 616 podshıpnık óndirilse, bıyl naýryzǵa deıin 52 mln ónim shyǵarylǵan.

О́nimder bir-birimen baılanysyp jatqan 6 sehta daıyndalady. Áýelde bolashaq podshıpnıkke aınalatyn metaldy qalyptaıdy. Odan soń metall tokarlyq seh­qa jetkiziledi. Qalyptaý aıaq­talǵan soń kelesi sehta jonyp-qyryp, tegistep daıyndaıdy. Quıý sehynda 99 adam jumys isteıdi. Olar daıyn ónimderdi syrlap, ár­qaısysyn óz uıashyqtaryna qondyryp, bekitedi. Seh basshysy Dmıtrıı Korb­maher bizge osy zamanǵy qu­rylǵylardy kórsetip, olar-d­yń atqaratyn sharýasyn eg­jeı-tegjeıli túsindirdi. Bul jerdegi bar jumys Koreıanyń qurylǵylary arqyly atqa­ry­lady eken. Tokarlyq ju­mys­tar túgeldeı Qytaı stanok­tary arqyly júzege asyrylady. О́ńdeýden ótkizilgen bólshekter jınaqtaý sehyna joldama alady.

Oleg Adadımov basshy­lyq etetin ınstrýmental­dy óndiristik qyz­met teh­nologııalyq jańǵyrt­larmen qam­tamasyz etilgen negizgi sehtyń biri. Bul jerdegi 155 adamnyń 33-i ınjenerlik-tehnıkalyq qyzmetkerler. Maıtalman maman, tokar Alekseı Volodın bolashaq pod­shıpnıkti tazalaý ús­tinde. Stanokty qospas bu­ryn baǵdarlamaǵa qajetti ólshem birlikterdi túsiredi. Qurylǵyny qalypqa keltirip alǵannan keıin kishkentaı tetikti bassa, tokarlyq jumys óz-ózinen qalypty yrǵaqpen jumys isteı jóneledi.

– Bul bir kúrdeli geometrııa, – deıdi tokar, – ólshem birligi óte názik bol­ǵandyqtan, qolmen isteı almas edi­ńiz. О́n­dirgen ónimimiz kináratsyz bolý úshin dáldik kerek.

Kelesi sehta 8 jumysshy óndiriske qajetti shıkizat daıyndaýda. Qyp-qyzyl bop balqyǵan metalldan shyq­qan ystyq lep apshyńdy qýyrardaı. Al jumysshylar ystyq-sýyqqa ábden úırenip, qaıyńnyń bezindeı qatyp alǵan. Eń qajetti mamandyq ıeleri de osy sehta jumys isteıdi eken. Olardyń arasynda be­rekeniń balǵasyn solqyldatyp soǵyp jatqan us­ta, qalyptaýshy, metall bal­qytýshylar da bar. О́te aýyr, áıtse de, qajet is. Seh basshysy Evgenıı Grachevtiń málemdeýine qaraǵanda, sehta daıyndalatyn 78 túrli ónimniń salmaǵy 3 kılodan 40 kıloǵa deıin jetedi. Mun­daǵy jumys úshin osy za­manǵy japon qurylǵylary ornatylǵan. Evgenıı bizge Qytaı qazandyǵyn kórsetti. Qazannyń qyzýy 780-790 gradýsqa deıin jetedi. Bıyl jańa sorǵylar ornatylypty. Kásiporynnyń bas mehanıgi Sergeı Golovastıkovtyń aıtýyna qaraǵanda, usta sehy – zaýyttyń júregi. Bul jerde jańa sorǵymen qosa jańa kompressor ornatylǵan.

Sońǵy kezeń – jınaý sehy. Onda ónim taǵy bir márte tekse­rilip, qoraptarǵa salynady. Bul arada robottar joq. Tek tájirıbeli jumys­shylardyń qýatty sezimtal qoldary bar. Kózderi úırengeli qa­shan. Pod­shıp­­nıktiń bar­lyq bólshegi bir-bi­rine qu­ras­tyrylyp, ónim daıyn bo­lady. Qurastyrylǵan ónim jeli arqyly radıasııalyq zııan­­dylyǵyn baqy­laıtyn ýchaskege jetkiziledi. Odan soń taǵy bir tekserilip, qoımaǵa jó­neltiledi.

Zerthana basshysy Lılııa Onıs­konyń aıtýynsha, sońǵy kezeńde qatal synaq kútip tur. Zerthana ónimniń qanshalyqty berik ekenin synaıdy. Árıne, jańa qurylǵy ar­qyly. Mundaıda nemis qu­­rylǵysy kómekke keledi. In­jener-tehnolog Farhat Kýma­kov zaýyttyń ortalyq zert­hanasynda 4 jyldan beri eńbek etedi. Negizi mindeti – ónimge baqylaý jasaý.

Kásiporynnyń «Dvıje­nıe» dep ata­latyn óz gazet­teri bar eken. Oqyp kórdik. Adal eńbekke úndeıdi. Eń­bek adamdarynyń qadir-qasıe­tin dáripteıdi. Osydan 15 jyl buryn mýzeı ashypty. Qyzyldy-jasyldy kór­kem sýretter ǵana emes, ká­sip­orynnyń ár jyldaǵy ta­bysy, sol tabysty oraltyp, ıgilikti úıirip jatqan qarapaıym jumysshylardyń qajyr-qaıraty, ardaqty esim­deri áıgilengen. О́ndiris ozattarynyń jarqyn beınesi altyn qorǵa engizilgen. Kásip­orynda jumys istep kele jatqan 40-tan astam eńbek áýle­ti bar. Dańqty eńbek jolynyń dińgegi de solar emes pe?