Ekspressıonıst-kompozıtor, HH ǵasyrdyń kórnekti nemis kompozıtorlarynyń biri Karl Orf jazǵan mıstıkalyq, baýrap alar «Carmina Burana» kantatasy fılosofııalyq ári emosıonaldy balettiń negizine aınaldy. Bul – HH ǵasyrdyń eń jumbaq ári tańǵaldyrarlyq qýaty bar týyndylardyń biri. Zamanaýı mádenıette ol klassıka men tanymal mýzyka arasynda erekshe oryn alady.
Kompozıtor kantatanyń maǵynasyn adam rýhynyń jeńisi retinde sıpattap, óz shyǵarmasyn optımıstik ári qýanyshqa toly dep sanady. Bul shyǵarmada Fortýna qudaıynyń taqyryby astarlap jetkiziledi. Ol taǵdyr dóńgelegin aınaldyryp, adam balasyn birde tuńǵıyqqa qulatyp, birde baqytqa keneltedi.
«Carmina Burana» baleti – adam balasynyń bolmysy, jan arpalysy men azaby, adamnyń kudiret kúshimen úzilmes baılanysy týraly oı-tolǵaý. Balet sahnasynda materıaldyq jáne rýhanı, jasampaz jáne qıratýshy kúsh teketiresi kórsetiledi. Munyń bári – Fortýna dóńgeleginiń úzdiksiz qozǵalysy, jalyndaǵan ómir men jannyń reınkarnasııasy týraly baıandaıdy.
Balet oqıǵasy eki jannyń (Bozbala men Boıjetken) aınalasynda órbıdi. Olar birine-biri yntyq. Ekeýara pák sezimderi mahabbatqa ulasady. Biraq, bolmysyńdy saqtap, mahabbat syryn taný úshin ózgeniń aldap-arbaýynan, azǵyrýynan boıyńdy aýlaq ustasań ǵana múmkin eken.
Spektakl beıneleri Orftyń mýzykasynan ǵana emes, Qaıta órleý dáýiri sýretshileriniń týyndylarynan da shabyt alǵan. Spektaklde jasampaz jáne joıqyn kúshter, shartty túrde Jaratýshy jáne Azǵyrýshymen baılanysty rámizdik keıipkerler retinde kórindi.
«Carmina Burana» balet-kantatasyn, shartty túrde, bir-birinen mýzykalyq jaǵynan erekshelenetin tórt bólimge bólýge bolady. Qoıylym toby muny plastıkalyq túrde jetkizýdi jón kórdi. Spektaklde ártister klassıkalyq horeografııadan erkin plastıkasy jáne contemporary elementteri bar bıge aýysyp otyrdy.
«Ártisterge osyndaı ártúrli mýzykalyq materıalmen jáne túrli plastıkalyq materıalmen jumys istegen óte mańyzdy», dep atap ótti qoıýshy-baletmeıster Tımýr Zagıdýllın.
Jańa horeografııalyq týyndyny jasaýǵa daryndy óner qaıratkerleri qatysty. Karl Orftyń mýzykasy qoıylymnyń negizine alynyp, onyń aýqymy men emosıonaldy tereńdigin arttyra tústi. Qoıýshy-baletmeısterler Mýkaram Abýbahrıeva (Avahrı) jáne Tımýr Zagıdýllın shyǵarmanyń dramatýrgııasyn jetkizetin kórkem horeografııa tilin qoldandy.
Kostıým sýretshisi Varvara Pletneva ssenografııa men kostıýmderdegi sımvolızm men zamanaýı tanymdy biriktire otyryp, qoıylymnyń kórneki beınesin jasady. Jaryq sýretshisi Denıs Solnsev dál jáne mánerli jaryq sheshimderi arqyly is-áreketke erekshe atmosfera darytty. Beınesýretshi Marat Saǵadınov sahna keńistigine tabıǵı túrde órilgen dınamıkalyq proeksııalar arqyly spektakldiń kórneki áserin kúsheıte tústi.
Qoıylymnyń mýzykalyq jetekshisi ári dırıjeri Arman Orazǵalıev teatrdyń sımfonııalyq orkestriniń kúshimen qýatty ári áserli mýzykalyq súıemeldeýdi qamtamasyz etti. Vokaldy bólim Gúlmıra Quttybadamovanyń jetekshiligindegi hordyń qatysýymen júzege asyrylyp, kórermendi tánti etken spektakldiń aýqymy men dybystyq kerneýin arttyrýǵa múmkindik berdi.
«Carmina Burana» baletiniń premerasy tyń dúnıe dese bolǵandaı. Alǵash ret hor, orkestr jáne balet birtutas óner keńistiginde birigip, aýqymdy ári janyńdy baýrap áketer qoıylym jasady. Munda mýzykalyq ekpinnen plastıkalyq qımylǵa deıingi árbir element – osy máńgilik shyǵarmanyń tereń maǵynasyn asha túsýge kúsh saldy.
