Foto: kazgazeta.kz
Oqý-aǵartý mınıstrliginiń deregine sáıkes, elimizde mektep jasyndaǵy 3 mıllıon 200 myńǵa jýyq bala bar. Sonyń 87 paıyzy jazǵy demalysty lagerde ótkizedi. Degenmen, bul kórsetkishtiń deni – mektep janyndaǵy kúndizgi lagerler úlesine tıedi. Mysaly, mektepterdiń bazasynda uıymdastyrylatyn lagerlerdiń sany – shamamen 10 myń. Al arnaıy maýsymdyq lagerlerdiń sany 200-ge de jetpeıdi. Demek, balalardyń basym bóligi tek túske deıin ǵana jumys isteıtin, mektep janynan ashylǵan lagerlerde tynyǵady. Bul bir jaǵynan, ata-analar úshin qolaıly bolǵanymen, shynaıy maǵynadaǵy lagerlik demalystyń ornyn tolyq basa almaıtyny anyq.
Máselen ata-ana Sáýlet Dosymbekqyzy balalaryn jyl saıyn mektep janyndaǵy lagerge beretinin aıtady. Onyń pikirinshe, balanyń úıde telefonǵa úńilip otyrǵanynan góri, mektepke baryp, túrli úıirmege qatysyp, qatarlastarynyń arasynda júrgeni paıdaly. «Lagerde bos otyrmaıdy. Kınoǵa, teatrǵa barady, qolóner, mýzyka, shahmat úıirmeleri bar. Bir mezgil sergip, oıyn-saýyq pen bilimdi ushtastyrady», deıdi ata-ana.
Alaıda mundaı lagerlerdiń barlyǵy birdeı sapaly jáne qaýipsiz dep aıtýǵa kelmeıdi. Byltyr Oqý-aǵartý mınıstrligi lısenzııasyz jumys istep jatqan úsh lagerdi anyqtap, ondaǵy balalardy shuǵyl túrde basqa oryndarǵa aýystyrǵany málim. Bıyl mınıstrlik ruqsaty bar lagerlerdiń tolyq tizimin ashyq jarııalaýǵa kirisken. Bul – ata-analar úshin paıdaly bastama. Sonymen qatar 2026 jyldyń 1 qańtarynan bastap lagerlerge qoıylatyn lısenzııalyq talaptar da kúsheımek. Bul qaýipsizdik standarttaryn júıeleýge baǵyttalǵan mańyzdy qadam bolmaq.
Jazǵy tynyǵýǵa qatysty taǵy bir másele – qoljetimdilik. Búginde memleket áleýmettik osal toptarǵa jatatyn balalarǵa lagerge tegin joldama berýdi qarastyryp otyr. Atap aıtqanda, memlekettik ataýly áleýmettik kómek alatyn jáne jan basyna shaqqandaǵy tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeıinen tómen otbasylardyń balalary, sondaı-aq jetim, ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan jáne tótenshe jaǵdaı saldarynan shuǵyl kómekke muqtaj otbasylardyń balalary tegin demalyspen qamtylady. Bul úshin ata-analar nemese zańdy ókilder tıisti qujattarymen jergilikti bilim bólimderine, bilim basqarmalaryna, Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryna nemese eGov portaly arqyly ótinish bere alady.
Memleket osy sanattaǵy balalardy qoldap jatqanymen, taǵy bir eskeriletin másele bar. Senat depýtaty Ǵalıasqar Sarybaevtyń aıtýynsha, áleýmettik osal topqa jatatyn balalardy ǵana qoldap, jaqsy oqıtyn daryndy balalardy nazardan tys qaldyrýǵa bolmaıdy. «Olar da yntalandyrýǵa laıyq. Eńbegi baǵalanýy kerek», deıdi depýtat.
Sonymen qatar depýtat Ǵ.Sarybaev aýyl balalarynyń jazǵy tynyǵýy týraly da umytpaý qajet ekenin aıtyp, aýyldy aımaqtarda lagerlerge arnalǵan ınfraqurylymdy damytý kerek degen usynys bildirdi.
Shynynda da, qaladaǵy mektepterde lager ashý qalypty qubylysqa aınalsa, aýyldarda mundaı múmkindik shekteýli. Kóp jaǵdaıda balalar jaz boıy bos júrip, ýaqytyn tıimsiz ótkizedi. Depýtat atalǵan máseleni sheshýdiń bir joly retinde kásipkerlerdi tartý kerek ekenin aıtty. Eger memleket tarapynan belgili bir salyqtyq jeńildikter usynylsa, demeýshilik kórsetýge nıetti azamattar da tabylýy múmkin.
Jazǵy lagerlerdiń uzaqtyǵy – kóbine eki aptamen shekteledi. Osy ýaqyt aralyǵynda bala jańa ortamen tanysyp, shyǵarmashylyq qabiletin damytyp, áleýmettik beıimdelýge úırenedi. Alaıda mundaı qysqa merzimmen ǵana shektelý lager júıesiniń áleýetin tolyq ashýǵa múmkindik bermeıdi. Qarjy – taǵy da basty kedergi. Sondyqtan demeýshilik pen qoǵamdyq seriktestik tetikterin tıimdi paıdalaný – mańyzdy talaptyń biri.
Jalpy alǵanda, jazǵy tynyǵý – jaı ǵana demalys emes. Bul – balanyń ómirindegi jańa tájirıbege, jańa ortaǵa beıimdelý kezeńi. Sol sebepti bul baǵyttaǵy memlekettik saıasat pen qoǵamnyń nazary júıeli ári sapaly bolýy tıis. Balanyń alańsyz tynyǵýy men qaýipsizdigi – ata-ana men memleket úshin ortaq mindet. Eń bastysy – jaz mezgili oıyn-saýyqpen ǵana emes, tárbıelik, tanymdyq turǵydan da paıdaly kezeńge aınalýy qajet.
