Birazdan beri álem halyqtaryn alańdatqan jer silkinisi orny tolmas ókinishterge dýshar etkeni de este. Endi mine, jer dúmpýi kezinde qulamaıtyn úıdiń jobasyn óz oblysymyzdyń oqýshylary oılap taýypty. Daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan lıseıdiń oqýshylary Káýsar Murzalıeva men Nazerke Qyrmanshıeva erekshe úıdiń jobasyn jasady. Olardyń ıdeıasy – úılerdi jer silkinisi kezinde aýa jastyqshalary arqyly qorǵaý.
Jas ónertapqyshtardy bul jobaǵa jetelegen memleketimizdiń seısmıkalyq belsendi aımaqta ornalasýy bolsa kerek. Olar ózderiniń tyń jobasyn «Aýa jastyqshasyn paıdalana otyryp, aqyldy úıdi basqarýdyń zııatkerlik júıesin ázirleý» dep ataǵan. Káýsar men Nazerkeniń jobasy ǵımarattyń negizine ornatylǵan arnaıy aýa jastyqshalary arqyly jer silkinisi kezinde úılerdiń zaqymdanýyn barynsha azaıtýdy maqsat etedi. Ereksheligi – jastyqshanyń avtomatty túrde úrlenip, úılerdiń irgetasyn 3 santımetrge kóterýinde. Sol arqyly terbelis kúshi tómendep, ǵımarattardyń buzylý qaýpi azaıady. Bul ıdeıa japondyq qaýipsizdik tehnologııalarynan týǵanymen, elimizde alǵash ret usynylyp otyr. Ǵylymı izdeniske qumar oqýshylar qoljetimdi jáne tıimdi qaýipsizdik júıesin jasaýdy kózdegen.
«Qazir naryqta mundaı tehnologııalar bar, biraq óte qymbat», – deıdi olar.
Izdenimpaz qyzdar qymbat tehnologııalardy qarapaıym halyqqa qoljetimdi etýdi oılastyrǵan. Jobany ázirleý barysynda oqýshylar Arduino platformasyn paıdalanyp, kompressor arqyly jumys isteıtin júıeni qurastyrǵan. Jer qyrtysynyń qozǵalysyn anyqtaıtyn sensor sıgnal bergen kezde, júıe iske qosylyp, aýa jastyqshalary úrlene bastaıdy. Jer silkinisi aıaqtalǵan soń, jastyqshalar qaıtadan bastapqy qalpyna keledi. Bul joba tek teorııa júzinde emes, tájirıbelik maket túrinde de jasalǵan.
Oqýshylar qoljetimdi materıaldardan qurylǵynyń shaǵyn úlgisin jasap, onyń tıimdiligin de synaqtan ótkizgen. Ǵylymı zertteý nátıjesinde tıimdi iske qol jetkizgen qyzdar bul jumysty odan ári damytýdy josparlap otyr. Keleshekte júıege qosymsha sensorlar qosyp, mobıldi qosymsha arqyly baqylaý múmkindigin engizýdi oılastyrýda. Olardyń bul jobasy – ınnovasııalyq oılaýdyń jáne ǵylymǵa degen qyzyǵýshylyqtyń aıqyn dáleli.
Eger júıe ári qaraı damyp, óndiristik deńgeıge shyǵarylsa, ol Qazaqstandaǵy jer silkinisterinen qorǵanýdyń jańa múmkindigine aınalýy múmkin. Al jastardyń ǵylym men tehnıkaǵa degen qyzyǵýshylyǵy bolashaqta kóptegen ózekti máselelerdi sheshýge kómekteseri anyq.
