Qarjy jumsaýda tııanaqtylyq qajet

Memlekettiń daǵdarysqa qarsy saıasaty únemi depýtattardyń nazarynda bolyp keledi. Sonyń jarqyn bir dáleli – Májilistiń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń músheleri Nurtaı Sabılıanov pen Tatıana Iаkovlevanyń qatysýymen senbi kúni Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıng. Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda bıýdjet jobasyn ońtaılandyrý jóninde Elbasy naqty tapsyrma bergendigin tilge tıek etken T.Iаkovleva atalǵan másele óte ózekti jáne jedel túrde sheshimin tabýy qajettigin erekshe atady. Depýtat bul rette berilgen mindetterdi alty baǵyt boıynsha qarastyrýǵa bolaryn da qaperge sala ketti. Elbasynyń eń bir mańyzdy alǵa qoıǵan mindetteriniń biri – «Nurly Jol» baǵdarlamasyn júzege asyrý. Osyǵan oraı bıýdjet jobasyna tıisti túzetýler engizgen kezde Ulttyq qordan qosymsha qarjy bólip, baǵdarlamanyń qysqa merzim ishinde tıimdi de jemisti jumys isteýine jaǵdaı jasaý tapsyrylǵany da atalmaı qalmady. Depýtat sóz oraıy kelgende, aldaǵy úsh jylda baǵdarlamany júzege asyrý úshin 428 mıllıard teńge bólingenin, bıyldyń ózinde 176 mıllıard teńge qarastyrylǵanyn alǵa tartty. Olaı bolsa, bıýdjet qarjysynyń tıimdiligi ony der kezinde bólýmen jáne ıgerýmen tikeleı baılanysty. Memleket, sondaı-aq, atalǵan baǵdarlamanyń birqatar yntalandyrý jaqtaryn da oılastyryp otyr. Olar – mashına jasaý, shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń ınfraqurylymdyq jobalaryn yntalandyrý. Kelesi baǵyt bıýdjet qarjysyn qatań únemdeý. Bul bıýdjet saıasatynyń eń basty qaǵıdasy sanalady. «Eger qarjyny tıimdi jumsaı bilsek, qolǵa alǵan barlyq baǵdarlamalardy júzege asyra alamyz. Ol úshin bizde barlyǵy bar. Úkimet pen kvazımemlekettik sektor tarapynan barlyq shyǵyndar ońtaılandyrylyp, únemdi jumsasa jetkilikti», dedi Tatıana Ivanovna sózin sabaqtaı túsip. Bıýdjet ákimshileri aldaǵy túzetýler engizgen kezde óz shy­ǵyn­daryn 10 paıyzǵa, al kvazımemlekettik sektor 6-12 paıyzǵa qysqartýdy josparlap otyrǵandyǵymen de bólisken T.Iаkovleva Memleket basshysy bul rette júzege asyrylyp jatqan áleýmettik baǵdarlamalardy qysqartpaýǵa naqty tapsyrma bergendigin de eskerte ketti. «Bul baǵdaralamanyń mańyzy sonda, jumyssyzdyqty boldyrmaýmen qatar, jańa jumys oryndaryn ashý qolǵa alynǵan. Mektep, aýrýhana sııaqty qurylysy bastalǵan nysandardy bitirý de nazardan tys qalmaıdy. Elbasynyń ekonomıkanyń naqty sektoryn qoldaý týraly bergen tapsyrmasy eń basty basymdyq der edim», dedi Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń múshesi. О́ziniń bul tujyrymyn depýtat azamattarymyzǵa óz elinde eńbek etý úshin barlyq jaǵdaıdy jáne ózimizde óndirilgen ónimderdi tutynýǵa múmkindikterdi jasaǵanymyz abzal degen ustanymdarmen túıindedi. Sondyqtan da, «Qazaqstanda jasalǵan» degen brend el azamattary úshin eń basty qundylyq bolýy tıis. Bul baǵytta jetistikter aıtarlyqtaı. Astana ındýstrııalyq parkinde lokomotıvter, vagondar shyǵarylady. Sonymen qatar, ózgelerdikimen básekelese alatyn sapaly qurylys materıaldary da usynylýda. «Eger menen otandyq ónimderdi tutynasyz ba dep surasańyzdar, onda «ıá» dep jaýap beremin. Sebebi, men otandyq ónimderdiń sapalylyǵyna tántimin», dedi depýtat. Budan keıin sózdi áriptesi N.Sabılıanov aldy. «Elbasymyz Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda halyqtyń kókeıinde júrgen kóptegen suraqtarǵa jáne qordalanyp qalǵan birqtar máselelerge jan-jaqty jaýaptar berdi. Sonyń biri – teńge baǵamy turaqty bola ma, joq pa? – degen suraq. Bul saýalǵa halyq tolyq jaýap aldy. Memleket basshysy teńge baǵamynyń kúrt aýytqýyn boldyrmaımyz dep aıtty», dedi Nurtaı Sabılıanov. Depýtat endi osyny paıdalanyp, kásipkerlikti, jalpy ekonomıkany damytýymyz kerek degendi de qosa ketti. Sonymen qatar, Elbasy shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýdy «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıasynda ári qaraı jalǵastyrýdy tapsyrǵandyǵyn sóz etken N.Sabılıanov atalǵan baǵdarlama aıasynda shaǵyn jáne orta bızneske ınfraqurylymdy damytý, agroónerkásip keshenin saýyqtyrý úshin memleket tarapynan beriletin qoldaýdy ulǵaıtý qajettigi turǵysyndaǵy oıyn da ortaǵa saldy. Onyń sózine qaraǵanda, qazir bul másele jan-jaqty qaralýda eken. Jalpy, shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý úshin byltyr Ulttyq qordan 200 mıllıard teńge bólinse, sonyń 100 mıllıardy bıyl ıgeriletin bolady. Ol bankter arqyly jyldyq 6 paıyzdyq ústemesimen shaǵyn jáne orta bızneske berilse, bul buryn-sońdy bolmaǵan bıznesti qoldaý. Sondyqtan kásipker osyndaı nesıelerdi ala otyryp, otandyq ónimderdi óndirýge qulshynys tanytýy tıis. Sonymen qatar, agroónerkásiptik keshendi qoldaýǵa baılanysty Elbasy únemi aıtyp kele jatqandyǵyn alǵa tartqan N.Sabılıanov agroónerkásiptegi 292 sýbektiniń 313 mıllıard teńge qarjysyn ońaltý máselesi sheshimin tapqandyǵyn málimdedi. Endi osy qarjyny 500 mıllıard teńgege jetkizý tapsyrylypty. Depýtattyń paıymynsha, bul sharýa qojalyqtary men fermerlerdi qoldaýdyń bir joly bolmaq. «Jalpy halyqpen kezdesip júrgen kezde sharýa qojalyqtary memleket tarapynan qoldaýdy, sýbsıdııa berýdi jáne oǵan qoljetimdilikti qamtamasyz etýdi másele etip kóterip jatady. Mine, osy másele tolyq sheshimin taýyp otyr dep aıtýǵa negiz bar», dedi Nurtaı Sabılıanov. Sondaı-aq, Elbasy Ulttyq qordan bólingen qarajat qatań baqylaýdy, ony eldiń paıdasyna tıgizetindeı etip jaratýdy tapsyrǵandyǵyn aıtqan N.Sabılıanov oǵan «Nur Otan» partııa­sy qatań baqylaý jasaý­da ekendigin, tipti, partııanyń parlamenttik fraksııasy osy jumysty júrgizip jatqanymen de bólise ketti. Qysqasy, Ulttyq qordan jumsalatyn qarjy qatań baqylaýda ustalǵany jón jáne de qarjy jumsaýda tııanaqtylyq qajet. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».