Illıýstrasııa: Rawpixel
Essiz «erkelik»
Fılologtar sóz tarıhyn nemistiń «prunken» «jarqyraý», «kózge túsetin birnárse jasaý» degenimende baılanystyrady. Qazirgi prank parqyn «kózge túsetin birnárse jasaý» tirkesi túsindire túsetindeı...
Orta ǵasyrlarda saraılarda shýttar (ázilkeshter) korolder men syıly qonaqtardy kúldirý úshin ártúrli qýlyqtar jasap otyrǵan. 1990 jyldardan bastap vıdeokameralar men ınternettiń ıkemi artqan tusta pranktar «jańa deńgeıge kóterildi». Shetelde «Punk'd», «Just for Laughs Gags» syndy shoýlar osy úrdisti nasıhattady. Iýtýb platformasynda myńdaǵan prankerler paıda boldy. Búginde prank bul sheńberden shyǵyp, kóńildi jyǵatyn sıpatqa aýysyp barady. Al Qazaqstanda prank jasaý Tik Tok arqyly taraı tústi. Ázilkesh, blogerler qoǵamdyq oryndarda beıtanystarǵa, úıde jaqyndaryna prank jasap, jelige júktedi. Ras. Keı pranktar kúlimsiretse, keıbiri syn astyndy qalyp jatyr. Qazir qolynda telefony bar ár erikti ózgeni «erkeliktiń» qurbanyna aınaldyryp otyrǵany anyq baıqalady.
Qoǵamnyń ashýyn týdyryp, keń taraǵan pranktyń biri - áleýmettik jelide jas jigit pen qyzdyń qoqys tastap, tazalyqshy áıeldi dóreki túrde balaǵattap jatqan beıne. Olar óz áreketterin mazaqpen mazdatyp, vıdeo sońynda munyń «prank» ekenin aıtyp, keshirim suraıdy. Jábirlenýshige aqsha beredi. Vıdeo jelige júktelisimen jazylýshylar jaǵymsyz pikirdi jańbyrsha jaýdyrǵan. Bul áreket quqyq qorǵaýshylardyń da nazaryn aýdarǵan.
Pranktyń sońy – jaza
«Essiz erkelik» jasaǵan erli-zaıyptylar jazasyz qalmady. Polısııa olardyń jeke basyn anyqtap, isti sotqa joldaǵan. Osylaısha, olar usaq buzaqylyq jasaǵany úshin ákimshilik aıyp arqalap, er adam 10 táýlikke temir torǵa toǵytyldy.
Eskermeı ketýge bolmaıtyn kelesi pranktyń túri – quqyq qorǵaý organdarynyń formasyn kıip, olarǵa tán qural-jabdyqtardy paıdalanyp jasalatyny. Buǵan deıin Ishki ister mınıstri Erjan Sádenov bul týraly: «Arnaýly quraldardy paıdalaný arqyly jasalǵan qoıylymdyq áreketter («prankter») — mán-jaıyna qaraı buzaqylyq, bılik ókiliniń ne memlekettik jaýapty laýazymdy tulǵanyń ókilettigin óz betimen ıelený, sondaı-aq ákimshilik ne qylmystyq quqyqbuzýshylyq belgileri bar ózge de áreketter retinde saralanýy múmkin», dep eskertken bolatyn.
Eskertýlerden esti adam es jııý kerek bolatyn. Dese de jaqynda qytaılyqtardyń qaltasyna qol suǵyp, qolyn ustaǵan bloger Arýjan Aıbekova kórshi el azamattarynyń aryz-shaǵymynyń astynda qaldy. Qazir elge oralǵan blogerge otandyq polıseıler túsindirme jumystaryn júrgizgen. Endi ol kontent jasarda kóńil tórinen, paıym kókjıeginen ótkizip salam dep opyq jep otyr.
Al Ishki ister mınıstrligi jyl basynan beri prank jasaǵany úshin 24 adam jaýapkershilikke tartylǵanyn málimdedi. Olardyń arasynda 30 kúnge deıin qamaýǵa alynǵandar da bar. Quzyrly organ qaralym úshin adamdy qorlaǵan, jarııa etkisi kelmegen aqparatyn aıdaı álemge pash etken pranktyń sońy jaza ekenin eskertedi.
