Sýret: primeminister.kz
Keshendi shara kórsetkishi
Premer-mınıstr Oljas Bektenov Memleket basshysy 2030 jylǵa qaraı 3,3 mln adamdy, sonyń ishinde 2,3 mln jasty jumysqa ornalastyrý boıynsha naqty baǵyt-baǵdardy aıqyndap bergenin atap ótti. Halyqty jumyspen qamtý máselesin keshendi túrde sheshý úshin qazir eńbek naryǵyn transformasııalaý júrip jatyr. Mamandyqtar mazmuny jaǵynan ózgeriske ushyramaq. Ekonomıkadaǵy qurylymdyq ózgeristerdiń nátıjesinde burynnan qalyptasqan birqatar kásip joıylyp, jańalary keldi.
«Memleket basshysy jarııalaǵan jumysshy mamandyqtary jyly aıasynda eńbek adamynyń mártebesin arttyrýǵa erekshe kóńil bólý kerek. Olar zamanaýı talaptarǵa saı bolýǵa tıis. Búginde elimizde aýqymdy logıstıkalyq, energetıkalyq jobalar iske qosylyp jatyr. Túrli salada sıfrlyq sheshimder belsendi engizilýde. Jalpy, keshendi sharalar jańa sapaly jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik beredi», dep atap ótti O.Bektenov.
Premer-mınıstr Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi atalǵan jumysty salalyq mınıstrlikter men ákimdiktermen turaqty túrde úılestirip, qajetti jedel sharalardy qabyldaýǵa tıis ekenin aıtty. Bul rette eńbek naryǵyndaǵy ózgeristerdiń tolyq esebin júrgizip otyrý kerek. Máselen, Jumys oryndaryn qurýdyń sapaly monıtorıngin qamtamasyz etý úshin Innovasııalyq jobalar navıgatory ázirlendi. Aqparattyq júıe jańa jumys oryndarynyń sanyn, olardyń eńbek naryǵynyń qajettilikterine sáıkestigin, sondaı-aq jumys berýshilerdiń jumyspen qamtý josparlarynyń oryndalýyn qadaǵalaıdy.
«Sheteldik jáne otandyq ınvestorlardyń jańa jumys oryndaryn qurý boıynsha óz mindettemelerin oryndaý baǵytyndaǵy jaýapkershiligin arttyrý kerek. Sondaı-aq ınvestısııa kóleminiń eń kemi 30%-yn quraıtyn eńbekaqy tóleý qoryn qalyptastyrý talabyn saqtaý qajet», dep atap ótti Premer-mınıstr.
Innovasııalyq jobalar navıgatorynda salalar boıynsha tek iri ınvestısııalyq jobalar kórinis tapqan. Premer-mınıstr jańa jumys oryndaryna naqty ýaqyt rejiminde tolyq ári júıeli túrde monıtorıng júrgizý úshin biryńǵaı aqparattyq júıeni jasap shyǵaryp, iske qosýdy tapsyrdy. Ol elimizde iske asyrylyp jatqan jobalar týraly barlyq aqparatty, sonyń ishinde biliktilik deńgeıin, eńbek jaǵdaılaryn, jalaqy mólsherin, basqa da derekterdi qadaǵalap otyrýǵa tıis.
Úkimet otyrysynda sondaı-aq elimizde ashylatyn jumys oryndarynyń bir bóligi ýaqytsha jumyspen baılanysty ekenine nazar aýdaryldy. Mundaı tásildiń halyqty jumyspen qamtýda tıimdiligi tómen. Sondyqtan qoldanystaǵy josparlarda turaqty jumyspen qamtý úlesin ulǵaıtý qajet. Ásirese jas mamandardy jumysqa ornalastyrýǵa basa nazar aýdarý kerek. Atalǵan máselelerdi keshendi túrde sheshýge baǵyttalǵan sharalar Eńbek naryǵyn damytý tujyrymdamasynda kózdelgen.
Úkimet otyrysynyń qorytyndysy boıynsha Premer-mınıstr ortalyq memlekettik organdardyń, óńir ákimdikteri men bıznestiń ózara úılesimdi, birlesken jumysy qajet ekenin atap ótip, salalyq mınıstrlikter men ákimdikterge kelesideı tapsyrmalar berdi: eńbek mınıstrligi oblys ákimderimen birlesip, óńirlik jumyspen qamtý kartalarynda kózdelgen eńbek naryǵynyń negizgi kórsetkishteriniń oryndalýyn qamtamasyz etýge tıis; óńir ákimderi turaqty jumys oryndaryn qurýǵa basa nazar aýdara otyryp, jumyspen qamtý josparlarynyń oryndalýyn jeke baqylaýǵa alady; Ulttyq ekonomıka mınıstrligi salalyq memlekettik organdarmen, óńir ákimdikterimen birlesip, osy jyldyń 1 qyrkúıegine deıin 2025–2027 jyldary iske asyrylatyn jobalar boıynsha barlyq derekterdi memlekettik josparlaýdyń aqparattyq júıesinde ornalastyrýdy qamtamasyz etýge tıis. Sondaı-aq kelesi jyldyń basynan bastap halyqty jumyspen qamtýdy keńeıtýge baǵyttalǵan aýdan men qala ákimderiniń KPI júıesin engizý qajet.
75 jańa mamandyq
Búgingi kúni jańa mamandyqtar Atlasynda Mınıstrlik jetekshilik etetin salalar boıynsha 75 jańa mamandyq bar. Bul týraly Úkimet otyrysynda О́nerkásip jáne qurylys vıse-mınıstri Iran Sharhan málimdedi. Ol mınıstrlik jetekshilik etetin salalar boıynsha kadrlarǵa qajettilik shamamen 40 myń adamdy quraıtynyn atap ótti.
«Mysaly, metallýrgııa men taý-ken óndirisi salasynda smart júıelerdi ázirleýshi, robottandyrylǵan taý tehnıkasynyń operatory, mashına jasaý salasynda vırtýaldy prototıpteýshi mamany, qurylysta Big Data taldaýshysy, «Aqyldy úı» jobalaýshysy sııaqty jańa mamandyqtar paıda boldy. Sonymen qatar bıznes úderisterdi avtomattandyrýǵa baılanysty 40-tan astam mamandyq ózgeriske ushyrady», dedi I.Sharhan.
Bıyl 190 ınvestısııalyq jobany iske qosý barysynda mashına jasaýda taǵy 8 jańa mamandyq paıda bolatyny atap ótildi. Mysaly, olardyń qatarynda 3D basyp shyǵarý jáne dánekerleý ınjeneri, robottandyrylǵan boıaý júıeleriniń operatory bar. Osylaısha, qol eńbeginiń avtomattandyrylǵan eńbek túrimen birtindep aýysýy baıqalyp otyr. Ol qoǵamdaǵy jumysshy mamandyqtary týraly túsinikti túbegeıli ózgertýge múmkindik beredi.
Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, kásibı standarttar naqty sektordaǵy jumys berýshilerdiń talaptaryna sáıkes keletin, suranysqa ıe mamandardy daıyndaýǵa múmkindik beredi.
«Kásibı standarttardy engizý – bilim berý júıesi men óndiristegi naqty suranys arasyndaǵy alshaqtyqty azaıtady. Iаǵnı oqý bitirgen jas maman eńbek naryǵyna tez beıimdelip, birden jumysqa ornalasýǵa qabiletti bolady. Bul óz kezeginde onyń básekege qabilettiligin arttyrady», dedi I.Sharhan.
Sala boıynsha bilikti kadr daıarlaý isinde dýaldy oqytý júıesiniń mańyzy erekshe. Iаǵnı stýdenttiń teorııalyq bilimmen qatar óndiristik ortada praktıkalyq tájirıbe jınaýy qamtamasyz etiledi. Qazir bul júıe 284 kolledjde engizilgen. Onyń ishinde óńdeý ónerkásibine baǵyttalǵan 164 kolledj bar. Dýaldy oqytý úderisine 700-ge jýyq kásiporyn tartylǵan.
«Kásiporyndarmen jasalǵan kelisimder men memorandýmdar aıasynda 30-dan astam bilim berý baǵdarlamasy júzege asyp jatyr. Bul bilim berý mazmunyn jańartýǵa, al stýdentterdi shynaıy óndiristik jaǵdaıǵa beıimdeýge múmkindik beredi. О́tken jyly 2 myńnan astam stýdent óndiris oryndarynda taǵylymdamadan ótti. Aldaǵy ýaqytta bul kórsetkishti arttyra túsý kózdelip otyr. Sondaı-aq ozyq bilim berý tehnologııalaryn engizý maqsatynda halyqaralyq áriptestik te damyp keledi», dedi vıse-mınıstr.
Nátıjesinde, jyl saıyn 13 myńnan astam jas maman eńbek naryǵyna shyǵyp, turaqty jumyspen qamtylýda. Sonymen qatar myńdaǵan mektep oqýshysy úshin kásiptik baǵdar berý is-sharalary ótkizilip keledi. Mınıstrlik ókili atap ótkendeı, kásibı bilim berýdi óndiriske jaqyndatý – Qazaqstandaǵy kadrlyq áleýettiń sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan strategııalyq qadamdardyń biri.
Taý-ken jáne geologııa salalaryndaǵy mamandyqtarǵa da qyzyǵýshylyq artyp keledi. Atap aıtqanda, maýsym aıynda Qarqaralydaǵy oqý-geologııalyq polıgonda II «Sátbaev» geologııalyq ýnıversıadasy uıymdastyrylyp, oǵan elimizdiń jetekshi joǵary oqý oryndary men Semeı geologııalyq barlaý kolledjinen 100-den astam stýdent qatysqan.
Sondaı-aq shilde aıynda Semeı qalasynda mektep oqýshylaryna arnalǵan II Respýblıkalyq dalalyq geologııalyq olımpıada ótti. Oǵan Qazaqstannyń barlyq óńirinen 16 komanda qatysyp, jas geologter óz bilimderi men izdenisterin ortaǵa saldy.
«Mundaı is-sharalar jasóspirimderdiń kásibı baǵdaryn erte kezeńde anyqtaýǵa, geologııa salasyna degen qyzyǵýshylyqty oıatýǵa, daryndy jastardy qoldaýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar bul sharalar otandyq geologııalyq bilim berý júıesiniń halyqaralyq bedelin arttyra túsedi. Eń bastysy, bul mamandyq túlekteri eńbek naryǵynda suranysqa ıe. Keıingi eki jylda osy salany támamdaǵan túlekterdiń 98%-y mamandyǵy boıynsha jumysqa ornalasýda. Bul bilim berý men óndiris arasyndaǵy tıimdi baılanystyń naqty nátıjesi», dedi I.Sharhan.
Statıstıka da bul baǵyttaǵy oń ózgeristi rastap otyr. Buryn jyl saıyn taý-ken jáne geologııa mamandyqtaryn shamamen 1 200 stýdent támamdaıtyn bolsa, sońǵy eki jylda bul kórsetkish 3 myńnan asyp otyr. Demek jastar arasynda bul salaǵa degen qyzyǵýshylyq aıtarlyqtaı ósken.
Mınıstrlik ókili atap ótkendeı, geologııa men taý-ken óndirisi elimiz ekonomıkasynyń strategııalyq salalarynyń biri bolyp sanalady. Sondyqtan bul salada kásibı kadrlardy daıarlaý, jastardy tartý, olardyń bilimin praktıkamen ushtastyrý jumystary jalǵasady.
14 myń jumys orny
Memleket basshysy jarııalaǵan Jumysshy mamandyqtar jyly aıasynda otyn-energetıka kesheninde 14 myńnan astam jańa jumys orny ashylady. Bul týraly Úkimet otyrysynda Energetıka vıse-mınıstri Qudaıbergen Arymbek málim etti.
Onyń aıtýynsha, búginde elimizdiń otyn-energetıka kesheninde 1 671 kásiporyn jumys isteıdi. Onda túrli tehnıkalyq, ınjenerlik baǵyttar boıynsha 303 myńnan astam adam jumyspen qamtylǵan.
«2024 jyly munaı-gaz salasynda 6 myńnan astam, elektr energetıkasynda 3 myńnan astam, jańartylatyn energııa kózderi baǵytynda shamamen 3 myń, munaı-gaz hımııasynda 945 jańa jumys orny ashylady», dedi vıse-mınıstr.
Budan bólek, 2029 jyldyń sońyna deıin júzege asyrylatyn 200-den astam ınvestısııalyq joba aıasynda 70 myńǵa jýyq jańa jumys orny kezeń-kezeńimen qurylady dep josparlanyp otyr. Bul el ekonomıkasy úshin asa mańyzdy salalarda tehnıkalyq biliktiligi joǵary mamandarǵa degen suranys arta túsetinin kórsetedi.
Premer-mınıstr O.Bektenov Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine bul baǵyttaǵy jumystardy barlyq salalyq mınıstrliktermen jáne óńir ákimdikterimen tyǵyz úılestirýdi tapsyrdy. Onyń aıtýynsha, eńbek naryǵyndaǵy ózgeristerdi naqty esepke alyp, jedel sharalar qabyldaý asa mańyzdy.
Jalpy, jumysshy mamandyqtarǵa basymdyq beretin memlekettik saıasat – el ekonomıkasynyń naqty sektoryn kadrmen qamtamasyz etýdiń, jastarǵa turaqty jumys berýdiń jáne tehnıkalyq bilim berý júıesin jańǵyrtýdyń mańyzdy tetigine aınalyp otyr.
Agrosaıasattaǵy basym baǵyt
Agroónerkásiptik keshende de eńbek ónimdiligi artyp, jumys oryndarynyń sany kóbeıýde. Bul týraly Úkimet otyrysynda Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Amanǵalı Berdalın málimdedi. Onyń aıtýynsha, búginde elde 285,5 myń aýyl sharýashylyǵy óndirýshisi bar, olar shamamen 1 mıllıon adamdy jumyspen qamtyp otyr.
«2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha aýyl sharýashylyǵyndaǵy eńbek ónimdiligi bir jumyspen qamtylǵan adamǵa shaqqanda shamamen 5 mıllıon teńgeni qurady. Bul – ótken jylǵy kórsetkishten 16 paıyzǵa joǵary. О́nimdiliktiń artýy – oń qubylys. Biraq ol jumys kúshi qajettiligin qysqartady. Buǵan qosa aýyl sharýashylyǵy jumystarynyń maýsymdylyǵy da eńbek resýrstaryna degen qajettilikti turaqsyz etedi», dedi A.Berdalın.
2023 jyly bul kórsetkish 4,2 mln teńge bolǵan. Bıyl da ósim jalǵasyp otyr: alǵashqy toqsanda eńbek ónimdiligi 10,6%-ǵa artqan. Bul – salanyń tıimdiliginiń joǵarylaǵanyn bildiredi. Alaıda vıse-mınıstr munyń bir jaǵynan turaqty eńbek resýrstaryna degen suranystyń azaıýyna ákep soǵatynyn da atap ótti. Búginde AО́K salalarynda shamamen 6,5 myń maman qajet, onyń ishinde 3,5 myńnan astamy – bilikti kadrlar.
Vıse-mınıstr agrarlyq sektorda jumyspen qamtýdy arttyrý baǵytyndaǵy jumystar jaıynda da baıandady. Onyń aıtýynsha, mınıstrlik jańa jumys oryndaryn qurý jáne ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattardy uıymdasqan sharýashylyqtarǵa tartý úshin júıeli sharalar qabyldaýda.
«Aýyl sharýashylyǵynda jumyspen qamtýdy ulǵaıtý jónindegi saıasattyń bir baǵyty «Aýyl amanaty» baǵdarlamasyn júzege asyrý. Onyń aıasynda jalpy 115 mıllıard teńgege 17 myńnan astam shaǵyn nesıe berildi. Nátıjesinde, aýyldyq jerlerde 20 myńǵa jýyq jańa jumys orny ashyldy. 2025 jyly AО́K ınvestısııalyq jobalary aıasynda 616 mlrd teńge somaǵa 285 joba júzege asyrylady. Bul jobalar 6,3 myń turaqty jáne maýsymdyq jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik beredi. Jalpy, aldaǵy úsh jylda 3,4 trıllıon teńgege 683 jobany iske asyryp, 23 myńǵa jýyq jańa jumys ornyn ashý kózdelip otyr», dedi Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri.
