Qytaı elinde bosaǵasyn bekitip, shańyraǵyn kóterip, keregesin qalaǵan «Jańa áýen» konserttik kompanııasy ótken jyldyń sońyna qaraı qut mekenine oralyp, jurtymyzdyń qaımaǵy buzylmaǵan ulttyq áýenderin tyńdaýshyǵa shashý etip shashyp júr eken. Buǵan deıin olar Almatyda, О́skemende, Kókshetaýda óner kórsetse, búgin Astana jurtshylyǵymen dıdarlasady. Soǵan oraı, «Jańa áýen» konserttik kompanııasynyń prezıdenti Erbosyn NurmuHanulyn áńgimege tartqan edik.
– 1991 jyly Qazaq eli táýelsizdigin jarııalaǵannan keıin, shettegi qazaqtardyń jan dúnıesine bir ózgeris endi. Burynǵydaı kóp qatarynda júre bermeı, oı-sanany oıatý úrdisi árqaısymyzdyń kóńil túkpirimizden oryn aldy. Qaıtsek atajurtymyzǵa septigimizdi tıgizemiz dedik. Meniń mamandyǵym ekonomıst edi, tirligim jaman emes bolatyn. Biraq tóńiregimdegi qandastardyń rýhyn qalaı oıatamyn, qandaı serpilis jasasam dep júretinmin. Bir kúni Úrimji qalasyndaǵy bazardy aralap júrsem, qazaq ánshileriniń úntaspalaryn ózge jurttar satyp tur. «Bul úntaspalarda ne qamtylǵan, qandaı ánder aıtylady?» – desem olar tolyq jaýap bere almady. Sodan baryp, qazaq án-kúı taspalaryn ózim satýǵa kóshtim. Sóıtip, bazardaǵy qazaq úshin «qyzmet» etip júrgenderdi yǵystyryp shyqtym. Sál aýqattanǵan soń, atajurtymmen baılanys jasadym. 2001 jyly – Sáken Qalymov pen Merýert Túsipbekovany, 2003 jyly – «MýzART» tobyn, odan keıin 2004 jyly – ánshi Toqtar Serikovti, aıtystyń aqtańgeri Orazáli Dosbosynovty shaqyryp, Qytaıdaǵy qandastarǵa ónerin tamashalattym. Shámshi Qaldaıaqov pen Muqaǵalı Maqataevtyń eske alý keshterin ótkizdim.
– Erbosyn, belgili ánshi Gúlzıra Bókeıhanovamen bir joly tildeskenimde kórshi elde qazaq óneriniń ózińdeı bir jaqsy janashyry bar, qazaq án, bı, kúılerin mıllıard halyqqa tanystyryp júr dep edi. Sol ras boldy ǵoı.
– Gúlzıranyń nıetine rahmet. Men ult rýhanııatyna jumys bastaǵanda ol kýá bolǵany anyq. Kóp halyqtyń ortasynan oıyp oryn alýy, árıne, ońaı emes. Izdenesiń, umtylasyń. Qaıtkende de tyńnan jol salýǵa talpynasyń. Mysaly, qazir jurttyń súıispenshiligine bólengen «Qarajorǵanyń» áýenin «Salkúreń» degen kúıdiń negizinde ánge aınaldyryp, Mereı Turdaqyn degen azamatqa sózin jazdyryp taratqan men edim. Sonymen birge, 120 adam qatysqan «Aǵajaı» degen sahnalyq qoıylym jasadym. Bul alty bólimnen turatyn edi. Bárinde qazaq halqynyń salt-dástúri kórinis tabady.
– Elorda jurtshylyǵyna tartar tartýlaryńyz qandaı?
– Ultymyzdyń án-kúıi, bıi ǵoı. Ahmetjan, Aınur, «Dos» toby, Baqytkeldi, Janat sekildi óner órenderi, bulbul úndi Altynaı, Dástúr sahna tórinen oryn alatyn bolady. Osyndaı ıgilikti isti uıymdastyrýǵa uıytqy bolǵan Murat, Aıdyn, Qýanysh, Muratjan sekildi jigitterdiń de qosar úlesi erekshe. Biz elge «El ne beredi?», dep kelip otyrǵamyz joq. «Biz ne beremiz?» dep kelgenderdiń qataryndamyz.
– Alǵa qoıǵan maqsat-mindetteriń de az emes shyǵar?
– Atajurtyma kelgen sanaýly aılardyń ishinde «Jibek joly – shoý tehnıka» degen ataýmen birlestik qurdyq. Ondaǵy maqsat, konsertterge tehnıkalyq qyzmet kórsetý boıynsha Qytaı men Qazaq eli arasynda baılanys ornatý. Sebebi, konsertke qajet sapaly tehnıkalyq quraldarmen ózge jurt ókilderi aınalysý ústinde. «Men osy isti óz qolymyzǵa nege almaımyz?» degen izgi nıetpen is bastadym. Qazirdiń ózinde «Dala daýysy» festıvaliniń konsertin, «Naýryz» merekesine qatysty qoıylymdardy tehnıkalyq jabdyqtarmen qamtý, dekorasııasyn jasaýdy iske asyrdyq. «Ulttyq shoýlarǵa», «Eýrazııa» arnasynda júrip jatqan «X-factor» jobasyna LED ekrandaryn qoıý oń nátıje berýde. KTK telearnasyndaǵy «Qabatov shoý» men «Benefıs shoýǵa» da bizdiń shoý-shyraqtarymyz ár berýde. Alǵa qoıǵan mindettiń biri, eldiń táýelsizdigimen birge, ár azamattyń eńbek etýdegi táýelsizdigi, ıaǵnı ulttyq jumys oryndaryn ashý. Elbasy Nursultan Nazarbaev aıtyp kele jatqan barlyq salada ulttyq ónim óndirý. Men osy ispen aınalysqaly eki el kóleminde ondaǵan emes, júzdegen adamǵa jumys taýyp berip kelemin. Bir kezderi Qytaı serıaldaryn Qazaq eline taratsaq, endi ata jurtymyzdaǵy teledıdardan kórsetilip jatqan serıaldardy Qytaı eline jetkizýdemiz. Bul «Kóshpendiler» kınosynan bastaý alǵan edi. «Kek» degen kınony da daıyndap qoıdyq. Endigi bir maqsat – «Jibek joly boıynda» degen baǵdarlama. Bul baǵdarlamanyń negizin derekti dúnıeler quraıdy. Naqtylaı tússek, Qazaq eliniń aıtýly tulǵalary týraly fılmder jasap, álem jurtshylyǵyna kórsetý. Qazir buǵan bizdiń múmkindigimiz bar. Zamanǵa saı tehnıkalyq quraldar da jetkilikti. Almatyda bir ortalyǵymyz jumys isteıdi, endi Astanadan ashpaq nıettemiz. Umtylǵanǵa elimde múmkindik mol eken. Bir sózben aıtqanda, zamanaýı tehnıkanyń erekshe jetistikterin paıdalana otyryp, ekonomıkasy ósken Qazaq eliniń bar rýhanı baılyǵyn jasartyp, jańartyp, joǵyn túgendep, biz de esh jurttan kem emespiz degendi dáleldeý. Men mıllıard halqy bar Qytaı elinde qazaqtyń rýhanı qundylyǵyn osy nıette qolǵa alyp, biraz jetistikke jettim. Sony qazaq topyraǵynda jalǵastyrsam, gúldendirsem, ózgeniń shoýyna tamsanyp júrgen jas urpaqtyń nazaryn ózime aýdaryp, ózimizde de bar ekenin dáıektesem degen basty arman, nıet bar.
– Nıetińe jet. Armanyń oryndalsyn.
Áńgimelesken
Súleımen MÁMET,
«Egemen Qazaqstan».
