Sýret «Egemen Qazaqstannyń» arhıvinen alyndy
Osydan tórt jyl buryn Prezıdent 2030 jylǵa deıingi quqyqtyq saıasat tujyrymdamasyna qol qoıdy. Ulttyq quqyqtyq júıeni jetildirýge arnalǵan baǵdarlamalyq qujat zańnamanyń jekelegen salalaryn damytýdy maqsat etti. Negizi buǵan deıin memlekettik basqarý júıesin jetildirý, ekonomıkalyq ósimdi jedeldetý, sondaı-aq bilim berý, densaýlyq saqtaý, azamattardy áleýmettik qorǵaý salasyndaǵy birqatar máseleni sheshýge baǵyttalǵan quqyqtyq reformalar qolǵa alyndy. Endi osy baǵyttar júıelenip, arnaıy tujyrymdamamen nyǵaıtylyp otyr.
Nátıjesinde, qazir elimizde quqyqtyq aqparat aǵyny edáýir keńeıip, túrli normatıvtik aktiler qabyldana bastady. Muny qoǵamnyń, jeke jáne zańdy tulǵalardyń óz máselelerin sheshýde quqyqtyq quraldardy belsendi qoldanýymen de baılanystyrýǵa bolady.
Quqyqtyq saıasat zań tetikterin maqsatqa saı paıdalanýǵa, adamı qundylyqtardy eskere otyryp, qoǵamda tártiptiń saqtalýyna basymdyq beredi. Ol úshin memleket halyqtyń quqyqtyq saýatyn dáıekti túrde arttyryp keledi. Máselen, byltyr «Halyq zańgeri», «Ádilet keńes beredi», «Ashyq esik kúni», «Tegin zań kómegi kúnderi» aksııalary turaqty ótkizildi. Respýblıkanyń barlyq óńirinde 100 myńnan asa adamdy qamtıtyn 1 310 konsýltatıvtik-túsindirý is-sharasy uıymdastyryldy.
Aýdandyq, aýyldyq ákimdikterdiń ǵımaratynda, mádenıet úıinde demalys ortalyǵynda jáne qoǵamdyq oryndarda ashylǵan «Quqyq kabınetteriniń» ereksheligi sol, shalǵaıdaǵy aǵaıyn quqyqtyq aqparatqa jedel ári ońtaıly qol jetkizdi. Ilkimdi is aýmaqtyq ádilet organdary men jergilikti atqarýshy organdardyń birlesken jumysy nátıjesinde ótken jyldyń birinshi toqsanynda kezeń-kezeńimen júzege asty.
– Bul – azamattardyń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan mańyzdy joba. Basty maqsat – turǵyndardy quqyqtyq máseleler boıynsha mamannyń kómeginsiz-aq ózdiginen izdenýge, zańnamany túsinip, ony kúndelikti ómirde qoldana bilýge yntalandyrý. Qazirgi tańda kabınetter e-Gov ózine-ózi qyzmet kórsetý buryshtarynyń bazasynda qurylǵan. Qajetti zamanaýı tehnıka – kompıýter, prınter, veb-kameramen jabdyqtalǵan. «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesine, «Zań» derekqoryna, «Ashyq NQA» portalyna, e-Gov, e-Otinish jáne basqa da resýrstarǵa kirýge bolady. Aýmaqtyq ádilet organdary aı saıyn keminde bir ret osy kabınetterdiń bazasynda qabyldaý ótkizip, azamattarǵa keń aýqymdy másele boıynsha tájirıbelik quqyqtyq kómek kórsetip keledi. Birinshi jartyjyldyqta 35 myńnan asa azamat «Quqyq kabınetiniń» qyzmetin paıdalandy, – deıdi Ádilet mınıstrligi Konstıtýsııalyq zańnama jáne memlekettik basqarý departamenti dırektorynyń orynbasary Nurbek Nurǵalıev.
Oǵan qosa byltyr Eup.kz. saıty arqyly onlaın rejimde zań qyzmetterin usynýǵa jáne alýǵa múmkindik beretin «E-ZanKomegi» biryńǵaı aqparattyq júıesi iske qosyldy. «Zan Komegi» mobıldi qosymshasynda 2 myńnan astam advokat pen zań keńesshisi 472 myńnan astam azamatqa keńes bergen.
Búginde azamattar notarıýsqa barmaı-aq, «E-notarıat» júıesinde beıneqońyraý arqyly onlaın rejimde senimhattar men erli-zaıyptylardyń kelisimderiniń barlyq túrin ala alady. Bul ásirese, notarıýstyq qyzmetter baǵasy qymbattaǵan kezde azamattar úshin tıimdi sheshim boldy. Máselen, ótken jyly osy qyzmetti 176 myń adam paıdalanǵan. Eskeretin jaıt, múlikti basqarýǵa qatysty senimhattar burynǵysha tek oflaın formatta rásimdeledi.
Sondaı-aq qazir zańsyz áreketterdiń aldyn alý maqsatynda bıometrııalyq sáıkestendirý qoldanylyp, ótinishterge QR-men qol qoıylady. Al qyzmet nátıjeleri eGov mobile-dyń «Sıfrlyq qujattar» bóliminde táýlik boıy qoljetimdi.
«Robot sot oryndaýshysy» engizildi. Máselen, 20 AEK-ke deıingi ákimshilik aıyppuldar ýaqtyly tólenbegen jaǵdaıda ýákiletti organ málimetterdi jeke sot oryndaýshynyń qatysýynsyz is júrgizýdi qozǵaıtyn robotqa júkteıdi. Azamattar is qozǵalǵany jóninde aqparatty eGov mobile-da 1414-ten SMS habarlama jáne push-habarlama arqyly alady. Sonyń nátıjesinde azamattar sot oryndaýshysyna júginbeıdi jáne oǵan tólenetin 25% qosymsha shyǵynnan bosatylady.
– Zań – erejeler jıyntyǵy ǵana emes, bul qoǵamdaǵy tártiptiń, qaýipsizdik pen ádildiktiń kepili. Ári onyń normalary eldiń saıası damýyna serpin berip, jalpyǵa birdeı quqyqtyq alań qurady. «Zań men tártip» ıdeologııalyq tujyrymdamasyn iske asyrý aıasynda Almaty qalasynyń prokýratýrasy «Quqyqtyq dárihana» jobasyn iske qosty. Buǵan qosa jedel zań kómegine júginýge nemese zań buzýshylyq týraly habarlaýǵa bolatyn «senim telefony» jumys istep tur. «Zhastarmen» platformasy arqyly jas almatylyqtar quqyqtyq aqparat ala alady, esirtkige qarsy naýqandarǵa qatysyp, quqyq buzýshylyqtar týraly anonımdi túrde habarlaýǵa múmkindik te bar. Joba Telegram arnasy arqyly jumys isteıdi, oǵan kez kelgen adam qosyla alady, – deıdi Almaty prokýratýrasynyń resmı ókili Raıymbek Sháripbaev qalada ótken «Zań jáne tártip» aptalyǵynda.
Ádilet mınıstrligi jyl aıaǵyna deıin 300 myńnan astam azamattyń quqyqtyq saýatyn jetildirýdi jáne qarapaıym zańgerlik keńester berýge, qujattardy jınaýǵa kómektesýge arnalǵan «Áıteke» kómekshi chat-botty iske qosýdy josparlap otyr. Odan bólek robot sot oryndaýshysynyń quzyretin keńeıtip, aınalysatyn bereshek mólsheriniń shegi 20-dan 40 AEK-ke deıin arttyrýǵa áreket etip jatyr. Bul jylyna 12,2 mlrd teńgege deıin únemdeýge múmkindik beredi.
Baıqaǵanymyzdaı, elimizde otandastarymyzdyń ásirese shalǵaıdaǵy aýyl turǵyndarynyń sapaly quqyqtyq keńes alýyna múmkindik jasalyp, olarǵa onlaın zań kómegi men sıfrlyq platformalar qoljetimdi bola tústi. Bul elimizde júzege asyp jatqan quqyqtyq saıasattyń júıeli júrgizilip jatqanyn kórsetedi. Aldaǵy ýaqytta osy úrdisti odan ári tereńdetý ádiletti qoǵam qalyptastyrýdyń berik negizi bolmaq.
