Qazaq kúıiniń Generaly

Túrkistan oblysynyń qala, aýdan­darynan kelgen jas kúı­shiler baıqaýda General Asqa­rovtyń «Naz­qońyr» kitabynan bir kúı oryndasa, ekinshi kezeńde Sozaq óńiri kúıshileriniń shyǵar­masynan bir týyndy tartty. Jas kúıshilerdiń ónerine elimizdiń belgili kúıshi-ustazdary men máde­nıet salasynyń maıtalmanda­ry qazylyq etti.

Kúıshiniń ákesi Ábdiraýyq Sozaq jurtyna málim dombyrashy, anasy Amankúl Asqarkelini ádemi án salatyn, onyń ústine óleń-jyrlardy, dastan-qıssalardy jatqa aıtatyn ónerpaz. General balalyq shaǵynda aýyldas­tary Súgirdiń, Jappastyń, Nurtaıdyń kózin kóredi. Solardan tálim ala­dy. Kúıdi bir estigende qaz-qal­pyn­da qaıtalap tartyp beretin Gene­raldyń erekshe qabilet ıesi ekenin ańǵarǵan aǵa býyn ony ja­tyrqamaǵan, jaqyn tart­qan, úıretken. Alyptardyń qasyn­da júrip, kóp úırengen bozba­la mektepti bitirgen soń Qurman­ǵazy atyndaǵy memlekettik konser­vatorııaǵa túsedi. Osy oqý ornynda bilikti ustazdar men shy­ǵar­mashyl ortanyń nazaryna iligedi. Qarataýdyń kúı óneri­men sýsyndaǵan General endi Qur­manǵazy, Dáýletkereı, Dına shyǵar­malarynyń astaryna úńiledi. Táttimbettiń shertpe kúılerin ustazy Jappas Qalambaevtan úırenedi. Konservatorııada oqyp júr­gende birneshe ánin qazaq radıosy arqyly elge taratyp, kúılerin kúıtabaqtarǵa jazdyrdy. Alaıda General konservatorııada az ýaqyt oqyp, aýylsha­rýashylyq ınstı­týtyna aýy­syp ketedi. Degenmen ınstıtýtta jú­rip stýdenttik o­rkestrge qa­tys­ty. Qazaq radıo­syna Táttimbet, Súgir, Jámı, Tólegen kúılerin jazdyrdy. О́ner sańlaqtary Manarbek Erjanov, Ǵarıfolla Qur­man­­ǵalıev, Jamal Oma­­rova, Roza Baǵlanova, Qalı Jantileýov, Úristembek Omarov, taǵy basqalary Generaldyń dara talantyn joǵary baǵalady. Gene­ral «Sen ǵana», «Aqyn qyzǵa», «Nege súıdim bulbul qusty», «Túsindirshi, súıiktim», «Seniń kóziń», «Jas tilek» atty syrshyl lırızmge toly ánderimen de kópshilikke tanyldy. «Dala erkesi», «Aq shabaq», «Sezim kúıi» atty kúıleri radıodan jıi berilip turdy. 1963 jyly týǵan aýylyna oralǵan ol Qarataýdyń shertpe kúılerin nasıhattaı bas­tady. 1969 jyly Búkilodaqtyq «Melodııa» fırmasynan kúıshiniń jeke kúıtabaǵy jaryq kórdi. General Asqarovtyń oryndaýynda kúıta­baqqa Súgirdiń sırek oryn­dalatyn toǵyz kúıi endi. Qazaqstannyń halyq ártisi, dırıjer Aldabergen Myrzabekov sozaqtyq kúıshi oryndaýyndaǵy kúılerdi orkestr­ge túsirdi.

Baıqaý kúıshiniń ómir joly men ónerin arqaý etken arnaıy teatrlandyrylǵan kórinispen ashyldy. General Asqarovtyń Súgir, Jappas, Tólegen syndy uly kúıshilerden tálim alǵan shertpe kúı sheberi ǵana emes, kompozıtorlyq, ánshilik qyrlary da kórinis tapty. О́ner dodasynyń resmı ashylýynda aýdan ákimi Muhıt Turysbekov sóz sóıledi. Kúıshi General Asqarovtyń jary, zeınetker ustaz Jańyl apamyzǵa qurmet kórsetti. Qazylar alqasynyń tóraǵasy Janǵalı Júzbaı baıqaýdyń jas ónerpazdar úshin mańyz­­dylyǵyna toqtalyp, olardyń bolashaǵyna se­nim bildirdi. Sondaı-aq eń­bek ardageri, aýdannyń qurmetti azamaty Pardabek Saqtapbergenuly kúıshi General Asqarov týra­ly este­likterimen bólisti.

Sonymen, baıqaý qory­tyn­dysy boıynsha bas júldeni Álipbek Daryn (Sozaq aýdany) jeńip alsa, I oryndy – Turlybaı Nurlybek (Qazyǵurt aýda­ny), II oryndy sozaqtyq Móldir Seısenbaeva, III oryndy Amantaı Aıan (Sary­aǵash aýdany) ıelendi. Sondaı-aq qatysýshylarǵa Súgir, Tólegen Mombekov, General Asqarov atyn­daǵy jáne aýdan ákiminiń arnaıy júlde­­­leri tabys etildi.

Túrkistan oblysy