Eńbekpen tapqan yrysyn

G.Ajyǵulova oblystyq ká­sip­kerler palatasy uıym­das­tyrǵan jármeńkelerge de tu­raqty qatysyp, osy saladaǵy árip­testermen iskerlik baılanys­tar ornatyp úlgerdi. Ol aýyl kásipkerleri shyǵarǵan bu­ıymdar men tamaq ónimderiniń naryqqa shyǵýyna «Bir aýyl – bir ónim» jobasy oń yqpal etip kele jatyr deıdi. Jaqynda ǵana oblys ortalyǵynda ótken aýyl kásipkerlerine arnal­ǵan kórmede Gúlzıranyń túrli tabıǵı dámdeýishter qosylyp, ystalyp, keptirilip, pisirilgen shujyqtary áp-sátte satylyp ketti. Osy jerde bıznesin ke­ńeıtýge qatysty tıimdi usy­nystar men keńester aldy.

Jas kelinshek bul kásipke kezdeısoq kelgen joq. Bala kezi­nen maldyń etin uzaq saqtaýdyń tájirıbesin kórip ósti. «Áke-sheshem Áıteke bı aýdanynda  mal baǵýmen aınalysty. Bala kezden et saqtaýdy, ystaýdy kórip kelemin. Biraq qoıdyń ish maıy men jylqy qazysy maıynyń rásýa bolyp jatqanyn kórip, osy tabıǵı taza ónimdi qaıtyp jaratsaq bolady degen oı jıi mazalaıtyn. Ájem maldyń tazartylǵan ishegine et pen sarymsaq, pııaz, kúrish qosyp, óte dámdi shujyq daıyn­dap, qysqy kanıkýlǵa keletin stýdent balalarymyzǵa saqtap qoıatynyn kórip júrdim emes pe? Sóıtip, quramynda hımıkat, soıa joq, biryńǵaı taza etke qoıdyń quıryǵy men qazy ma­ıyn qosyp shujyq shyǵarý­dy osydan úsh jyl buryn qolǵa aldym. Usynysymdy áke-she­shem men baýyrlarym birden qol­dady. Arty qalaı bolady dep júrek­singendikten, bankter­den nesıe alǵym kelmeı, jeke qar­jymdy shyǵardym. Jab­dyq­ta­ry men basqa da usaq-túıek qajet­tilikteri úshin 2 mıllıon teńge jumsaldy. Hromtaý qalasyn­da­ǵy et dúkenimizge Áıteke bı, Hrom­taý aýdandarynyń sha­rýashylyqtarynan et áke­­linedi. Shujyqqa qajetti bas­ty shı­kizat – osy jerde bolsa da, oǵan ártúrli qospalar, qural-jab­dyqtar kerek. Sanıtarlyq-epı­demıologııalyq qyzmet mamandary tamaq ónimderin jasaýda tazalyq saqtaýǵa qatysty ere­jelerdi talap etedi. Shujyq jasaýǵa qajetti jabdyqtar men arnaıy qaptamany Almaty­dan aldyrttym. Jasyratyny joq, basynda qatty qınal­dym. Buryn jasamaǵan kásip, usaq-túıek kedergileri de bar. Birte-birte isimiz jolǵa túsip, jurttyń yqylasyna ıe bola bastadyq. Satyp alǵan adamdar kelip, alǵysyn aıtqan­da, marqaıyp qalamyn. Ras, shu­jyqtarymyzdyń baǵasy arzan emes. Ony jasyrmaımyn. О́ıtkeni bul taza tabıǵı ónim. Shujyqtyń bir túrine quıryq maı qosylsa, ekinshisine jylqy qazysynyń maıy qosyla­dy», deıdi hromtaýlyq kásipker Gúlzıra Ajyǵulova.

Programmıst mamandyǵyn shujyq bıznesine aýystyrǵan Gúlzıra Aqtóbege turmysqa shyqqan soń kásibiniń aıasyn ke­ńeıtti. Qalanyń shetindegi úl­ken úıiniń jazdyq asúıiniń bir jaǵy seh, ekinshi jaǵy – dúken. Bile­tinder osy jerden kelip satyp alady. Ekinshi jaǵynan ká­sipker áleýmettik jelilerdegi paraq­shalary arqyly onlaın tap­syrys qabyldaıdy. Shu­jyq jasaýdyń qyr-syryn Aq­taý­daǵy kásipkerlerdiń táji­rı­besinen úırengenin jasyrmaı­dy. Gúlzıranyń aıtýynsha, mu­nyń ádisi óte qarapaıym, tek sanıtarlyq erejeler qatań saqtalsa bolǵany. Eń aldymen jaqsy jaryqtandyrylǵan jeke ǵımarat pen muzdatqyshtar kerek. Shujyq túrleriniń jasalý ádisi ózgeshe bolsa da, jasaý tehnologııasynyń talaptaryn buljytpaı oryndaý óte mańyzdy. Ol úshin dámdeýish­termen aralastyrylǵan qoı, sıyr, jylqy etine usaqtap tý­ral­ǵan quıryq maı ne qazy maıy qosylyp, arnaıy jabdyq­qa salynyp tartylyp, qaptamaǵa salynady. Sodan keıin shıki shujyq býlap, ystaıtyn ekinshi jabdyq­qa salynady. Bul jerde shujyq­tyń birneshe túri daıyndalady. Baǵasy qymbaty­raq, shamamen kılosy 8 myń teńge bolady. Aqtóbe dúkenderin­degi shujyqtardyń eń tómengi baǵasy shamamen 2000-2500 teńgeniń arasynda. Hrom­taý­lyq kásipker shujyqtary­nyń baǵasy etten eki ese qym­bat dep biraz jurt narazylyq bil­dirgenimen, quramyn kór­gen soń túsinedi. Bul jerdegi bas­ty qaǵıda – sapaly, tabıǵı ónim­nen jasalǵan as arzanǵa ba­ǵa­lanbaýǵa tıis. Taǵy bir suraq – aýyl kásipkerleriniń qoly­nan shyqqan ónimder nege dúken sórelerine túspeıdi? Nege syrttan keletin shujyqtar keder­gi­siz qabyldanady da, Gúlzıra sııaqty aýyl kásipkerligin damytyp otyrǵandardyń ónimde­rine kedergi kóp? Meıli, birne­she ­tonnalap shujyq shyǵarýǵa shamasy kelmese de, az-azdap bolsa da, satyla bermeı me? Gúlzıra úıi­niń janyndaǵy shaǵyn sehta ­eki adamdy jumysqa alǵan. Salyq­ty da ýaqtyly tólep otyr. О́zi sııaqty kásibin jańa bastaǵan­dar­ǵa ónimderin áleýmettik jeli arqyly satýdy usynady. Osy jerde tapsyrys bergender ar­qyly ónimderdi jarnamalaýǵa bolady. Shujyq tez ótip ketetin taýar emes. Sondyqtan kásibin endi bastaǵandar úshin qolaı­lysy – onlaın saýda. Áleýmettik jeli arqyly habarlasyp, tapsyrys bergenderge ónimdi kýrer arqyly jiberedi. Ol kásibiniń aıasyn keńeıtý úshin memlekettik qoldaýǵa súıenýdi de josparlap otyr. Shujyq jasaýdyń qyr-syryn meńgergen kásipkerdiń bolashaqqa jospary kóp. Eń bas­tysy – tamaq ónimderin óńdeý salasynda artyq shyǵynsyz óz jolyn tapty. Aýyldyń tabıǵı, taza shıkizatyn kádege jaratyp, tabys tabýdy jolǵa qoıǵandar óńdelgen ónim túrlerin kóbeıtse, aýyl bıýdjetine túsetin salyq ta artady, jumyssyzdyq ta azaıady.

Aqtóbe oblysy