Infraqurylym jaqsaryp, týrızm damyp keledi

Osy oraıda Túrkistan oblysynda týrızm salasyna ınvestı­sııa tartý jumystary qarqyn­dy júrgizilip jatqanyn aıta ketelik. Negizgi kapıtalǵa tar­tyl­ǵan ınvestısııa kólemin jyl sońyna deıin 55,9 mlrd teńgege jetkizý josparlanǵan bolsa, ol 6 aı qorytyndysymen 33 mlrd teń­gege oryndaldy. Iаǵnı jospardyń 59%-yn qurap otyr. Bıyl týrıstik ınfra­qury­lymdy damytýǵa baǵyt­talǵan ınvestısııa kóle­mi de aıtarlyqtaı artyp otyr. Naq­ty aıtqanda, týrızm sala­syndaǵy negizgi kapıtalǵa tar­tylǵan ınvestısııa kólemi 33 mlrd teńgege jetken. Bul qa­rajat jańa týrıstik nysan­dardyń qurylysyn júrgizýge, ınf­raqurylymdy jańǵyrtýǵa jáne servıstik qyzmetterdiń sapa­syn arttyrýǵa baǵytta­lyp otyr. Jańadan boı kóterip jat­qan nysandar qatarynda «Lords Heir», «Khan Palace 2», «Yassy Hall and Apartments» sııaq­ty qonaqúıler men «Bola­shaq qu­ry­lys» JShS-nyń demalys aımaǵy bar. Jobalar iske qosylǵan soń, óńirde qyz­met kórsetý sapasy edáýir jaq­sa­ryp, týrıster sanynyń ósýine yqpal etýge tıis.

Jalpy alǵanda, bıyl oblysta 27 ınves­tısııalyq jobany iske asyrý kózdelgen. Bul jobalarǵa 26,3 mlrd teńge kóleminde qarjy tartylyp, nátıjesinde, 1 130 jańa jumys orny ashyldy. Sonymen qatar týrıstik ınfraqurylym salasynda 11,3 mlrd teńge kólemindegi 6 joba júzege asyrylady. Osy jobalardyń barlyǵy týrızmdi ekonomıkanyń draıver salasyna aınaldyrýǵa baǵyttalǵan.

Oblysta týrızm salasyn damytý jóninde 2025–2029 jyl­darǵa arnalǵan qadamdyq jos­par bekitilip, jumystar júıeli júrgizilip jatyr. Jaqynda oblys ákimi Nuralhan Kósherovtiń tóraǵalyǵymen ótken jıynda óńirdegi týrızm salasyn jandandyrý baǵytyndaǵy ju­mystar saralanyp, ózekti máse­leler men aldaǵy josparlar talqylandy. Oblys ákimi aýdan, qala ákimderine bekitilgen ındıkatorlardy merziminde oryndaý kerektigin eskertip, jaýapty sala basshylaryna qyzmet sapasyn arttyrý, týrıstik oryndardy abattandyrý, ınvestısııa tartý boıynsha birqatar tapsyrma berdi. Oblystyq týrızm basqarmasynyń máli­metinshe, jyl sońyna deıin ishki týrıs­ter sanyn – 350 myń, sheteldik týrıster sanyn 18 myń adamǵa jetkizý josparlanǵan. Qazirgi kórsetkishter ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 166,2%-ǵa artqan. Al e-qonaq platformasynda oblystaǵy sheteldik týrısterdiń sany 2025 jyldyń 6 aıynda 23,6 myń adamdy qurady. О́tken jyl­dyń tıisti kezeńimen salys­tyrǵanda bul kórsetkish 2 esege artqan. Ornalastyrý oryn­darynyń nómirlik qorlaryn arttyrý boıynsha búginde tó­sek­tik oryndar sany 10 219-ǵa jetip, bekitilgen ındıkator 126,4% oryndalǵan. Júıeli jumystardyń nátıjesinde Tólebı aýdanynda ornalasqan demalys oryndarynyń sany 118-den 194-ke, al Saryaǵashtaǵy shıpajaılardyń sany 63-ke jetti. Oblystyq týrızm basqar­masynyń málimetinshe, 2029 jylǵa deıin óńirdegi týrıster sanyn 1 mln adamǵa jetkizý mejelengen. Bul maqsatty júzege asyrý barysynda oblysqa kelýshi týrısterdiń ártúrli kategorııalary boıynsha naqty kórsetkishter belgilengen. Atap aıtqanda, ornalastyrý oryndarynda qalǵan týrıster sany 550 myń adamǵa jetýi tıis. Osy arqyly óńirdiń qonaqúıleri men týrıstik ınfraqurylymynyń deńgeıi men tartymdylyǵyn arttyrý kózdelip otyr. Sonymen qatar tabıǵı aýmaqtarǵa keletin týrıster sanyn 200 myńǵa, al emdik-saýyqtyrý oryndaryna keletin týrıster sanyn 250 myńǵa jetkizý josparlanǵan. Týrıstik ınfraqurylym aýqy­my jyldan-jylǵa artyp kele jatqan oblysta 245 qonaqúı, 298 demalys orny men 117 emdik-saýyqtyrý kesheni jumys isteıdi. Atalǵan nysandar tek týrısterdi qabyldaýmen, olarǵa qyzmet kórsetýmen shektelmeı, sonymen qatar myńdaǵan jumys ornyn qamtamasyz etip otyr. Bıylǵy alǵashqy jartyjyldyq qorytyndysy boıynsha tabıǵı nysandarǵa kelýshiler sany 80,2 myń adamdy qurasa, tarıhı oryndarǵa kelgender sany 520,7 myńǵa jetti. Bul kórsetkishter halyqtyń tarıhı-mádenı muraǵa degen qyzyǵýshylyǵy artyp kele jatqanyn bildiredi. О́ńirde sheteldik týrısterdiń aǵyny da artyp keledi. Qytaı, Japonııa, Germanııa, Italııa elderinen ke­letin týrıster sany ósip otyr.

Oblysta ornalasqan erek­she qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar­da týrıstik-rekrasııalyq maq­satta 30 týrıstik soqpaq pen marshrýt qurylǵan. So­nyń biri – ­«Aqsý-Jabaǵyly» qo­ry­ǵy. Qoryq aýmaǵynda 10 tý­rıs­­tik soqpaq otandyq jáne she­­­teldik týrıs­terge sapaly qyz­­­met kórsetip keledi. Bul soq­­­paqtar arqyly taýlardyń ásem tabıǵatyn, ósim­dikter dú­nıesin tamashalap qana qoı­maı, jabaıy janýarlardy da jıi ushyratýǵa bolady. Atap aıtqanda, jabaıy shoshqa, Sibir taýeshkisi, Túrkistan sileýsini sııaqty taǵy basqa ańdar osy qoryq aýmaǵynda meken ete­di. Sondaı-aq munda sırek kez­desetin janýarlar – Tıan-Shan qońyr aıýy, Sibir taý esh­kisi, Tıan-Shan jáne Qarataý ar­qar­lary jáne qar barysyn kez­destirýge bolady. «Aqsý-Ja­ba­ǵyly» memlekettik tabıǵı qo­ryǵy 1926 jyly qurylǵan, ıaǵnı kelesi jyly qoryqqa 100 jyl tolady. Atalǵan tabıǵı qo­ryqtyń bir bóligi kiretin Tólebı aýdany – shyǵys pen batysty jalǵastyrǵan Jibek jolynyń kúretamyr dańǵyly ótken jer. О́lkeniń tumsa tabı­ǵaty qan­shama aqyn óleńine, sýret­shi­lerdiń qylqalamyna arqaý bol­dy. Taýly aımaq ta­myl­jy­­ǵan tabıǵatymen ǵana tar­tym­dy emes, tarıh kýási, órke­nıet­tiń­ jádiger muralaryna óte baı. «Aqsý-Jabaǵyly» aýdan aýmaǵynda ekotýrızmniń damýyna yqpal etip otyr. Talas Alataýy men О́gem taýlary­­­nyń soltústik-batys silemderinde or­nalasqan qoryqtyń quramy­na «Áýlıe» jáne «Qara­bastaý» paleontologııalyq bó­limderi kiredi. Ekologııalyq týrızm baǵytynda Tólebı aýdanynda Aqsý-Jabaǵylydan ózge Qasqasý, Saıram-О́gem baǵyt­taryndaǵy týrıstik marshrýt­tar keńeıtilip, týrısterge tabı­ǵatpen etene tanysýǵa múmkin­dik jasalǵan. Bıylǵy jarty­jyldyqta aýdanǵa kelgen tý­rıs­ter sany 22 myńnan asqan. Olardyń deni tabıǵat aıasyn­da serýendeýdi, jaıaý týrızmdi, taýǵa shyǵýdy jáne etnotýrızm baǵyttaryn tańdaǵan. Bul – bir jaǵynan aýdan ekonomıkasyna paıda ákelse, ekinshi jaǵynan tur­ǵyndardyń tabıǵatty saq­taýǵa degen jaýapkershiligin arttyrady. Jaýapkershilik de­mekshi, bıyl qorshaǵan ortany qorǵaý baǵytynda birqatar mańyzdy jumys atqaryl­dy. Aýdandyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý bóliminiń derekterine súıensek, kóktemde jalpy aýdany 120 gektardan astam jerge aǵash kóshetteri, 1 500-ge jýyq túp qylqan japyraqty jáne je­mis aǵashtary otyrǵyzylǵan. Al bıyl týrızm salasyna 150,5 mln­ teńge kóleminde ınvestısııa tar­tý josparlanǵan Túlkibas aýda­nynyń Aqsý shatqalyn­da álem­dik tájirıbege súıene oty­ryp ekotýrızmdi damytý qol­ǵa alynyp otyr. Álemde sırek kez­desetin, Qazaqstannyń Qy­zyl kitabyna engen «Greıg» qyzǵal­daǵy Shubaıqyzyl shoqy­synda kóktem saıyn jaıqalyp, otandyq jáne sheteldik týrıs­ter­diń súıikti mekenine aınal­ǵan. Kóktem aılarynda bul alqap­ty tamashalaýǵa keletinderdiń qa­ta­ry jyldan-jylǵa arta tús­­ken. Osy oraıda týrısterge qo­­­laı­ly jaǵdaı jasaý úshin arnaıy eskızdik jobalar ázir­­le­­nip, ınfraqurylym tartý, eko­lo­gııalyq talaptarǵa saı demalys aımaǵyn qalyptastyrý baǵy­tynda usynystar daıyndaý sala mamandaryna júktelip otyr.

Oblystyń týrıstik áleýetin arttyrý maqsatynda basqarma tarapynan Halyqaralyq týrızm alıansyna múshelikke usynys berilgen. Bıyl qarasha aıynda múshelikke qabyldanýy tıis. Sondaı-aq Qytaıdyń Shanhaı qalasynda Túrkistan oblysynyń týrızmin tanystyra­tyn «Vızıt Túrkistan» aqparattyq ortalyǵy ashylǵan. Túrkııa eliniń «Albayrak Media Group», «Anadolu», TURSAB uıymdarymen baılanys ornatylyp, Túrkııada Túrkistan oblysynyń týrıstik áleýeti tanystyrylyp jatyr. Odan bólek, otandyq jáne sheteldik baılanys jumystarynyń nátıjesinde turaqty túrde 18 týrıstik kompanııamen seriktestik ornatylyp, atalǵan kompanııalar oblysqa naý­ryz-maýsym aılarynyń ara­ly­ǵynda 19 650 týrısti alyp keldi.

Túrkistan oblysy