Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Ishki ister mınıstrligi Almaty qalalyq polısııa departamenti jarııalaǵan habarlamaǵa silteme jasap, azamattarǵa halyqaralyq júrgizýshi kýáligin berýge quqyǵy joq jeke uıymdarǵa, týrıstik agenttikterge jáne basqa da qurylymdarǵa júginýge bolmaıtynyn eskertip otyr.
«Halyqaralyq júrgizýshi kýáligi – júrgizýshiniń shetelde kólik quralyn basqarý quqyǵyn rastaıtyn qujat. Bul qujat 1968 jylǵy 8 qarashadaǵy Jol qozǵalysy týraly Vena konvensııasyna qol qoıǵan 180-nen asa elde moıyndalady. Almaty qalalyq Polısııa departamenti ákimshilik polısııa basqarmasynyń prosessıng ortalyǵynyń bastyǵy Aıdyn Merkimbaevtyń túsindirýinshe, Qazaqstan Respýblıkasynyń «Ishki ister organdary týraly» zańynyń 6-babyna sáıkes, júrgizýshi kýálikterin, onyń ishinde halyqaralyq kýálikterdi berý ishki ister organdarynyń aıryqsha quzyretine jatady», delingen atalǵan baspasóz málimdemesinde.
Klıentti qalaıda ózine tartýdy maqsat tutqan týrfırmalar men ózge de jarnamalyq qurylymdar shetelge shyǵýǵa áreket etken azamattarǵa halyqaralyq júrgizýshi kýáligin daıyndap berý qyzmetin de qosa usynyp júrgen kórinedi. Sol sebepti Ishki ister mınıstrligi qazirgi tańda elimizde halyqaralyq júrgizýshi kýálikteri berilmeıtinin resmı málimdep otyr.
«Azamattardyń kúmándi onlaın-saıttar nemese jeke fırmalar arqyly kýálik rásimdeýge bergen ótinishteri zańdy kúshke ıe emes. HJK ulttyq júrgizýshi kýáliginiń ornyn baspaıdy, tek onyń resmı aýdarmasy sanalady», dep habarlady mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti.
Degenmen mınıstrlik halyqaralyq júrgizýshi kýáligi mynandaı jaǵdaılarda qajet bolýy múmkin ekenin de eskerte ketti: shetelde avtokólikti jalǵa alý kezinde; jeke avtokólikpen shekaradan ótý kezinde; joldaǵy tekserý barysynda qujattardy kórsetý kezinde; shetelde saqtandyrýdy rásimdeý kezinde.
Biraq bir eskere keterligi, halyqaralyq júrgizýshi kýáligin alý úshin emtıhan tapsyrý nemese oqýdan ótý talap etilmeıdi. Sol sebepti de Almaty qalalyq polısııa departamenti azamattardy saq bolýǵa, alaıaq deldaldardyń arbaýyna túspeýge shaqyrady. Al eger kúmán týyndaǵan jaǵdaıda azamattar aýmaqtyq ishki ister organdaryna júginip, tolyq aqparat alýyna quqyly.
Biz óz tarapymyzdan ǵalamtordy aqtaryp, osyndaı kýálik berýmen aınalysyp jatqan kompanııalardyń bar-joǵyn izdestirip kórdik. Biraq olardyń saıttarynan HJK alyp beremiz degen habarlandyrý kórmedik. Jalpy, olardyń óte kóp ekenin eskersek, bárin zerdelep shyǵý múmkin emes.
Shynyn aıtqanda, mınıstrlik jarııalaǵan aqparattan elimizde halyqaralyq júrgizýshi kýáliginiń beriletinin, ıa berilmeıtinin anyq uǵa almadyq. Mınıstrliktiń Gov.kz-tegi resmı ınternet resýrsynda «Qazaqstanda halyqaralyq júrgizýshi kýálikteri berilmeıdi» dep taıǵa tańbasqandaı-aq jazylǵan. Biraq materıalda maǵynasy bir-birine kereǵar eki sóılem bar. Iаǵnı ekinshi abzastaǵy sóılemde «Qazaqstan Respýblıkasynyń «Ishki ister organdary týraly» zańynyń 6-babyna sáıkes, júrgizýshi kýálikterin, onyń ishinde halyqaralyq kýálikterdi berý ishki ister organdarynyń aıryqsha quzyretine jatady», delingen. Iаǵnı HJK keıbir jaǵdaılarda beriledi degen sóz.
Al odan keıingi abzasta «Búginde Qazaqstan Respýblıkasynda halyqaralyq júrgizýshi kýálikteri berilmeıdi» delingen jáne tómende mundaı kýáliktiń qajet bolýy múmkin jaǵdaılar keltirilgen.
Osyǵan baılanysty biz mınıstrlikke birneshe suraqtyń basyn qosqan hatymyzdy joldadyq: HJK elimizde berile me, berilmeı me? Berilse, qandaı jaǵdaılarda jáne kimderge beriledi? HJK shet memleketke shyqqan otandastarymyzdan talap etilgen (qajet bolǵan) jaǵdaıda olar qandaı qujat usynady? О́zimizdiń otandyq júrgizýshi kýáligi syrt elderde qoldanýǵa jaraı ma? О́ıtkeni ol kýálikte negizgi derekterdiń latynsha transkrıpsııasy qosa jazylǵan. Týrıstik kompanııalarǵa jáne ózge de deldar uıymdarǵa senip, HJK alǵan azamattardyń shaǵymy, naqty faktileri bar ma? Mine, araǵa apta salyp osy suraqtarymyzǵa naqty jaýap ala aldyq.
Mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti bizge joldaǵan jaýabynda elimizdiń «Ishki ister organdary týraly» zańynyń 6-babyna sáıkes, júrgizýshi kýálikterin berý ishki ister organdarynyń aıryqsha qyzmetine jatatynyn taǵy da eskerte ketti.
«Búginde elimizde halyqaralyq júrgizýshi kýálikteri berilmeıdi. Shet memlekette, Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq júrgizýshi kýáligi sonyń ishinde 1968 jylǵy 8 qarashadaǵy Jol qozǵalysy týraly Vena konvensııasyna qol qoıǵan memleketten basqa memleketterde, kólik quralyn basqarý sol eldiń zańnamasyna sáıkes júrgiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq júrgizýshi kýáligi jol qozǵalysy týraly Vena konvensııasyna qol qoıǵan 180-nen asa elderde jaramdy», delingen IMM túsiniktemesinde.
Iаǵnı bizdiń tól kýáligimiz syrt elderge de jaramdy degen sóz. Sol sebepti týrıstik kompanııalar osyndaı kýálik alyp beremiz dep qosymsha aqy surap jatsa, tıisti organdarǵa habar berý kerek.
Mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti bergen jaýabyna súıensek, azamattardyń týrıstik kompanııalarǵa jáne ózge de onlaın-saıttar nemese deldar uıymdarǵa senip, jalǵan halyqaralyq júrgizýshi kýáligin alý boıynsha shaǵymdar túspepti.
«Qazir keıbir jeke uıymdar men týrıstik agenttikter halyqaralyq júrgizýshi kýáligin rásimdeýdi usynyp jatyr. Eskerte keteıik, eshbir jeke kompanııanyń nemese saıttyń halyqaralyq júrgizýshi kýáligin berýge quqy joq. Mundaı qujattardyń zańdy kúshi bolmaıdy», dep mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti sózdiń toq eterin jetkizipti.
