Atalǵan usynystyń máni tek Senatty taratýda emes, Parlamentti meılinshe yqshamdap, tıimdi jáne sapaly zań shyǵaratyn ortalyq organ retinde qaıta qurý. Bul – negizinen álemde keń taralǵan parlamenttik rásim. Jańa qurylymnyń ataýy Májilis bolyp qala ma, álde múldem basqa formatta júzege asa ma, ony ýaqyt kórsetedi. Eń bastysy – zańnamalyq úderisti jedel, tıimdi, ashyq etý.
Odan bólek, Májiliste kóptegen mańyzdy másele qaralatyn salalyq komıtetter bar. Mysaly, energetıka, tótenshe jaǵdaılar, ekologııa jáne taǵy basqa. Alaıda jer qoınaýyn paıdalaný syndy keıbir mańyzdy baǵyttar – basqa komıtettiń quzyrynda. Bul fýnksııalardyń qaıtalanýyna jáne jaýapkershiliktiń naqty bólinbeýine sebep bolyp otyr. Osyǵan baılanysty komıtetterdiń qurylymyn ońtaılandyryp, naqtylaý qajet.
Parlamenttiń tıimdi jumys isteýi úshin vıse-spıkerlerdiń sanyn arttyrý usynylady. Qazirgi ýaqytta eki spıker búkil komıtettermen sapaly túrde ózara is-qımyl júrgizýge fızıkalyq turǵyda úlgermeıdi. Ár vıse-spıkerge naqty baǵyttar boıynsha jaýapkershilik júktelýi jalpy jumystyń sapasyn arttyra túsedi.
Sondaı-aq depýtattarǵa beriletin kómekshiler de kóbirek kerek. Máselen, Ońtústik Koreıanyń tájirıbesine sáıkes, árbir depýtattyń janynda 4-5 keńesshi jáne 4-5 kómekshiden turatyn top jumys isteıdi. Bul zań jobalaryn ázirleý, depýtattyq saýaldar daıyndaý, saılaýshylarmen baılanys ornatý sııaqty mańyzdy qyzmetterdiń joǵary sapada atqarylýyna múmkindik beredi. Al elimizde qazirgi ýaqytta bir depýtatqa bir ǵana kómekshi bólingen. Ol uıymdastyrýshylyq jumystardan bastap, azamattardy qabyldaý, hattarǵa jaýap berý, zań jobalaryn taldaý sııaqty alýan túrli mindetterdi bir ózi atqaryp otyr. Mundaı júkteme zań shyǵarý sapasyna tikeleı áser etetini anyq.
Osy atalǵan ózgerister júzege asqan jaǵdaıda Úkimet qurylymynda da sáıkes ınstıtýsıonaldyq reformalar júrgizilýge tıis. Mundaǵy másele – memlekettik apparatty san jaǵynan ulǵaıtý emes, onyń mazmundyq qurylymyn zamanaýı talaptarǵa sáıkestendirý.
Osyǵan oraı Prezıdent 2027 jyly Jalpyulttyq referendým ótkizýdi usyndy. Osylaısha, Májilistiń qazirgi quramy barlyq zańdyq rásim aıaqtalǵansha óz isimen aınalysady. Senat jalpyulttyq referendýmnyń qorytyndysy shyǵyp, jańa Parlament saılaýy ótkenge deıin jumys isteıdi. Bul óte mańyzdy másele bolǵandyqtan ony asyǵys júzege asyrýǵa bolmaıdy. Sondyqtan reforma azamattyq sektorda, sarapshylar ortasynda, qazirgi Parlamentte de jan-jaqty talqylanýy qajet.
Qorytyndylaı kele, bir palataly Parlamentke kóshý, memlekettik basqarý qurylymyn ońtaılandyrý elimizdiń saıası turaqtylyǵyn nyǵaıtatyn, bolashaqqa baǵyttalǵan júıeli reformalar bolýǵa tıis.
Edil JAŃBYRShIN,
Májilis depýtaty
