El jadynan óshpeıdi

1941-1945 jyldar qazaq jerine úlken qaıǵy men qasiret ákeldi. Sol jyldary bir shańyraqtan qanshama azamat soǵysqa attandy, olardyń kóbi maıdan dalasynda mert bolsa, bireýleri atamekenine múgedek bolyp oraldy, al endi bir jandar iz-túzsiz joǵalyp ketti. Ákesin, aǵasyn, baýyryn, jaryn oılap izdegen, saryla kútken jandar kúni-túni qaıǵyryp, jan azabyn shekti. Qanshama shańyraq shaıqaldy... Jeńistiń 70 jyldyq mereıtoıy qarsańynda basylym betinde qan maıdanda erlik pen órliktiń úlgisin kórsetken qaısar azamattar jaıly kóp dúnıe shyqty, gazet redaksııasyna kelip, ata-apalarynyń erlik joldaryn aıtyp, jurtshylyq nazaryna usynýǵa ótinish bildirgen azamattar men hat joldaǵan oqyr­mandarda san joq. Solardyń biri Almaty qalasynyń turǵyny Ahmet Dúısenbaev. «Sálemetsizder me, qurmetti redaksııa! Tómendegi sýrette birinshi qatardyń sol jaq shetinde turǵan – Shamsholla Bekmaǵanbetuly Bekmaǵanbetov. Ol – SSSR NKVD-synyń almatylyq mektebiniń 1947-1950 jyldardaǵy kýrsanty», dep bastalǵan eken hat mátini. Osyndaı joldardan keıin óziniń hatynda Ahmet Dúısenbaev aǵasy Shamsholla Bekmaǵanbetovtiń 1923 jyly Kókshetaý oblysynda dúnıege kelip, 1950 jyly Almaty qalasynda dúnıeden ótkenin, 4 jylǵa sozylǵan surapyl soǵystan keıingi kezeńde ol nebary 26 jasta bolǵanyn jazady. Onyń aıtýynsha, Sh. Bekmaǵanbetov ot pen oqtyń arasynda júrip, etigimen qan keshken sol bir zulmat jyldary barlaýshy bolyp qana qoımaı, Kenıgsberg sheshýshi shabýylyna da qatysypty. «Bizdiń Shamsholla aǵamyz – meniń ákem Rahmet Bekbaǵanbetuly Dúısenbaevtyń kenje inisi. Atamyz Bekmaǵanbet Dúısenbaevty el arasynda Begen bı dep atap ketken, ol Balýan Sholaqtyń joldasy bolypty. Keıin, halyqtyń basyna qara bult bolyp úıirilgen sonaý 30-shy jyldary repressııaǵa ushyraǵan. Sol sebepti, meniń ákem men Shamsholla aǵamyzdyń tegi eki túrli jazylsa kerek», – deıdi A. Dúısenbaev. Budan keıin hat ıesi 1972 jyldan beri Raıymbek dańǵylynda ornalasqan Almatynyń ortalyq zıratynan Shamsholla aǵasynyń qorymyn 2 ret izdegenin, alaıda, izdeý sharalary eshbir nátıjesi bermegenin aıtyp kúmiljıdi. Hatynyń sońynda A. Dúısenbaev: «Meni oılandyratyn taǵy bir jumbaq nárse bar. Basylym betinde jarııalanyp otyrǵan sýrette bizdiń aǵamyzdan basqa taǵy 10 kýrsant bar. Olar kimder? Múmkin olardy Qazaqstanda tanıtyn jandar bar bolar?», – deı kele, Jeńistiń 70 jyldyq mereıtoıyna oraı, belgisiz kýrsanttar beınelengen sýretti basylym betine jarııalaýǵa ótinish bildiripti. Osy oraıda, biz de Almaty turǵynynyń ótinishin eskerip, hat mátinin gazet oqyrmandarynyń nazaryna usynýdy jón kórdik. Láıla EDILQYZY, «Egemen Qazaqstan».   ASTANA.