Bankterge qatysty eskirgen zań jańartylady

Jalpy otyrystyń kún tártibindegi máselelerdi tal­qylamas buryn palata tóra­ǵasy Erlan Qoshanov Memleket basshysynyń halyqqa arnaǵan Joldaýynyń mańyzyn atap ótti. Prezıdenttiń depýtattyq korpýs jumysyna, aýqymdy reformalarǵa qosqan úlesine  alǵys bildirgenine toqtaldy.

– Memleket basshysynyń arnaıy nazar aýdaryp, jumy­symyzǵa joǵary baǵa berýi zań shyǵarý isinde qarqynymyzdy odan ary arttyrýǵa qulshyn­dyra túsedi dep oılaımyn. Árqaısyńyz jumys baǵytyn Joldaý tapsyrmasyna saı pysyqtańyzdar, – dedi Májilis tóraǵasy.

Sondaı-aq ol Prezıdent mańyzdy bastamalar kóterip, aldaǵy jumystyń aıasyn aı­qyndap, naqty merzimin belgilep bergenin atap ótti.

– Bizdiń endigi mindetimiz – Úkimetpen, azamattyq qoǵammen birge tyǵyz áreket ete otyryp, Joldaýdaǵy barlyq bastamany jedel túrde zańnamalyq turǵyda qamtamasyz etý, – degen E.Qoshanov Joldaýda qamtylǵan basym baǵyttarǵa egjeı-tegjeıli toqtaldy.

Odan bólek, Joldaýda elimiz úshin taǵy bir mańyzdy reformany qolǵa alý usynylǵanyn eske saldy. Ol – Parlamenttik reforma. Erlan Jaqanuly bolashaq­ta bir palataly Parlament júıesine kóshý isin tek halyqpen birge talqylap sheshý qajet degen Prezıdenttiń ustanymy ýaqyt talabyna saı ekenin dáıektedi.

– Memleketimizdiń bola­shaǵyna qatysty taǵdyrshesh­ti máseleniń bári halyqtyń talqysyna salynyp, sheshim qabyldaýdy halyqtyń ózine berý – Prezıdentke tán ashyq basqarý stıli. Bul azamattardyń pikirin qurmetteý jáne jańa saıası mádenıet qalyptasqa­nyn kórsetedi. Jalpy, bir palataly Parlament ıdeıasy qoǵamda biraz ýaqyttan beri talqylanyp keledi. 2022 jylǵy konstıtýsııalyq reforma barysynda osy baǵyttaǵy alǵashqy qadamdar jasaldy. Sondyqtan bul bas­tama kezeń-kezeńimen iske asyp kele jatqan júıeli, baıypty reformalardyń jalǵasy retinde qabyldanýy qajet, – dedi E.Qoshanov.

Sóz sońynda Májilis tóraǵasy Prezıdent júktegen mindetterdi iske asyrý úshin ár depýtattyń, ár fraksııanyń tabandy eńbegi men qajyrly qyzmeti qajet ekenin aıtty.

Májilis bankter jáne bank qyzmeti týraly zań jobasyn jumysqa qabyldady. Ol týraly Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń tóraǵasy Tatıana Saveleva tanystyrdy. Baıandamashy zań jobasy Memleket basshysynyń qarjy sektoryn odan ári damytý jónindegi tapsyrmasyn iske asyrý maqsatynda ázirlengenin jetkizdi.

– Bul zań búkil bank sektory úshin biryńǵaı ári tıimdi negiz qurýǵa múmkindik beredi. Bankterge qadaǵalaý kúsheıtilip, olardy ashý jáne lısenzııalaý tártibine qoıylatyn talaptar ózgeredi. Negizgi bastamanyń biri – bazalyq banktik lısenzııany engizý. Bul jańa bank­terdiń naryqqa kirý shartyn jeńildetip, básekelestikti arttyrady, sondaı-aq bıznesti nesıeleýge oń áser etedi. Sonymen qatar qarjy uıymdary basshylaryna qoıylatyn standart kúsheıedi. Bul basqarý qyzmetine tek kásibı daıarlan­ǵan jáne adal mamandardyń kelýin qamtamasyz etedi, – dedi T.Saveleva.

Depýtattyń aıtýynsha, jańa zań jobasyndaǵy jańa­shyldyqtyń biri – tólem qabiletinsiz bankterdi retteý tetigin engizý. Problemalyq bank­terdiń qarjylyq turaq­tylyǵyn qalpyna keltirý­diń jańa tásilderi engiziledi, bul salymshylardyń múddesin qorǵaýǵa jáne qarjy júıesiniń turaqtylyǵyn saqtaýǵa múm­kindik bermek.

Sondaı-aq «Damýshy elderdi erekshe eskere otyryp, eń tómen jalaqyny belgi­leý týraly konvensııany (131-konvensııa) ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy jóninde Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Svetlana Jaqypova baıandady.

Baıandamadan uqqanymyz elimiz eń tómengi jalaqyny aıqyndaý tásilderin halyqara­lyq deńgeıde bekitpek. Qysqasy, Májilis damýshy elderdi erekshe eskere otyryp, eń tómen jalaqyny belgileý týraly konvensııany ratıfıkasııalady.

Jalpy, 131 konvensııany ratıfıkasııalaǵannan ne utamyz? Birinshiden, elimizdiń eń tómengi jalaqyny aıqyndaı­tyn qoldanystaǵy tásilderi halyqaralyq deńgeıde bekiti­ledi, memlekettiń Halyqaralyq eńbek uıymyna músheligi aıasynda halyqaralyq mindettemelerge adaldyǵyn rastaýǵa múmkindik beredi.

Sondaı-aq Májilistiń jalpy otyrysynda «Qazaqstan Úkimeti men Qatar Úkimeti arasyndaǵy Qazaqstannan kelgen jumyskerlerdi Qatarda jumysqa ornalastyrýdy retteý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań qabyldandy. Osy arqyly endi otandastarymyzdyń Qatarda jumysqa ornalasý múmkindikteri arta túspek.

Atalǵan zań jobasyn tanys­tyryp, baıandama jasaǵan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qor­ǵaý mınıstri Svetlana Jaqypova zańda elimizdiń azamat­tary­nyń Qatardaǵy quqyqtyq jáne áleýmettik qorǵalýyn qam­tamasyz etý tetikteri eskeril­genin atap ótti.

– Ol úshin mynadaı aıqyn rásimder belgilenedi: irikteý, Qazaqstan azamattaryn jumysqa qabyldaý jáne olardyń Qatarda jumysqa ornalasý kezindegi quqyqtaryn aıqyndaý. Kelisimge qosymsha retinde elimizdiń azamattaryn Qatarda jumysqa qabyl­daýǵa arnalǵan úlgilik eńbek sharty bekitilgen. Bul eńbek shartynyń erejelerine qan­daı da bir ózgerister engizýge Qatar­daǵy jumys berýshiniń quqy­ǵy joq, – dedi mınıstr S.Jaqypova.

Sondaı-aq osy zań jobasyn talqylaý barysynda Koreıada zańsyz eńbek etip júrgen otandastarymyzdyń taǵdyryna qatysty da másele sóz boldy.

Depýtat Nartaı Sársen­ǵalıev mınıstr Svetlana Jaqypovadan Ońtústik Koreıa­ǵa jumys isteýge barǵan azamat­tarymyzdyń mıgrasııa zańyn buzbaýy jáne eńbek vızasy aıaqtalǵanda elge qaıtý máselelerin sheshý tetik­teri, sondaı-aq Ońtústik Koreıa­men jasalǵan memorandýmdardy paıdalana otyryp, el azamattaryn ýaqytsha eńbek etýge jiberý múmkindikteri týraly surady.

Mınıstr S.Jaqypova depýtattyń Qazaqstan men Koreıa arasyndaǵy kelisimdi ratıfıkasııalaý máselesiniń sozylyp ketkenine qatysty aıtqan syny oryndy ekenin moıyndap, jyl sońyna deıin osy jumysty aıaqtaýǵa ýáde berdi.

– Koreıada bolǵan jaǵdaı ózderińizge jaqsy málim. Iаǵnı prezıdent ornynan ketip, odan kem degende 2-3 aı mınıstr taǵaıyndalmady, ol máseleler qaralmady, sonymen sozylyp ketti. Qazir Koreıa tarapy jol kartasyn qabyldaý, onyń aıasynda naqty is-sharalardy jazý syndy bizge qaıtadan talap qoıdy. Iаǵnı sol is-sharalar arqyly Koreıada zańsyz júrgen otandastarymyzdy elge qaıtyp alyp ketýdi surap otyr. Qazir osy másele boıynsha Syrtqy ister mınıstrligimen, Ulttyq qaýipsizdik komıtetimen birlesip jumys istep jatyrmyz, – dedi S.Jaqypova.

Mınıstr sondaı-aq elimizdiń tarapy Koreıaǵa alǵashqy josparyn usynǵanyn, qazir ol jospar qaralyp jatqanyn jetkizdi.

Jalpy otyrystyń sońynda májilismender depýtattyq saýaldaryn joldady. Sóz basta­ǵan depýtat Ermurat Bapıdiń saýaly bul joly eshqandaı quzyrly meke­mege emes, jalpy qoǵamǵa baǵyt­taldy. Iаǵnı ol aǵaıynmen aqyl­dasý­dyń amaly retinde erteńgi ult múddesin oılaǵan, qan­jar­dyń júzinde qyryq quby­lyp turǵan qazirgi álemde el bo­la­shaǵyn baǵdarlaǵan azamat­tar­ǵa arnap Memleket basshysy­nyń Joldaýyna qatysty ún qatty.

– Prezıdenttiń parlamenttik reforma jasaý jolyndaǵy bastamasyn erekshe atap ótý kerek. 30 jylǵa jýyq saıasat arenasynyń bir pushpaǵynda júrgen men ózim bul reforma el Parlamentin naqty saıası kúshke aınaldyrýǵa, yqpaldy Parlament formýlasyn shynaıy júzege asyrýǵa baǵyttaıdy dep sanaımyn, – dedi E.Bapı.

Al «Aýyl» partııasynyń tór­aǵasy, fraksııa jetekshisi Serik Egizbaev Premer-mınıstr Oljas Bektenovke baǵyttap, aýyl­­darda turǵyn úı salý máse­lesi boıynsha joldaǵan depý­tattyq saýalynda keıingi 20 jyl­da elimizde 1 400-den asa aýyl joıylyp ketkenin aıtyp dabyl qaqty.

– Búginde elimizdiń 15 óńirin­de aýyl halqy sanynyń aıtar­lyqtaı azaıýy tirkelip otyr. Onyń ishinde eń joǵary kórset­kishter Abaı oblysynda – 3,2%, Soltústik Qazaqstan oblysynda – 3% jáne Qaraǵandy oblysynda 2,9%-dy qurap otyr. Osy jyldyń 1-jartyjyldyǵynda 383 myń otandasymyz qonys aýdarsa, olardyń basym bóligi Astana men Almatyǵa qonys tepken. Keıingi 20 jyldyń ishinde elimizde 1 400-den asa aýyl joıylyp ketti, al Úkimettiń baǵalaýy boıynsha taǵy 500 aýyldyq eldi meken «perspektıvasy joq» eldi mekender qatary­na engizilip otyr, – degen de­pýtat aýyl adamdarynyń taǵ­dyry­na, jabylyp qalǵan mektep­­ter men medısınalyq pýnkt­ter­diń, ıesiz qalǵan aýylda jalǵyz­dyqta ómir súrip jatqan qarııa­lardyń, bolashaǵyn aýyldan emes, qaladan izdeýge máj­búr bolǵan jastardyń jaıyna alań­daýshylyq bildirdi. Depýtat osy másele boıynsha Úkimet basshysynan naqty sharalar qabyldaýdy surady.

«Respublica» partııasy frak­sııasynyń múshesi Ekaterına Smolıakova Premer-mınıstr Oljas Bektenovke saýal joldap, erekshe tabıǵı qundylyǵy bar nysan­dardy memleket qorǵaýyna alý qa­jettigin aıtty. Iаǵnı eli­miz­diń týrızm salasyndaǵy tarı­hı-mádenı nysandardyń márte­be­sine qatysty másele kóterdi.

– Týrızmdi damytqan kúnniń ózinde tarıhı, mádenı baılyǵy­myzdy kózdiń qarashyǵyndaı saqtap qalýymyz kerek. Mysaly, jýyrda Ulytaý ulttyq parkinde «Áýlıe taýdaǵy» jeti áýlıege qoıyl­ǵan tańbaly tastardy belgi­siz bireýler qıratyp ketken. Bul – ulttyq qundylyqqa jasal­ǵan qııanat, – dedi E.Smolıakova.

Depýtat nysandarda tártipti qadaǵalaý úshin «Sıfrlyq Qazaqstan» konsepsııasy aıasynda «Starlink» júıesin qoldana otyryp, beınebaqylaý kameralaryn ornatyp, týrıstik polısııaǵa jáne Ulttyq saıabaq qyzmetkerlerine dron arqyly baqylaý múmkindigin jasaý qajettigin usyndy.