Qurdasym Qılybaı táýelsizdik tańynda tirligin táýiptikten bastap, bul kúnderi erekshe qasıetiniń arqasynda ataǵy aryǵa ketip aspandaǵan shaǵy.
Qılybaı – qurdas ta quda. Qaladaǵy qymqýyt tirliktiń bos keńistiginde birde ekeýara keńkildesip, maǵan: «Seniń tula boıyńda bir qasıet paıda bolaıyn dep tur, ruqsat etseń, bulaǵyn ashyp, saýabyn alaıyn ba?» dep alara qarady. Mysqylmen myrs etip: «Qunyna qunajyn jete me?» dep edim: «Qurdasjan, munym tegin, tek ázilmen aıtsam, anaý Aıǵa barǵysy kelgenderdi korabl bastyǵy tegin mingizip, aqysyn qaıtarda saýdaǵa salatynyn umytpasań boldy», dedi.
Ne kerek, Qılybaı qurdas meni kún bar, tún bar úshkirip-túshkirip, ezgilep-eseńgiretip, es-tússiz kúıimde úıime ákep tastapty. Kiresili-shyǵasyly kezimde qulaǵyma: «Budan bylaı saǵan qarsy kelgen pende ataýlynyń kózine týra qarap-aq onyń saǵan degen áride jatqan pıǵyl-nıetin bile alatyn qasıet darıdy», dep eki-úsh márte nyqtap aıtqany esimde qalypty.
– Shal-aý, turatyn mezgiliń boldy, jumysyńa keshigip qalmasańshy, – degen áıelimniń erkeleı shyqqan daýsynan oıandym. – Shalbaryńdy útiktedim, tańǵy asty tastama degen, jyly-jumsaqty jylytyp qoıdym, – dep jatyr.
As úıde qatynnyń kózine tike qarap, kóńil túkpirindegi: «Ataý kereńiń aldyńda, qylǵyt ta qarańdy óshir. Qyzmetińdegi búgingi beriler syı-sııapat bolmasa, jatqan jerińnen turmaǵyrdy oıatyp nem bar edi» degendi aına-qatesiz oqyp, qurdas Qılybaıǵa quldyq urdym.
...Daryǵan qasıettiń arqasynda áıeldiń ár túkpirdegi oıyn oıran-asyr etip kóldeneń tarta tóńkerip, ózimshe tóńkeris jasadym.
...Qyzmetke ketip bara jatyp Pyqypqa qarsy jolyqtym.
– Beke, qaryzyńdy qaıtara almaı uıatty bolyp júrmin, kóp ótpeı aıyp-pulymen qutylamyn, – dep múláıimsigen bolady. Janaryna jalt qarap edim, ishki ishirtkisi: «Atańnyń basy alasyń! Taza eńbekpen tapqan tabysyndaı kóredi ǵoı! Kúte-kúte júıkeń júnjir, qaıtara qoıar aqymaqty tapqan ekensiń!» dep shirene shıratyla qalypty.
Shydamadym, shor mańdaıynan shonjıtyppyn kep... el dúrligipti, mılısııa kelipti, kýá tabylypty...
...Jumysyma kelip entigimdi basa mańdaı terimdi súrtinip otyr edim, bastyq shaqyra qaldy.
– Keshikpeýshi edińiz ǵoı, keshegi tapsyrmalardy tap-tuınaqtaı etken bolarsyz? Kóp jylǵy eńbegińiz bar, bedelińiz bar – merekege oraı syı-sııapatty qomaqty etip jazdyrttym, – deıdi.
Kóz janarynan: «Ana ákimshiliktegi aǵataıyń bolmasa baıaǵyda-aq quıryq-jalyńdy kúzep, shý qaraquıryq dep shúlen túrtkize laqtyryp tastar edim, átteń!» degendi oqyp:
– Bylyǵymyz birge, ketiskenmen barar jerimiz «balqan taý», – dep short kettim.
– Ne bolǵan sizge, kóńilińiz hosh emes, sol jambaspen turǵansyz-aý shamasy, – dep qoltyǵymnan demep shyǵaryp salmaq bolǵanynda kózinen oqyǵanym: «Atańa nálet, endigi isim senimen bolsyn!» boldy.
...Tús qaıta depýtattyqqa kandıdatpen kezdesip otyryp, keshe qonǵan qasıetimniń arqasynda arqalanyp aldyǵa shyǵyp áńgimemdi: «Ǵajap ótirik úsh mezgilde aıtylady: biri – soǵystan soń, kelesisi – balyq aýlap kelgen soń, eń qasıetsizi – depýtattyqqa túser kezde...» dep bastap, álginiń abyroıyn aırandaı tógip, qyza-qyza beıbaqtyń ish-álemin qan-sólsiz qaldyryp, ózine til de tıgizip, aqyry abaqtydan bir-aq shyǵyppyn.
...Ondaǵylarda áperbaqan, isin úndemeı-aq bitire beredi eken... Bir-birine ymmen-aq ótkizip berip, óz degenderin istep jatyr. Qasıetimniń arqasynda qasarysam dep kóresimdi kórdim. Ertesinde aıyp-pulymdy ótep qutylyp, tike táýip-qurdas Qılybaıdyń aldynda otyrmyn.
– Qıleke, kóresimdi kórdim! Qaıdan bileıin, qasıet ataýly qasıetti bolady dep uǵyp ósken basymyz, zamanymyz basqa ma, talabymyz basqa qasqa ma... túsinbedim, bilgenim – qondyrǵan qasıet – qasiret bop bir-aq kúnde túte-tútemdi shyǵardy... Qurdasyńdy qurdymǵa laqtyrmasań, bulaǵyn ashqan erekshe qasıetimdi qaıta bitep tasta! – dep ótinip janaryna jáýteńdeı qarasam, «áýlıemniń» árgi túkpirinde: «Bereshegiń ne bolady?» degen áýleki oı jyltyńdap: «Aıǵa tegin apardym, qaıtar aqyń qymbat» dep qozdaıtyn túri bar: «Qurdasjan-aı, qudalyǵyń taǵy bar, myna páleketten qutqar, ana ala qunajyndy táp qazir qorańa kirgizemin» dep ýáde berip... oıpyr-aı, sóıtip bir qonbaǵan qasıetten qashyp qutylǵanym bar.
Berik SADYR
