Áıteke bı aýdanynyń Sulýkól aýyldyq okrýgindegi «Altynsarıno» JShS sol múmkindikti keńinen paıdalanyp jatyr. Búginde seriktestik mehanızatorlary eki aýysymda jumys istep, qyrkúıektiń sońyna deıin bıdaı men arpany qambaǵa jınap alýdy josparlap otyr. Aýdanda qysqa bıdaı saqtaıtyn qambalar saqtalǵan. Áıteke bı aýdanyndaǵy iri sharýashylyqtar eńbekkerleri men kópbalaly otbasylarǵa, qarttarǵa bıdaı men arpany tegin beretin jaqsy dástúri bar. Osy rette Áıteke bı aýdanynyń tájirıbesinen ózge aýdandar úlgi alýǵa tıis.
Qansha degenmen aýdanda paıdalanylmaı jatqan bos jerler de jetkilikti. О́ńir basshysy Ashat Shaharov Áıteke bı, Hromtaý aýdandaryna sapary barysynda aýdanda paıdalanylmaı jatqan 25 myń gektar jerdi memleket menshigine qaıtarýǵa tapsyrma berdi. Bul – kóbinese ne mal ósirmeıtin, ne egin egýdi durys uıymdastyra almaǵan sharýa qojalyqtaryna qatysty máseleler. Sondaı-aq aldaǵy kúnderi aýyl sharýashylyǵyn qarjylandyrýǵa qatysty jasalatyn ózgeristerge sharýalar da nazar aýdaryp otyr. Sýbsıdııalaýdyń ornyna elektrondy bazaǵa engizilgen naqty mal sanyna baılanysty memlekettik qoldaýǵa ıe bolý shyn máninde mal, egin sharýashylyǵymen aınalysatyn adamdarǵa tıimdirek. Jemqorlyqtyń jolyn kesetin birden-bir jol – mal basyn esepteýdegi sıfrlandyrý tásili. Sondaı-aq aýdan turǵyndary mal ónimderin óńdeý men et-sút satýda memlekettik organdardyń deldaldarsyz joldaryn uıymdastyrýyn jaqtaıdy. Bul jerde sharýa eńbeginiń baǵalanǵany kerek. Jalpy, Áıteke bı, Hromtaý aýdanyndaǵy aýyl sharýashylyǵy qurylymdary et-sút ónimderimen eki aýdandy tolyq qamtamasyz etip otyr. Mundaı nátıjege jumystyń durys uıymdastyrylýy, sonyń ishinde bir aýyldyq okrýgte mal baǵatyn, egin egip, mal azyǵyn daıyndaıtyn qojalyq úlesteriniń teń bolýy áser etip otyr.
Qyzylsý – Hromtaý qalasynan 80 shaqyrym jerde ornalasqan, avtokólik joldaryna jaqyn, 302 turǵyny bar, irgeli aýyl. Keıingi eki jylda Or ózeni jaqsy tasyp, kóktemde burynǵy shabyndyq jerlerine jaıylǵandyqtan, bıyl shóptiń shyǵymy joǵary. Qyzý eńbek qaınap jatqan aýylda 30 qojalyq tirkelgen. Onyń teń jartysy iri qara ósirýmen aınalyssa, qalǵany jem-shóp ázirleýmen, bıdaı egýmen shuǵyldanady. Aýyl ákimi Áskerbek Jumabekovtiń aıtýynsha, Qyzylsý aýyldyq okrýginde iri qara malynyń basy byltyrǵymen salystyrǵanda 84%-ǵa artqan. Munda eńbek bólinisi jaqsy saqtalǵan. Sonyń arqasynda aýyl adamdary jem-shópti arzan baǵaǵa satyp alyp, qysqa ázirlep qoıypty.
Jaqsy jóndelip, jurttyń ıgiligine ýaqytynda paıdalanýǵa berilgen árbir áleýmettik nysan aýyldyń ajaryn ashady. Qyzylsý turǵyndary paıdalanýǵa berilgenine 40 jyl bolǵan ambýlatorııanyń jóndelip, qajetti jabdyqtarmen qamtamasyz etilýin, naýqastardy aýdandyq aýrýhanaǵa jedel jetkizetin arnaıy kóliktiń qajettigin aıtyp júretin. Bıyl jazda «Aýyl – el besigi» jobasymen emdeý mekemesine kúrdeli jóndeý júrgizilip, arnaıy sanıtarlyq kólik berildi. Osy rette «Iýjpromsnab», «Altaı-Atyraý» seriktestikteri emdeý mekemesiniń qajetine 12 mln teńge bólgenin atap ótken jón. Qazir Qyzylsýda bir jalpy tájirıbedegi dáriger, bir medbıke men sanıtar qyzmet etedi.
Oblys basshysy Ashat Shaharov byltyr kúrdeli jóndeý júrgizilgen mektepke de bardy. Qazir munda 58 bala oqıdy, olarǵa 17 muǵalim sabaq beredi. «Qazaqstan halqyna» qory arqyly oqý ornyna 10 mln teńge bólinip, bıologııa, hımııa, fızıka, tehnologııa, aǵylshyn tili kabınetterine jańa qural-jabdyq satyp alynǵan.
«1983 jyly salynǵan mektepke byltyr ǵana alǵash jóndeý júrgizildi. Buryn ǵımarat qarańǵy ári sýyq bolatyn, jylý júıeleri jıi isten shyǵatyn. Barlyq jylý, sý jelileri qaıta qondyrylyp, shatyr, esik-tereze jańalanyp, aýlasyna sporttyq jattyǵýlarǵa, balalarǵa arnalǵan oıyn alańdary salyndy. Búginde mektebimiz jyly ári jaryq, ınteraktıvti oqý quraldary bar. Pándik zerthana kabınetteri ashylyp, oqýshylarymyzdyń sapaly bilim alýyna múmkindik týdy» deıdi mektep dırektory Álibı Saǵıdýllın.
Turmysqa, sharýaǵa jaıly bolǵanymen, bul jaqta da aýyl turǵyndaryn turaqtandyrý máselesi ózekti bolyp otyr. Munyń bir joly – orta mektep mártebesin saqtap qalý úshin aýylǵa jas otbasylardy tartý. Osy maqsatta aýylda eki ekipáterli úı salynyp, oǵan tórt kópbalaly otbasy qonystandyryldy. Qazirde aýylǵa kelgen ár balaǵa qýanatyndaı jaǵdaı týǵan. Kelgen oqýshylar mekteptiń tolyqqandy jumys isteýine múmkindik beredi. О́ńir basshysy aýdan ákimine Qyzylsýǵa qonystanǵysy keletinderge turǵyn úı salýǵa jer telimin bólý joldaryn qarastyrýdy tapsyrdy. Bul qadam aýylǵa jańa otbasylardy tartýǵa, mekteptegi oqýshylar sanyn arttyrýǵa, aýyldyq okrýgtiń damýyna yqpal etedi.
«Aýylymyzdyń jaǵdaıy jaqsaryp keledi. Dárigerlik ambýlatorııa jóndeldi, mektep jańardy. Dárigerler turǵyndardy tekserýden ótkizip turady. Bul jaqta eńbek etken jandar jaqsy baǵalanady. Baý-baqsha ósirip, mal, qus ustap, eńbektene bilgen jón. Oblys ortalyǵy da qashyq emes. Sharýaǵa jaıly ólkeni bos tastaýǵa bolmaıdy. Endigi jerde aýyl adamdary jasaǵan tabıǵı taza ónimderdi qalada satýǵa bolatyn múmkindik týǵyzsa degen usynys bar. Bul qala turǵyndaryna da, bizderge de tıimdi bolar edi. Ári syrttan azyq-túlik satyp alýdy azaıtady», dedi aýyl turǵyny Baǵıla Qosjanova.
Kezdesýde turǵyndar aýylǵa kireberiste jańa kópir salynyp, joldar jóndelip, kósheler jaryqtandyrylǵanyn atap ótti. «Jastarǵa aýylda da jaqsy ómir súrip, eńbek etýge bolatynyn kórsetýimiz kerek. Qyzylsýda jaryq, sý, baılanys bar, jol jóndelip jatyr, mektep jańartyldy. Keıingi eki jylda óńirde eldi mekenderdiń damýyna 2,5 mlrd teńge bólindi. Jastardyń aýylda qalyp, sharýashylyqty damytyp, kásipkerlikpen aınalysqanyn qalaımyz. Memleketimiz sýbsıdııalaý jolymen sharýalardy qoldap keledi. Bul áli de jalǵasyn tabady. Eldi mekenderde áleýmettik nysandar kóptep salynyp jatyr. Aýyldarda ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa qatysty barlyq jaǵdaıdy jasaı beremiz», dedi oblys ákimi A.Shaharov.
Aqtóbe oblysy
