Foto: N.Baıbýlın
Máýlen Áshimbaev Ortalyq Azııa memleketteriniń III parlamentaralyq forýmyna qatysýshylarǵa iltıpat bildirip, qyrǵyz halqyn Ulttyq til kúnimen quttyqtady. Sonymen qatar ol bul kezdesýler Ortalyq Azııa úshin mańyzy zor kıeli oryndarda ótkizilip kele jatqanyna nazar aýdardy. Senat Tóraǵasy óz sózinde III Forýmdy ótkizý parlamentaralyq baılanystardy nyǵaıtýdyń sımvoly jáne tarıhqa, baýyrlastyqqa, jarqyn bolashaqqa degen ortaq umtylysqa qurmet ekenin atap ótti.
Palata Spıkeri qazirgi tańda Ortalyq Azııanyń áleýetin damytý jáne kúrdeli geosaıası ahýal men álemdik ekonomıkadaǵy turaqsyzdyq jaǵdaıynda ózekti problemalardy sheshýge járdemdesý jolynda parlamenttik dıplomatııanyń mańyzy arta túskenin aıtty. Osy oraıda ol qolǵa alynǵan bastamalardyń iske asyrylýyn jedeldetý isinde Parlamentter yqpal ete alatyn negizgi baǵyttarǵa toqtaldy.
«Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev 2024 jyly «Ortalyq Azııa renessansy» atty maqalasynda «aldaǵy on jyl bizdiń aımaqtyń bolashaǵyn aıqyndaıtyn kezeń bolady jáne osy tarıhı múmkindikti qanshalyqty tıimdi paıdalana alatynymyz tek ózimizge baılanysty» degen edi. Ortalyq Azııa memleketteriniń Parlamentaralyq forýmy aıasyndaǵy birlesken qadam osy ortaq múddege taban tireıdi. Qazirdiń ózinde belsendi jumys júrgizilip jatqan jáne Parlamentter qolǵa alynǵan bastamalardyń iske asyrylýyn jedeldetýge yqpal ete alatyn birqatar negizgi baǵytty atap ótkim keledi. Eń aldymen, saýda-ekonomıkalyq baılanystardy keńeıtý úshin zańnamalyq negizdi nyǵaıtýdyń máni zor. Ekinshi mańyzdy baǵyt – jasandy ıntellekt pen sıfrlandyrýdy engizýdi zańnamalyq turǵydan qoldaý. Biz О́zbekstan Parlamentinde JI týraly zańdy qaraý aıaqtalǵanyn jáne Qyrǵyzstanda Sıfrlyq kodeks qabyldanǵanyn bilemiz. Qazaqstanda da Sıfrlyq kodeks ázirlenip jatyr. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstrligi quryldy. Bul oraıda bizdiń zańdarymyzdyń bir-birinen alshaqtamaýy jáne uqsas qaǵıdattar men tásilderdi qoldaný asa mańyzdy», dedi Máýlen Áshimbaev.
Sonymen qatar óńirlik ózara is-qımyl úshin ózekti másele ekologııaǵa qatysty problemalar, naqty aıtqanda, Parlamenttiń qatysýyn talap etetin sý-energetıkalyq yntymaqtastyq baǵytyndaǵy túıtkilder ekeni aıtyldy.
«Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev Sý munaralary seriktestigi bastamasyn usyndy. Onyń maqsaty – muzdyqtardy zertteý jáne qorǵaý úshin jahandyq ǵylymı ortalyqtardyń kúsh-jigerin biriktirý arqyly glıasıologııalyq ǵylymdy júıeli qoldaý. Bul rette Tájikstan men Fransııanyń bastamasymen BUU Bas Assambleıasy jarııalaǵan Krıosferalyq ǵylymdar boıynsha onjyldyq is-qımyl aıryqsha mánge ıe. Sony eskere otyryp, biz osy mańyzdy máseleni sheshý jolynda ózara baılanysty odan ári arttyrýdyń bereri mol dep esepteımiz. Búginde óńirde ekologııalyq kún tártibin ilgeriletý baǵytynda aıtarlyqtaı sheshimder qabyldanyp jatyr. Mundaı jaǵdaıda bizge sý-energetıkalyq jáne ekologııalyq retteýdi zańnamalyq deńgeıde sınhrondaýdyń mańyzy joǵary», dep, Senat Spıkeri ózara is-qımyldyń aldaǵy kezeńdegi basqa da negizgi baǵyttaryn tilge tıek etti.
Forýmnyń kún tártibin talqylaý barysynda Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Tájikstan jáne Túrikmenstan Parlamentteri Palatalarynyń basshylary men ókilderi parlamentaralyq baılanystyń tıimdiligi aımaqtyń durys damý traektorııasyn qalyptastyrýǵa jáne onyń keleshegine tikeleı áser etetinin aıtty. Sondaı-aq olar parlamentaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý jáne qol jetkizilgen barlyq ýaǵdalastyqty tıimdi iske asyrý barysyndaǵy birlesken jumystyń mańyzyna nazar aýdardy.
«III Parlamentaralyq forýmdy Bishkekte ótkizý parlamenttik ózara is-qımyl memleketterimiz arasyndaǵy strategııalyq seriktestik pen odaqtastyq deńgeıine tolyq sáıkes damıtynyn rastaı túsedi. Eger birinshi Forým parlamenttik ıntegrasııanyń negizin qalasa, ekinshisi onyń kún tártibin keńeıtti. Al, úshinshi Forým bizdiń budan da naqty ári mazmundy jumysqa kóshetinimizdi kórsetedi. Memleketterimizdiń basshylary Ortalyq Azııa óńirinde kooperasııa men yntymaqtastyqtyń joǵary deńgeıin belgilep berdi. Bul rette Parlamentterdiń, ıaǵnı bizdiń basty mindetimiz – Prezıdentterimizdiń barlyq ýaǵdalastyqtaryn tıimdi iske asyrýǵa úles qosý jáne pragmatıka men senimge negizdelgen birlesken jumysty júıeli túrde jalǵastyrý. Sondyqtan Ortalyq Azııa memleketteriniń Parlamentaralyq forýmy parlamentaralyq ózara is-qımyldyń pármendi jáne perspektıvaly tetigi retinde erekshe mańyzǵa ıe ekenin taǵy da atap ótkim keledi», dedi Máýlen Áshimbaev.
