«Qaryzsyz qoǵam» jobasy: Qarjylyq erkindikke qadam

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Joldaýynda azamattardyń qarjylyq saýatyn arttyrý­dyń mańyzy týraly aıtty. Prezıdent halyqtyń moınyndaǵy qaryzyn azaıtý ǵana emes, azamattardyń tabysy turaqty bolýyn qamtamasyz etý kerek ekenin málimdedi.

Sondaı-aq ol «Amanat» partııasynyń bastamasymen qolǵa alynǵan «Qaryzsyz qoǵam» jobasyn júzege asyrýdy jalǵastyrý qajet ekenin erekshe atap ótti.

Partııa hatshysy Eldar Jumaǵazıev joba máseleni bir rettik sharamen emes, júıeli túrde sheship otyrǵanyna nazar aýdardy. Iаǵnı halyqtyń qarjylyq saýatyn arttyrady, alaıaqtardan qorǵaıdy, bızneske jol ashady.

«Biz «jalaqy – tólem – jańa qaryz» sheńberin buzyp jatyrmyz. «Qaryzsyz qoǵam» jobasy adamǵa úsh túrli tirek bolyp otyr: bilim berý, quqyqtyq turǵyda qorǵaý, bereshekti óteýdiń yńǵaıly jańa kestesin ázirleý. Prezıdent jobany jalǵastyrý jóninde naqty mindet qoıdy. Biz úshin oqý sertıfıkaty emes, nátıje mańyzdy. Otbasylar qaryz sheńberinen qutylýy kerek jáne nesıege ómir súrmeýge tıis», dedi ol.

«Qaryzsyz qoǵam» jobasynyń jetekshisi, Májilis depýtaty Dáýlet Muqaev bastamanyń aýqym­­dylyǵyn jáne azamattar aldyndaǵy jaýapkershilik týraly sóz qozǵady. Onyń aıtýynsha, bıyl aqpan-tamyz aılary aralyǵynda 110 myńnan asa adam zańgerlik kómek aldy. Al Call-ortalyqqa kún saıyn 3 myńǵa jýyq qońyraý shalynady.

«Amanat» partııasynyń Astana qalasyndaǵy keńsesinde 40-qa jýyq zańger jumys isteıdi, óńirlerde taǵy ondaǵan maman eńbek etedi. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev jobamyzǵa birneshe ret qoldaý kórsetti. Onyń árbir aıtqan sózi – biz úshin úlken jaýapkershilik. Byltyrdyń ózinde 845 myń adam­ǵa kómek kórsettik, al bıyl 1 mln otandasymyzdy qamtyǵymyz keledi», dedi D.Muqaev.

Sondaı-aq joba jetekshisi «Qaryzsyz qoǵam» jobasy sıfr­lyq quraldardy belsendi engizýde úles qosatynyn aıtty. Máselen, jasandy ıntellekt elementteri bar qanatqaqty júıe azamattar shalǵan qońyraýdy óńdeýge jáne tıisti mamanǵa qosýǵa, kezdeısoq qońyraýlardy anyqtaýǵa, qoldaý kórsetýdi qajet etetin adamdardy advokattarǵa joldaýǵa kómek­tesedi.

О́z kezeginde, «Qaryzsyz qoǵamnyń» atqarýshy dırektory Oljas Ordabaev joba qarapaıym keńes berý sheńbe­rinen shyǵyp, azamattardy tol­ǵandyrǵan másele boıynsha istiń bas-aıaǵyna deıin qoldaý kórsetetin tolyqqandy júıege aınalǵanyn jetkizdi. Mamandar telefon arqyly talap-aryzdar ázirleıdi, ESQ alýǵa kómektesedi, bankrottyqty rásim­deý kezinde azamattarǵa qol­daý kórsetedi, al alaıaqtyq fak­tileri anyqtalǵan kezde materıaldy Qarjylyq monıtorıng agenttigine jáne Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigine joldaıdy.

«Bıyldyń ózinde jalpy qaryz júktemesi 28 mlrd teńgeni quraıtyn 40 myńnan asa adam júgindi. Mamandardyń aralasýy arqyly mıllıard teńgeden asa bereshekti esepten shyǵarýǵa nemese qaıta qurylymdaýǵa múmkindik paıda boldy. Birde aıyppuldar men ósimpuldar alynyp tastaldy, endi birde tólem kesteleri túzetildi. Bul jaı ǵana sandar emes, keler kúnge degen senimin qalpyna keltirgen adamdardyń taǵdyry», dedi O.Ordabaev.

Jalpy, jobanyń oqý bóli­mine erekshe kóńil bólinedi. Qaryzdan qutylý, saýatty bıznes-jospar ázirleý jáne grant baǵdarlamalaryn paıdalaný týraly 24 onlaın-sabaq ázirlengen. Oqýdan soń jeńildikpen nesıe beriletin «Aýyl amanaty» jobasy arqyly kóp adamǵa qoldaý da kórsetiledi. Osylaısha, olar jeke kásibin ashady.

«Negizi qarjylyq saýat mektepten bastap qalyptasýy qajet. Qazirgi ýaqytta biz qarjylyq saýat týraly jeke pán paıda bolýy úshin arnaıy oqý quraldaryn ázirleý jumysyn júrgizip jatyrmyz. Bul – ár balaǵa qajet daǵdy», dedi «Qaryzsyz qoǵam­nyń» atqarýshy dırektory.

Joba zańgerleri kún saıy­n túrli jaǵdaıǵa tap bolady. Biz tildesken Narıma Asaınova qaı­ta qurylymdaý jáne ban­krottyqty rásimdeý kezinde boryshkerlerge kómek kórsetken. Onyń tájirıbesinde bankter qaıta qarjylandyrýdan bas tartqan 11 mln teńge qaryzy bar klıent bolǵan. Alaıda onyń jo­ǵary daıyndyǵy arqyly sot tólem qabiletin qalpyna keltirý prosedýrasyn maquldap, qaryz júktemesi aıtarlyqtaı tómendetiledi. Narıma isti sotqa deıin jetkizý májbúrli shara bolǵanyn aıtty. Bul – bir jaǵynan Prezıdenttiń «Zań jáne tártip» tujyrymdamasyn júzege asyrý qadamy. Iаǵnı ár adam qandaı jaǵdaı bolmasyn quqyqtyq salada áreket etý arqyly óz múddesin qorǵaı alady.

Al joba zańgeri Nurken Segiz­baı sot oryndaýshysy bir áıeldiń barlyq jalaqysyn us­taǵan jaǵdaıdy eske túsirdi. Jalpy, zańǵa sáıkes qarajat óndirý qadamy tabystyń jartysynan aspaýy kerek. Joba komandasy jedel shaǵym ázirlep, zańsyz áreketterdiń kúshin joıd­y, zańsyz esepten shyǵarylǵan qara­jatty qaıtardy. Búginde qa­ryz­dardy qaıta qurylymdaý rásimi jalǵasyp jatyr.

Bul oqıǵalar «Qaryzsyz qo­ǵam» jobasy tek statıstıka men aýqymdy sıfrlarǵa ıek artqan bastama emes ekenin dáleldeı túsedi. Ári qarajatty zańsyz ustap qalý faktisiniń aldyn alý, sot arqyly qaryz júktemesin azaıtý syndy joǵaryda aıtylǵan mysal ár istiń artynda senim men ádildikti qalpyna keltirgen adamdar turǵanyn kórsetedi. Al qaryz qamytyn kıgen jurt úshin bul – ómirdi jańa paraqtan bastaý múmkindigi.

Aıta keteıik, «Qaryzsyz qoǵam» jobasy osydan eki jyl buryn 12 banktiń jáne 11 mem­lekettik organnyń qoldaýy­men bastaldy. Sarapshylardyń dárisinen bólek, jobaǵa qatysý­shylar enbek.kz portalyna tirkelý jáne JK ashýdan bastap, sottan tys bankrottyq kezinde kómektesý jáne bereshekti óteý kestesin ázirleýge deıingi túrli suraq boıynsha keńes alady. Bastysy – barlyq keńes tegin.