Alashtyń ardaqtysy Maǵjan Jumabaev: «Alty alashtyń basy qosylsa, tórdegi oryn – muǵalimdiki» degen ómirsheń oıynda osyny meńzese kerek. Osy taǵylymdy joldar bizdiń shákirt kóńilimizdiń qaharmanyna aınalǵan Dámegúl Baıalıevaǵa arnalǵandaı kórinedi.
Búginde kóptegen jýrnalıstiń ustazy atanǵan D. Serdalyqyzy Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti jýrnalıstıka fakýltetiniń merzimdi baspasóz kafedrasynda uzaq jyldan beri dosent bolyp isteıdi. Osy jyldar aıasynda tájirıbeli maman «BAQ kommýnıkasııa tili men stıli», «Jýrnalıst etıkasy», «Kompıýterlik tehnologııaǵa mamandandyrý» pánderi boıynsha tıptik baǵdarlama qurastyrdy. Sondaı-aq «Qazirgi qazaq baspasózindegi ulttyq mádenıet, salt-dástúr jáne til men stıl máseleleri» atty ádistemelik oqý quraly men «Qazaq baspasózindegi salt-dástúr máseleleri» atty kómekshi oqý quralyn ázirledi. Birqatar ǵylymı-tájirıbelik konferensııalarda baıandama jasap, ǵylymı ortada zor baǵaǵa ıe boldy. Búginge deıin ozat oqytýshynyń merzimdi baspasózde qoǵamdaǵy asa kókeıkesti máselelerdi qozǵaǵan 50-den asa maqalasy jarııalanǵan. Sonymen birge 2008–2009 oqý jylyndaǵy «Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-dyń úzdik oqytýshysy» baıqaýynyń jeńimpazy atandy.
Joǵary bilim salasyna qyryq jyldan asa ǵumyryn arnaǵan D.Baıalıevanyń bekzat bolmysyna boılaǵanda, onyń úsh qyryn aıryqsha aıtýǵa bolady. Birinshisi – tereń tárbıe men ulttyq qundylyqty ulyqtaýy; ekinshisi – BAQ tili men stılin urpaq sanasyna sińirýi; úshinshisi – ustazdyq jolynda myńdaǵan jas jýrnalıstiń qanattanýy men eldiń sózin sóıleıtin bilikti azamat bolyp eseıýine aıanbaı qyzmet etýi.
1924 jyly jaryq kórgen «Sana» jýrnalynyń alǵashqy sandarynda «Muǵalimdikti árbir muǵalim adamshylyqtan alynǵan bir menshikti enshisi dep bilý kerek», dep jazylǵan. Shynynda da, ustaz beınesi izgilik, bilgirlik, tereńdik, qaıyrymdylyq sekildi qasıetterimen tulǵalana túsedi. Biz D.Baıalıevanyń aldynan dáris tyńdadyq. Sonda onyń bolmysyndaǵy bilimdilik pen biliktilikti boıymyzǵa sińirdik. О́mirde ustaz kóp. Biraq óz isine usta, shákirtterin shynaıy jaqsy kórip úıretetin ustaz sırek. Sebebi baspasózdiń tili men stıli jaıyndaǵy oqytýshymyzdyń dáris berýdegi sheberligi, paıymy sonshalyqty tereń bolatyn. Onyń árbir dárisi qyzyqty ótetin. Bir jaǵynan, ol kisi shákirtteriniń boıyndaǵy alǵyrlyq qasıetti birden tanıtyn. Sonysymen ol basqalardan ozyq turdy. Búginde ardaqty ustazymyzdan tálim alǵan jýrnalısterdiń deni elimizdegi belgili basylymdardyń tizginin ustap otyr.
D.Serdalyqyzynyń ózgelerden taǵy bir erekshe qasıeti – jas pen aǵa býyn arasyndaǵy syılastyq pen sabaqtastyq úılesimin jalǵastyra bildi. Ol qaı kezde de súringendi demep, kúızelgenge jiger berip, jylaǵannyń kóz jasyn qurǵatty. Aýyrtpalyqqa aldyrmaıtyn, ishki rýhanı qaısarlyǵynyń arqasynda bárin jeńdi. Osy tabandylyǵymen shyńdardy baǵyndyrdy.
Ustazymyzdyń boıyna bitken minez ben qareket, syr men sıpat úılesip turady. Ol qaı ortada júrse de, kásibı, adamı bıiginen kórinedi.
«Adamzatqa tán úsh qasıet: ystyq qaırat, nurly aqyl, jyly júrek» depti dana Abaı atamyz. Dámegúl Serdalyqyzy boıyndaǵy nurly aqylmen osyndaı bıikke kóterildi. Jyly júregimen qanshama aınymas dos, senimdi áriptes, sanaly shákirt qataryn arttyrdy. Al sonyń bárine hakim aıtqan qaıratyn erte qaırap, eshkimge arqa súıemeı, shıelengen túıindi baıyppen sheshýge, alynbas qamaldy aqylmen baǵyndyrýǵa, adal kúshimen órge súıreýge daǵdylandy.
Búginde belgili ǵalym osynaý aıtýly kezeńge eńbekqorlyǵy men talǵampazdyǵyn serik etip, sypaıy, syrbaz qalpynan esh aınymaı, jarasty kelip otyr. Jubaıy Ahat aǵamyz ekeýi – ulyn uıaǵa, qyzyn qııaǵa qondyryp, nemereleriniń ortasynda beınetiniń zeınetin kórip otyrǵan baqytty jandar.
Biz de osyndaı ustazdan tálim alyp, ulaǵatynan sýsyndadyq. Bul ónegeli ómir mektebi boldy. Joǵary oqý bitirgennen keıin QazUÝ-dyń jýrnalıstıka fakýlteti merzimdi baspasóz kafedrasynda apaımen birge qyzmet istedik. Sol jyldary ol kisimen jaqyn aralasyp, ómirlik tálimine qanyqtyq. Búgin sony maqtan etemiz. Sol jyldary ustazymyz aýdıtorııadaǵy sabaǵynan keıde kóńili túsip shyǵatyn. Ondaıda: «Stýdentterdiń úı tapsyrmasyna búgingi daıyndyǵy mardymsyz...», dep qysqa qaıyryp, sómkesi men jýrnalyn ústel ústine qoıyp, oılanyp qalatyn. Al kóbine «búgin balalarǵa sondaı rıza boldym, bári jarysa sabaq aıtýǵa talasyp, tipti eki saǵatymyz sabaq aıtýǵa azdyq etti» dep kafedraǵa jadyraı kiretin.
Almatyda qyzmet istep júrgende Astanadaǵy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetine aýysatyn bolyp, ata-anammen aqyldastym. Bul oıymdy ustazyma da aıttym. Ondaǵym, meni Arqanyń aıazy, jer shalǵaılyǵy mazalaıtyn. «Bolashaǵyńnan zor úmit kúter shákirtimniń birisiń, qyzymdaı bolyp kettiń, aınalaıyn! Oılanatyn túgi joq, jolǵa daıyndal. О́ziń sekildi talapty jastardyń mekeni – Astana!», dep aqyl-keńesin berdi.
Mine, qara shańyraqtan alǵan tálimimdi Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde shákirt sanasyna sińirip kele jatqanyma – 16 jyl. Ustazym Dámegúl Serdalyqyzy – bir men emes, talaı shákirtine osylaı jón siltep, jol nusqady. Qazir onyń ustazdyq ustahanasynda tálim alǵan shákirtteri úlgili pedagogtiń senimin aqtap júr.
Gúljazıra ERTASOVA,
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy
