Uıymnyń sońǵy esebi kórsetkendeı, buryn tıimdi bolǵan dáriler kúshin joǵaltyp, al ınfeksııalar kerisinshe, áldeqaıda tózimdi bola túsken. Eger jaǵdaı ózgermese, aldaǵy 25 jylda antıbıotıkterge tózimdi bakterııalar 39 mıllıon adam ólimine sebep bolýy yqtımal. Bul – qarapaıym pnevmonııa nemese qabyný aýrýlarynyń da emge kónbeýi múmkin degen sóz.
Nature jýrnalynda jarııalanǵan málimetke súıensek, qazir álemde nebári 90 antıbakterııalyq preparat ázirlenip jatyr. Biraq olardyń tek 15-i ǵana jańa áser etý mehanızmine ıe, al 5-i ǵana eń qaýipti bakterııa túrlerine qarsy tıimdi bolýy múmkin.
Olardyń qatarynda – Staphylococcus aureus, Escherichia coli jáne Acinetobacter baumannii sııaqty mıkrobtar bar. Bul bakterııalar aýyr ınfeksııalar týdyryp, qazirgi antıbıotıkterge múlde boı bermeıdi.
Dári ázirleýmen negizinen shaǵyn zerthanalar aınalysyp otyr, al iri farmasevtıkalyq kompanııalar tabys az bolǵandyqtan bul salaǵa qyzyǵýshylyǵyn joǵaltqan.
Ǵalymdar antımıkrobtyq tózimdiliktiń (AMT) basty sebebi – dárilerdi shamadan tys jáne durys qoldanbaý dep otyr. Dárini jıi jáne sebepsiz paıdalaný patogenderge beıimdelýge múmkindik beredi, sonyń saldarynan olar dárige tózimdi mýtasııalarǵa ushyraıdy.
The Lancet jýrnalynda jarııalanǵan zertteý boljamynsha, 2050 jylǵa qaraı mundaı ınfeksııalardan jyl saıynǵy ólim sany eki esege deıin ósip, 2 mıllıon adamǵa jetýi múmkin.
DDSU málimeti boıynsha, álemde satylatyn antıbıotıkterdiń 73 paıyzy aýyl sharýashylyǵynda qoldanylady. Mal sharýashylyǵynda dári qoldaný 2040 jylǵa qaraı taǵy 30 paıyzǵa artýy múmkin, ásirese Azııa elderinde et óndirisi ósip jatqandyqtan.
Kóptegen elderde antıbıotıkter dáriger reseptisiz satylady, bul baqylaýsyz paıdalanýǵa jáne bakterııalardyń tózimdiligin kúsheıtýge ákeledi.
DDSU men zertteýshiler ınnovasııalyq dáriler ázirleý úshin ǵylymǵa ınvestısııany arttyrý qajet ekenin aıtady. Bolashaq úmit – jasandy ıntellektte. AI jańa molekýlalardy tezirek anyqtap, bakterııalardyń mýtasııasyn taldaı alady. Biraq ǵalymdardyń aıtýynsha, tipti II kómegimen de jańa preparat jasaýǵa jyldar ketedi, al bakterııalar sol ýaqytta odan da jyldam beıimdeledi.
Ulybrıtanııadaǵy professor Amanda Kroıder atap ótkendeı, máseleni sheshý úshin tek molekýlalyq deńgeıde emes, sonymen qatar adam minez-qulqyn da zertteý kerek – dári qabyldaý ádetinen bastap aýyl sharýashylyǵynda antıbıotıkti qoldanýǵa deıin.
