Qylmystyq quqyq buzýshylyqtar jáne onyń jaza túrleri

Bárimizge belgili, 2015 jyly Qazaqstan Respýblıkasynda jańadan Qylmystyq kodeksi qoldanysqa engizildi. Jańa kodekste qylmystyq quqyq buzýshylyqtar qoǵamǵa qaýiptilik jáne jazalanýshylyq dárejesine qaraı 2 túrine, ıaǵnı qylmystar jáne qylmystyq teris qylyqtar bolyp bólingen. Osy Kodekste jazalaý qaterimen tyıym salynǵan aıypty jasalǵan, qoǵamǵa qaýipti is-áreket (áreket nemese áreketsizdik) qylmys dep tanylady. Al qylmystyq teris qylyq dep qoǵamǵa zor qaýip tóndirmeıtin, bolmashy zııan keltirgen ne adamnyń jeke basyna, uıymǵa, qoǵamǵa nemese memleketke zııan keltirý qaterin týǵyzǵan is-áreket (áreket ne áreketsizdik) tanylady. Jaza degenimiz – ol sot úkimi boıynsha taǵaıyndalatyn memlekettik májbúrleý sharasy. Jaza qylmystyq quqyq buzýshylyq jasaǵany úshin kináli dep tanylǵan adamǵa qoldanylady jáne ol osy adamdy quqyqtary men bostandyqtarynan osy Kodekste kózdelgen aıyrý nemese olardy shekteý bolyp tabylady. Qylmystyq teris qylyq jasaǵany úshin kináli dep tanylǵan adamǵa mynadaı negizgi jazalar: 1) aıyppul; 2) túzeý jumystary; 3) qoǵamdyq jumystarǵa tartý; 4) qamaqqa alý qoldanylýy múmkin. Al, qylmys jasaǵany úshin kináli dep tanylǵan adamǵa mynadaı negizgi jazalar: 1) aıyppul; 2) túzeý jumystary; 3) bas bostandyǵyn shekteý; 4) bas bostandyǵynan aıyrý; 5) ólim jazasy qoldanylýy múmkin. Sondaı-aq, qylmystyq quqyq buzýshylyq jasaǵany úshin kináli dep tanylǵan adamǵa negizgi jazamen qatar mynadaı qosymsha jazalar: 1) múlkin tárkileý; 2) arnaýly, áskerı nemese qurmetti ataǵynan, synyptyq sheninen, dıplomatııalyq dárejesinen, biliktilik synybynan jáne memlekettik nagradalarynan aıyrý; 3) belgili bir laýazymdy atqarý nemese belgili bir qyzmetpen aınalysý quqyǵynan aıyrý; 4) sheteldikti nemese azamattyǵy joq adamdy Qazaqstan Respýblıkasynyń sheginen tysqary jerge shyǵaryp jiberý qoldanylýy múmkin. Rýslan Ánýar, Qyzylorda qalasy prokýrorynyń aǵa kómekshisi.