Ekijaqty tıimdi kelisim
Batys Qazaqstan oblysy ákimdiginiń baspasóz qyzmeti habarlaǵandaı, óńir basshysy bastaǵan batysqazaqstandyq toptyń Qytaıǵa sapary óte nátıjeli boldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes eki el arasyndaǵy kásipkerlik baılanys nyǵaıyp keledi. Kórshi memlekettiń ınvestorlary energetıka, aýyl sharýashylyǵy, densaýlyq saqtaý syndy birqatar mańyzdy salaǵa jalpy quny 134 mıllıard teńgeden astam qarjy salýǵa nıetti. Bul baǵytta eki jaqty naqty kelisim bar. Endi sanaýly kúnnen keıin eki zaýyttyń qurylysy bastalady. Oǵan qajetti qural-jabdyq tıelgen konteınerlerdiń alǵashqy legi Qytaıdyń Veıfan qalasynan Aqjaıyqqa jóneltildi. Zaýytqa qajetti qondyrǵylardyń alǵashqy partııasyn tıeý rásimine Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi N.Tóreǵalıev bastaǵan delegasııa arnaıy qatysty.
«Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev QHR Tóraǵasy Sı Szınpınmen kezdeskende «Qytaı – Qazaqstannyń eń iri saýda seriktesi. Ortaq iri jobalarymyz júzege asyrylyp jatyr», degen bolatyn. Sonyń ishinde Batys Qazaqstan oblysynda óndirilgen ónimderdi Qytaı naryǵyna shyǵarý da negizgi maqsatymyzdyń biri. Memleket basshysy atap ótkendeı, biz shıkizatqa táýeldi bolmaı, óńdeý ónerkásibin, aýyl sharýashylyǵyn, óndiristi damytýǵa erekshe mán berip otyrmyz. Bul jobalar óńir ekonomıkasynyń damýyna eleýli serpin beredi», dedi N.Tóreǵalıev.
Josparǵa sáıkes arnaıy ındýstrııalyq aımaqta aldymen qýaty 34 megavatt bolatyn gaz elektr stansasy salynady. Joba keıingi óndiris oryndaryn turaqty energııamen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Sonymen qatar munaı katalızatorlaryn qaıta óńdeý zaýytynyń qurylysy bastalady.
Oblysta josparlanǵan 14 jobanyń bárin bir konsorsıým atqarady. Quramyndaǵy birneshe kompanııa energetıka salasyn ǵana emes, agrotehnıka, munaı, qurylys, densaýlyq saqtaý salalaryn da ınvestısııalaıdy. Batysqazaqstandyq jumysshy top Shandýn provınsııasyndaǵy keshendi aralap, tyń tehnologııamen tanysty.
Qytaılyq «VEGA Power» kompanııasynyń bas dırektory Ge Szıan Aqjaıyqtaǵy joba kezeń-kezeńimen júzege asyrylatynyn, alǵashqy kezeńde 30 mıllıon AQSh dollary kóleminde ınvestısııa salynatynyn atap ótti. Joba tolyq júzege asqanda 10-nan astam ónim túri shyǵarylady.
Oblys ákiminiń aıtýynsha, ınvestorlar óńirde tirkelip, salyq túsimi jergilikti bıýdjetke baǵyttalýǵa tıis. Jergilikti kadrlar jumysqa ornalastyrylady, bolashaq mamandardy oqytý ınvestor qarajaty esebinen júrgiziledi.
Budan bólek, oblys medısına salasynda da Qytaımen baılanysty nyǵaıtady. Oraldyq delegasııa «iKang Guobin Checkup Center» emhanasyna baryp, Qytaıdyń densaýlyq saqtaý júıesindegi zamanaýı ádistermen, medısınalyq qyzmet kórsetýdiń ınnovasııalyq úlgilerimen tanysty.
Aıta keteıik, kezdesýler elimizdiń QHR-daǵy elshiliginiń qoldaýymen uıymdastyryldy. Bıylǵy alǵashqy jartyjyldyqtyń qorytyndysy boıynsha Batys Qazaqstan oblysy tikeleı sheteldik ınvestısııalar kólemi jóninen respýblıkada 3-orynda tur.
Seriktestik kópiri
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev: «Memlekettiń ınvestısııasy men jeke bıznestiń iri bastamalaryna birdeı nazar aýdarý qajet. Iri ınvestorlarmen qatar, orta jáne shaǵyn ınvestorlarmen de tyǵyz baılanysta jumys isteý kerek», degen bolatyn. Qytaıdyń Nankın qalasynda Batys Qazaqstan oblysynyń «Aqjaıyq» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasynyń ınvestısııa jáne saýda ókildigi resmı túrde ashyldy. Oǵan oblys ákimi Narıman Tóreǵalıev bastaǵan resmı delegasııa qatysty.
Elimizde óńirlik deńgeıde ashylǵan alǵashqy sheteldik ınvestısııalyq ókildik Ortalyq Azııa-Qytaı yntymaqtastyq ortalyǵy ǵımaratynda ornalasqan. Jańa qurylym Aqjaıyq óńiri men Qytaı kásipkerleri arasynda tikeleı iskerlik baılanys ornatýǵa múmkindik beredi.
«Bul – ekijaqty yntymaqtastyqty jańa deńgeıge kóteretin strategııalyq bastama. Investorlar Batys Qazaqstan oblysy týraly qajetti aqparatty osy jerden taýyp, bolashaq jobalardy júzege asyrý merzimi aıtarlyqtaı qysqarady dep senemin», deıdi qytaılyq «SOHO» kompanııasynyń bıznes jónindegi hatshysynyń orynbasary Vý Sıýn Iýı.
Keńse resmı ashylǵan soń N.Tóreǵalıev birqatar qytaılyq kompanııa ókilimen kezdesti. Jıynda Aqjaıyq óńiriniń ınvestısııalyq áleýeti tanystyrylyp, naqty jobalarǵa qatysty kelissózder ótti. Nátıjesinde, qytaılyq tarap eki iri óndiris ornyn salýǵa qyzyǵýshylyq tanytty. Onyń biri – turmystyq qaldyqty qaıta óńdeý zaýyty bolsa, ekinshisi – kıik múıizinen dárilik ónimder shyǵaratyn kásiporyn.
«Batys Qazaqstan oblysy men Szıansý provınsııasynyń arasyndaǵy seriktestik ózara senim men naqty iskerlik baılanysqa negizdelip otyr. Biz barlyq qajetti qoldaýdy kórsetýge daıynbyz. Týyndaıtyn kez kelgen másele jeke baqylaýymda bolady», dedi N.Tóreǵalıev.
Qytaılyq ınvestorlar BQO usynǵan jobalarǵa erekshe qyzyǵyp otyr. Olar kıiktiń etin tereń óńdep, múıizinen dári-dármek, etinen taǵam, terisinen kıim óndirisin jolǵa qoıýǵa nıetti. Sonymen qatar turmystyq qaldyqty óńdeý arqyly qaıta paıdalanýǵa jaramdy ónimder shyǵarý da josparda bar.
«SOHO» holdınginiń vıse-prezıdenti Dın Haıdyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta eki jumys toby Batys Qazaqstanǵa kelip, jobalardyń júzege asyrylý múmkindigin zerdeleıdi. «Bir top kıik etin óńdeý salasyn, ekinshi top turmystyq qaldyqty suryptaý, óńdeý baǵytyn zertteıdi. Bul iske ǵylymı zertteý ınstıtýttarynyń mamandaryn da tartamyz. Zaýyttyń kólemi men qýaty jergilikti shıkizat qory men óndiristik áleýetke baılanysty anyqtalady», dedi ol.
Sapar aıasynda Qazaqstan delegasııasy «ChinaGaz» kompanııasyna baryp, energetıkalyq kásiporynnyń zamanaýı tehnologııasymen tanysty. Qytaılyq tarap Oral qalasynda jańa jylý elektr magıstralin salý jónindegi óz usynysyn bildirdi.
Batys qaqpanyń ekinshi tynysy
Sapar barysynda batysqazaqstandyq delegasııa músheleri Qytaıdyń Beıjiń, Nankın qalalarynda bolyp, álemdik deńgeıdegi alpaýyt kompanııalarmen kelissóz júrgizdi. Qol qoıylǵan memorandýmdar aıasynda óndiris, saýda, jasyl energetıka, medısına, bilim, logıstıka salalarynda birlesken jobalar júzege asady. Bul jerdegi basty baǵyt – oblys aýmaǵynda óńdeý kásiporyndaryn damytý.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes ásirese óńdeý ónerkásibine ınvestısııa tartýǵa basa nazar aýdaryp kelemiz. Qytaılyq áriptestermen osy jobalardyń iske asýyn jedeldetý baǵytynda naqty máselelerdi talqyladyq», deıdi N.Tóreǵalıev.
Joǵaryda Oral qalasynda jańa jylý elektr stansasy salynatynyn aıttyq. Bul jobany Qytaı tarapy tolyqtaı óz qarajatyna júzege asyrýǵa nıetti. Qazirde zerdeleý jumystary bastalyp ta ketti.
Jalpy, eki el arasyndaǵy iskerlik baılanysty damytý kezinde erekshe eskeretin bir jaıt – iske jergilikti jumys kúshin tartý men kadr daıarlaý máselesi. О́ńir basshysy bul máselege basa nazar aýdaryp otyr. Qytaılyq ınvestorlar óndiris oryndaryna zamanaýı tehnologııany meńgergen jergilikti mamandar qajet ekenin aıtady. Osyǵan oraı taraptar birlesken qazaq-qytaı bilim berý baǵdarlamasyn iske asyrýǵa ýaǵdalasty. Qazaq jastaryn oqytýǵa qajetti qarajat ınvestorlar tarapynan bólinedi.
Kelissózder kezinde oblys aýmaǵynda quny 17 mlrd teńgege baǵalanatyn logıstıkalyq hab salý usynysy qaraldy. Joba tranzıttik júk tasymalyn qamtamasyz etýge, kólik-logıstıka ınfraqurylymyn damytýǵa baǵyttalǵan.
Sonymen qatar Beıjiń qalasynda Batys Qazaqstan oblysy «Aqjaıyq» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasynyń ekinshi ınvestısııalyq jáne saýda ókildigi ashyldy. О́kildik aımaq pen Qytaı arasyndaǵy bıznes-baılanystardy nyǵaıtyp, tikeleı seriktestikke jol salady.
Beıjińdegi kelissózder barysynda quramynda 22 holdıngtik, 7 enshiles kompanııasy bar, jyldyq tabysy 4,5 mıllıard ıýannan asatyn «Beijing Jinyi Yuanfang» holdıngimen de strategııalyq áriptestik ornatyldy. Holdıng oblysqa birqatar salaǵa – óndiristen bastap, medısına, bilimge deıin ınvestısııa quıýǵa daıyn ekenin málimdedi.
Batys Qazaqstan oblysynyń Qytaımen ornatqan jańa kelisimderi óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna aıtarlyqtaı úles qosady. Bul – tek qujat júzindegi josparlar emes, naqty ınvestısııa tartýǵa, jumys oryndaryn ashýǵa, zamanaýı óndiris oryndaryn iske qosýǵa baǵyttalǵan qaryshty qadam. Endigi jerde jobalardyń tıimdi ári ýaqtyly oryndalýy – basty mindet.
Batys Qazaqstan oblysy – elimizdiń Eýropa bóliginde ornalasqan, «batys qaqpa» sanalatyn erekshe óńir. Qytaılyq ınvestorlarmen jasalǵan sońǵy kelisimderdiń nátıjesinde Aqjaıyq ólkesiniń ekinshi tynysy ashylyp, el damýyna erekshe serpin beredi.
Batys Qazaqstan oblysy
